Στην Αδριανούπολη βρεθήκαμε το καλοκαίρι, επιστρέφοντας από μία ακόμα οδική εκδρομή στην Κωνσταντινούπολη με το αυτοκίνητό μας.
Η Αδριανούπολη ίσως είναι η ευκολότερη οδική εκδρομή εκτός Ελλάδας, ακόμα και για όσους διστάζουν να οδηγήσουν εκτός συνόρων, καθώς απέχει λίγα χιλιόμετρα από το συνοριακό φυλάκιο των Καστανιών Έβρου. Το μόνο που θα χρειαστείτε είναι νέου τύπου ταυτότητες και πράσινη κάρτα για το αυτοκίνητο.
Η Εντιρνέ, όπως ονομάζεται σήμερα η πόλη, ήταν από καιρό στα πλάνα μας. Κυριότερο κίνητρό μας ήταν να δούμε από κοντά το Σελιμιγιέ, το αξεπέραστο δημιούργημα του Μιμάρ Σινάν.
Ο «προϊστάμενος αρχιτέκτονας», ο κορυφαίος αρχιτέκτονας της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, που παρέμεινε αμετακίνητος κατά τη διάρκεια της εξουσίας των σουλτάνων Σουλεϊμάν Α΄, Σελίμ Β΄ και Μουράτ Γ΄, σε αντίθεση με τους περισσότερους μελετητές που θεωρούν ως κορυφαίο έργο του το Τέμενος του Σουλεϊμάν, πίστευε ότι το αριστούργημά του ήταν το Τέμενος του Σελίμ (1569-1575) στην Αδριανούπολη – ένα «έργο ωριμότητας», όπως το χαρακτηρίζει.
Η πόλη του Αδριανού βρίσκεται στη θέση της αρχαίας Ορεστιάδας. Eίναι μια πόλη ιστορική, με διαχρονική στρατηγική σημασία, σημαντικά μνημεία, γοητευτικό ιστορικό κέντρο και νοστιμιές, που απέχει μια ανάσα από τα σύνορά μας.
Όταν ο Σελίμ Β΄ του ζήτησε να κατασκευάσει το τέμενος –το οποίο δεν πρόλαβε να δει ολοκληρωμένο–, ο Σινάν για άλλη μια φορά θέλησε να αναμετρηθεί με την Αγία Σοφία, το παντοτινό του πρότυπο. Έδωσε όλο του τον εαυτό, χρησιμοποίησε την ασύγκριτη εμπειρία και τη βαθιά γνώση του και κατασκεύασε με τη βοήθεια 15.000 ανθρώπων ένα μεγαλοπρεπές κτίσμα-έργο τέχνης.
Ο τεράστιος τρούλος του τεμένους, ο οποίος πλησιάζει σε μέγεθος εκείνον της Αγίας Σοφίας, είναι στηριγμένος σε οκτώ κίονες και τον πλαισιώνουν οι πανύψηλοι μιναρέδες (70,89 μέτρα), οι οποίοι διακρίνονται καθώς πλησιάζεις από τα σύνορα – στο συγκρότημα περιλαμβάνεται και μια σκεπαστή αγορά, παρεμπιπτόντως.
Το Σελιμιγιέ ανήκει στα Μνημεία Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς της UNESCO και η εικόνα του, ιδιαίτερα όταν είναι φωτισμένο, είναι από αυτές που σε αφήνουν άφωνο – το ταξίδι θα άξιζε ακόμα και μόνο γι’ αυτό.
Η Αδριανούπολη, ωστόσο, έχει κι άλλους άσους στο μανίκι της και ξέρει πώς να κερδίσει τους επισκέπτες. Πρωτεύουσα της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας (1363-1453) μέχρι την Άλωση, αναδιοργανώθηκε από τον Ρωμαίο αυτοκράτορα Αδριανό –εξού και το όνομα– το 125 μ.Χ. και η παλιά της πόλη διατηρεί τη γοητεία του παρελθόντος.
