Η σπάνια εμφάνιση ενός πολύ νεαρού φαλαινοκαρχαρία στην Ινδονησία δίνει στους επιστήμονες νέες ενδείξεις για ένα από τα μεγαλύτερα μυστήρια γύρω από το είδος, καθώς μέχρι σήμερα κανείς δεν έχει παρατηρήσει πού και πώς γεννιούνται τα μεγαλύτερα ψάρια του πλανήτη.
Το ζώο εντοπίστηκε στον κόλπο Σάλεχ, στο νησί Σουμπάουα της Ινδονησίας, μια σχεδόν κλειστή θαλάσσια περιοχή που επικοινωνεί με τον ανοιχτό ωκεανό μέσω ενός στενού περάσματος.
Στις 6 Σεπτεμβρίου 2024, ψαράδες της περιοχής ειδοποίησαν επιστήμονες όταν είδαν έναν μικρό φαλαινοκαρχαρία μέσα στα δίχτυα τους.
Είχε μήκος περίπου 1,5 μέτρο και οι ειδικοί εκτιμούν ότι ήταν περίπου τεσσάρων μηνών. Ένας ενήλικος φαλαινοκαρχαρίας μπορεί να φτάσει περίπου δέκα φορές αυτό το μήκος.
Για τον θαλάσσιο επιστήμονα Μοχαμάντ Ικμπάλ Χερουάτα Πούτρα, το μικρό του μέγεθος ήταν ακριβώς αυτό που έκανε την εμφάνιση τόσο σημαντική. Είναι ο πρώτος τόσο νεαρός φαλαινοκαρχαρίας που έχει καταγραφεί στην Ινδονησία και μία από τις ελάχιστες αντίστοιχες περιπτώσεις που έχουν καταγραφεί από την επιστήμη.
Παρά το τεράστιο μέγεθός τους και την παρουσία τους σε θερμές θάλασσες σε όλο τον κόσμο, οι επιστήμονες δεν έχουν δει ποτέ φαλαινοκαρχαρίες να ζευγαρώνουν ή να γεννούν.
Ο Πούτρα θεωρεί πιθανό ο κόλπος Σάλεχ να χρησιμοποιείται ως περιοχή γέννας ή ως «φυτώριο» κατά τις πρώτες εβδομάδες ζωής. Ο Μπεν Ντ’Αντόνιο, ερευνητής στο Shark Research Foundation, εμφανίζεται πιο επιφυλακτικός, σημειώνοντας ότι δεν είναι ακόμη γνωστό αν το συγκεκριμένο ζώο γεννήθηκε εκεί ή έφτασε στον κόλπο λίγο αργότερα.
Η περιοχή, πάντως, προσφέρει ευνοϊκές συνθήκες για τα νεαρά ζώα. Τα πλούσια σε θρεπτικά συστατικά νερά και τα μαγκρόβια οικοσυστήματα εξασφαλίζουν άφθονη τροφή, ενώ ο προστατευμένος κόλπος περιορίζει την έκθεσή τους σε θηρευτές.
Οι φαλαινοκαρχαρίες είναι τα μεγαλύτερα ψάρια στον κόσμο και τα ενήλικα άτομα μπορούν να ζυγίζουν όσο έξι ελέφαντες. Περνούν μεγάλο μέρος της ζωής τους στον ανοιχτό ωκεανό και μπορούν να διανύσουν τεράστιες αποστάσεις, γεγονός που για δεκαετίες δυσκόλευε τη μελέτη τους.
Από τη δεκαετία του 1990, οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι συγκεντρώνονται εποχικά σε ορισμένες παράκτιες περιοχές, κάτι που τους επέτρεψε να παρακολουθούν πιο συστηματικά τις μετακινήσεις και τη συμπεριφορά τους.
Φαλαινοκαρχαρίες: Τι γνωρίζουμε για την αναπαραγωγή τους
Μία από τις σημαντικότερες ανακαλύψεις για την αναπαραγωγή των φαλαινοκαρχαριών έγινε το 1995 στην Ταϊβάν, όταν επιστήμονες εξέτασαν ένα θηλυκό μήκους περίπου 10 μέτρων που είχε αλιευθεί από ντόπιους ψαράδες.
Το ζώο, που έγινε γνωστό ως «Megamamma», έφερε 304 γονιμοποιημένα αυγά και έμβρυα. Το εύρημα έδειξε ότι τα αυγά εκκολάπτονται μέσα στο σώμα του θηλυκού και τα μικρά γεννιούνται ζωντανά.
Ήταν ο μεγαλύτερος αριθμός απογόνων που είχε καταγραφεί ποτέ σε είδος καρχαρία.
Γενετική ανάλυση που έγινε αργότερα έδειξε ότι όλα τα έμβρυα προέρχονταν από τον ίδιο πατέρα, παρότι βρίσκονταν σε διαφορετικά στάδια ανάπτυξης. Αυτό ενίσχυσε την εκτίμηση ότι τα θηλυκά μπορούν να αποθηκεύουν σπέρμα και να γονιμοποιούν σταδιακά τα αυγά τους.
Οι καταγραφές πολύ νεαρών φαλαινοκαρχαριών παραμένουν εξαιρετικά σπάνιες. Μόλις 33 έχουν καταγραφεί επιστημονικά, σε περιοχές από τον Ατλαντικό και την Αραβική Θάλασσα έως το Πακιστάν και τα Γκαλαπάγκος.
Η ερευνήτρια Φρέγια Γούμερσλι, από τη Marine Biological Association, εξέτασε αν αυτές οι περιοχές έχουν κοινά χαρακτηριστικά και διαπίστωσε ότι αρκετές από τις εμφανίσεις καταγράφηκαν κοντά σε μόνιμες ζώνες χαμηλού οξυγόνου.
Μία πιθανή εξήγηση είναι ότι τα θηλυκά επιλέγουν τέτοιες περιοχές για να γεννήσουν, επειδή οι συνθήκες χαμηλού οξυγόνου αποθαρρύνουν την παρουσία μεγάλων θηρευτών, όπως οι γαλάζιοι καρχαρίες και οι μάρλιν.
Παράλληλα, στα όριά τους συσσωρεύεται συχνά πλαγκτόν, προσφέροντας στα νεαρά ζώα εύκολη πρόσβαση σε τροφή.
Με πληροφορίες από BBC