Υπάρχουν άλλα δύο τζαμιά στο ιστορικό κέντρο που αξίζει να δείτε, το Üç Şerefeli Camii και το Eski Cami. Το Üç Şerefeli Camii, aka Τζαμί των Τριών Μπαλκονιών, κατασκευάστηκε τον 15ο αιώνα, επί σουλτάνου Μουράτ Β΄, και πήρε το όνομά του από τον χαρακτηριστικό μιναρέ του με τα τρία μπαλκόνια (şerefe). Στην κατασκευή του συναντάμε στοιχεία που θα τελειοποιηθούν αργότερα στα μεγάλα έργα του Σινάν.
Το Eski Cami, δηλαδή το «Παλαιό Τζαμί», είναι από τα παλαιότερα σημαντικά οθωμανικά τζαμιά της Αδριανούπολης. Η κατασκευή του ξεκίνησε στις αρχές του 15ου αιώνα και ολοκληρώθηκε το 1414, όταν ήταν σουλτάνος ο Μεχμέτ Α΄. Αξίζει να δείτε και το εσωτερικό του, με τους μεγάλους θόλους και τις εντυπωσιακές καλλιγραφικές επιγραφές στους τοίχους.
Πάρτε μια ανάσα στο καταπληκτικό Ρουστέμ Πασά Καραβάν Σεράι (16ος αιώνας), που κατασκεύασε ο Μιμάρ Σινάν για λογαριασμό του μεγάλου βεζίρη Ρουστέμ Πασά τον καιρό του Σουλεϊμάν του Μεγαλοπρεπούς.
Στο καραβάν σεράι διανυκτέρευαν έμποροι και ταξιδιώτες που περνούσαν από την Αδριανούπολη, η οποία υπήρξε σημαντικός σταθμός στους εμπορικούς δρόμους της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.
Τμήμα του σημαντικού μνημείου σήμερα εξακολουθεί να λειτουργεί ως ξενοδοχείο –χωρίς σταύλους πλέον–, ενώ στην εσωτερική του αυλή υπάρχει café/εστιατόριο με τιμές φιλικότερες από ό,τι θα περίμενε κανείς.
Ο κεντρικός πεζόδρομος με τα παλιά διώροφα σπίτια είναι η Saraçlar Caddesi και από εδώ περνάνε όλοι: ντόπιοι, φοιτητές, Έλληνες, Βούλγαροι και άλλων εθνικοτήτων τουρίστες βολτάρουν, τρώνε μπακλαβάδες, παγωτά και ντονέρ, ψωνίζοντας στα πάσης φύσεως μαγαζιά του πεζόδρομου αλλά και των γύρω στενών.
Δίπλα στη Saraçlar «τρέχει» η Σκεπαστή Αγορά του Αλή Πασά (Ali Paşa Çarşısı, 16ος αιώνας), σημαντικό κομμάτι της εμπορικής ζωής της πόλης. Στον ατμοσφαιρικό, στεγασμένο διάδρομο θα βρείτε μπαχαρικά, παραδοσιακά «φρουτένια» σαπούνια, λουκούμια, μαντίλια και μαντίλες πάσης φύσεως και μπόλικα ρούχα και δερμάτινα από αυτά που χαρακτηρίζουμε «μαϊμούδες», τα οποία, περιέργως, αποδεικνύονται εξαιρετικά δημοφιλή – αν σκοπεύετε να παζαρέψετε, δοκιμάστε να το κάνετε στα ελληνικά, υπάρχουν σοβαρές πιθανότητες να τα μιλάνε.
Τριγυρίζοντας στην αγορά, στεγασμένη ή μη, δεν θα αργήσει να σας «σπάσει» τη μύτη η σπεσιαλιτέ της πόλης: το λεπτοκομμένο, τραγανό, τηγανητό συκώτι, που καίει καρδιές. Για το συκώτι αλλά και τους τηγανητούς κεφτέδες του φημίζεται το παραδοσιακό ψητοπωλείο του Οσμάν, έχω την υποψία όμως ότι όπου και να τα δοκιμάσετε δεν θα απογοητευτείτε.
Μετά το φαγητό, ένα γυάλινο παραδοσιακό φλιτζάνι τσάι ή ένας περιποιημένος τούρκικος καφές επιβάλλεται και το ιδανικό μέρος για να τα πιείτε είναι το Dibek Kahvesi, που λειτουργεί από το 1877 στην οδό Hamam Araliģi Sokak, στο πλάι της Saraclar. Το καφενείο μοιάζει με χρονοκάψουλα που σε ταξιδεύει ενάμιση αιώνα πίσω, δεν θα θέλετε να φύγετε – στην υποδοχή θα σας ραντίσουν τα χέρια και με κολόνια λεμόνι.
Αν αγαπάτε τα χαμάμ, είστε στη σωστή πόλη: απέναντι από το Üç Şerefeli Camii βρίσκεται ένα από τα μεγαλύτερα της Τουρκίας, το ιστορικό Sokullu Hamamı (1568), έργο και αυτό του Μιμάρ Σινάν.
Μπαίνοντας από τη θολωτή είσοδο, έχεις την αίσθηση ότι ο χρόνος έχει σταματήσει: ο θόλος, οι μαρμάρινες επιφάνειες και οι χαρακτηριστικοί χώροι του χαμάμ διατηρούν ζωντανή την παράδοση των οθωμανικών λουτρών. Σήμερα μπορούν να μπουν και γυναίκες, σε ξεχωριστούς, εννοείται, χώρους από τους άντρες.
Οι γυμνασμένοι μπορούν να περπατήσουν τα σχεδόν τρία χιλιόμετρα για το βραβευμένο με το European Museum Award (2004) Μουσείο Υγείας του Σουλτάνου Βαγιαζίτ Β΄, για τους υπόλοιπους υπάρχουν πάντα τα ταξί. Το μουσείο βρίσκεται μέσα στο συγκρότημα του Βαγιαζίτ Β΄, στις όχθες του ποταμού Tόνσου, και στεγάζεται στο darüşşifa, το οθωμανικό νοσοκομείο που χτίστηκε μεταξύ 1484 και 1488.
Το συγκρότημα περιλάμβανε ιατρική σχολή, τζαμί, πτωχοκομείο, λουτρό και άλλες εγκαταστάσεις, ενώ ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει ο τρόπος με τον οποίο αντιμετωπίζονταν οι ασθενείς: εκτός από τις τότε γνωστές ιατρικές πρακτικές, χρησιμοποιούνταν η μουσική, ο ήχος του νερού και τα αρώματα ως μέρος της θεραπευτικής προσέγγισης. Στο μουσείο, η αναπαράσταση των χώρων δίνει μια καλή «γεύση» για το πώς λειτουργούσε ένα οθωμανικό θεραπευτήριο πριν από περισσότερο από μισή χιλιετία.
Εκεί κοντά είναι και το ανοιχτό στάδιο Kirkpinar, όπου κάθε καλοκαίρι παλεύουν αλειμμένοι με λάδι οι «πεχλιβάνηδες», φορώντας κιουσπέτια, τα βαριά και δύσκαμπτα χειροποίητα δερμάτινα παντελόνια, τα οποία αποτελούν το βασικότερο εργαλείο στρατηγικής στην πάλη με λάδι, που έχει τις ρίζες της στα βάθη των αιώνων.
Προτού επιστρέψετε στα πάτρια, φορτωμένοι λουκούμια και σαπούνια, κάντε μια στάση στο Καραγάτς, για να δείτε τον μεγαλοπρεπή σιδηροδρομικό σταθμό, από όπου κάποτε περνούσε το Orient Express – σήμερα στεγάζει τη Σχολή Καλών Τεχνών του πανεπιστημίου Trakya.
Η πόλη του Αδριανού βρίσκεται στη θέση της αρχαίας Ορεστιάδας. Σύμφωνα με την παράδοση, το όνομά της συνδέεται με τον Ορέστη, τον μυθικό γιο του Αγαμέμνονα και της Κλυταιμνήστρας. Eίναι μια πόλη ιστορική, με διαχρονική στρατηγική σημασία, σημαντικά μνημεία, γοητευτικό ιστορικό κέντρο και νοστιμιές, που απέχει μια ανάσα από τα σύνορά μας.
