Η Κίνα αντέδρασε έντονα στις νέες κυρώσεις που επέβαλαν οι ΗΠΑ κατά του Ιράν, κάνοντας λόγο για «παράνομη μονομερή ενέργεια». Η Ουάσιγκτον ανακοίνωσε το νέο πακέτο μέτρων με στόχο να αποκόψει πλήρως την Τεχεράνη από κάθε πηγή εσόδων.
Ο Αμερικανός υπουργός Οικονομικών, Σκοτ Μπέσεντ, χαρακτήρισε τις κυρώσεις «οικονομική απόβαση» κατά της Τεχεράνης. Παράλληλα, προειδοποίησε ότι οποιαδήποτε οικονομική συναλλαγή με το ιρανικό καθεστώς «θα φέρει τους υπεύθυνους αντιμέτωπους με την πλήρη ισχύ» των ΗΠΑ.
Η Κίνα αποτελεί τον σημαντικότερο εμπορικό εταίρο του Ιράν και βασικό στήριγμα της οικονομίας του, κυρίως μέσω των αγορών πετρελαίου, αλλά και μέσω συνεργασιών στον τραπεζικό τομέα και την τεχνολογία, μεταξύ άλλων.
Όταν ρωτήθηκε αν οι νέες κυρώσεις θα αγγίξουν και τις κινεζικές τράπεζες, ο Μπέσεντ ξεκαθάρισε ότι «κανείς δεν βρίσκεται στο απυρόβλητο».
Ωστόσο, καθώς ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ ετοιμάζεται να συναντηθεί τον Σεπτέμβριο με τον Κινέζο ομόλογό του Σι Τζινπίνγκ, η Ουάσιγκτον καλείται να κινηθεί προσεκτικά σε ό,τι αφορά τις εμπορικές σχέσεις Πεκίνου-Τεχεράνης.
Στο απυρόβλητο προς το παρόν οι μεγάλες κινεζικές τράπεζες
Σε πρώτη φάση, οι αμερικανικές κυρώσεις δεν βάζουν στο στόχαστρο τις μεγάλες τράπεζες της Κίνας. Εστιάζουν σε 60 μικρότερες εταιρείες, ιδιώτες και πλοία σε Κίνα και Χονγκ Κονγκ, τα οποία φέρονται να τροφοδοτούν το δίκτυο παράνομης προμήθειας πυρηνικής και πυραυλικής τεχνολογίας, τις κυβερνοεπιχειρήσεις και τα κυκλώματα εμπορίας ιρανικού πετρελαίου.
Η Κίνα απορροφά έως και το 90% των ιρανικών εξαγωγών πετρελαίου. Ένα μέρος αυτών των ποσοτήτων καταλήγει σε ανεξάρτητα διυλιστήρια (γνωστά ως teapots), τα οποία χρησιμοποιούν ενδιάμεσους ή αλλάζουν την «ταυτότητα» του φορτίου για να παρακάμψουν το αμερικανικό εμπάργκο.
Τον Μάιο, το υπουργείο Εμπορίου της Κίνας έδωσε εντολή στις εγχώριες επιχειρήσεις και στα διυλιστήρια αυτά να αγνοήσουν τους αμερικανικούς περιορισμούς. Τότε, ο Μπέσεντ είχε δηλώσει ότι οι αγορές πετρελαίου από την Κίνα ισοδυναμούν με «χρηματοδότηση του μεγαλύτερου χορηγού της τρομοκρατίας στον κόσμο».
Οι ισορροπίες του Πεκίνου μεταξύ Τεχεράνης και Αράβων γειτόνων
Ο εκπρόσωπος του κινεζικού υπουργείου Εξωτερικών, Λιν Τζιαν, τόνισε ότι η συνεργασία Κίνας-Ιράν «κινείται πάντα στο πλαίσιο του διεθνούς δικαίου και δεν πρέπει να παρεμποδίζεται από τρίτους».
Το Πεκίνο διατηρεί μια χρησιμοθηρική σχέση με την Τεχεράνη, ενώ παράλληλα αποδίδει την αστάθεια στη Μέση Ανατολή σε αποτυχία της αμερικανικής πολιτικής. Την ίδια στιγμή, η Κίνα θέλει να προβάλλει το προφίλ μιας υπεύθυνης και σταθερής υπερδύναμης, αποφεύγοντας να ταυτιστεί με απομονωμένα καθεστώτα. Παράλληλα, υπολογίζει ιδιαίτερα τις εμπορικές της σχέσεις με τη Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, γι’ αυτό και κρατά λεπτές ισορροπίες ώστε να μην δυσαρεστήσει τους περιφερειακούς ανταγωνιστές του Ιράν.
Η κρίση στη Μέση Ανατολή και οι αμερικανικές κυρώσεις αναμένεται να βρεθούν στο επίκεντρο της συνάντησης του Ιρανού προέδρου Μασούντ Πεζεσκιάν στη σύνοδο του Οργανισμού Συνεργασίας της Σανγκάης (SCO) στο Κιργιστάν (31 Αυγούστου – 1 Σεπτεμβρίου). Ο SCO εστιάζει στην ευρασιατική ασφάλεια και αποτελεί βασικό πυλώνα της στρατηγικής της Κίνας για τη δημιουργία ενός κόσμου απέναντι στην αμερικανική επιρροή.
Όπως δήλωσε στο DW ο Ουίλιαμ Γιανγκ, αναλυτής της International Crisis Group, η Κίνα επιδιώκει να διευρύνει τις σχέσεις της με τις χώρες του Κόλπου. «Υπό αυτό το πρίσμα, το Ιράν παραμένει ένας χρήσιμος και σημαντικός εταίρος για το Πεκίνο, αλλά όχι αναντικατάστατος», σημείωσε.
«Κατά κάποιον τρόπο, η Κίνα ευνοείται από το γεγονός ότι οι ΗΠΑ εξακολουθούν να εμπλέκονται στην ασφάλεια της περιοχής και δεν βιάζεται να πάρει τη θέση τους», πρόσθεσε ο Γιανγκ.
Υποχωρεί η αμερικανική ισχύς στη Μέση Ανατολή;
Ωστόσο, οι στρατιωτικές δυσκολίες των ΗΠΑ κατά τον πόλεμο με το Ιράν έχουν κλονίσει την εικόνα της αμερικανικής «ομπρέλας ασφαλείας», αλλάζοντας τα δεδομένα στην περιοχή, επισημαίνει στο DW ο Γκου Σουέγου, διευθυντής του Κέντρου Παγκόσμιων Σπουδών στο Πανεπιστήμιο της Βόννης.
«Με αυτά τα δεδομένα, το Πεκίνο δεν πρόκειται να υποκύψει στις πιέσεις της Ουάσιγκτον για διακοπή των εμπορικών δεσμών με το Ιράν, ούτε πρόκειται να διευκολύνει την παραμονή των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή», εκτιμά ο Γκου.
Από την έναρξη των πολεμικών επιχειρήσεων στο Ιράν στα τέλη Φεβρουαρίου, το Πεκίνο ζητά σταθερά διπλωματική λύση. Ο εκπρόσωπος του κινεζικού ΥΠΕΞ υπογράμμισε εκ νέου ότι η τακτική του «οικονομικού ασφυκτικού κλοιού» που εφαρμόζει η Ουάσιγκτον δεν πρόκειται να λύσει την κρίση, παρά μόνο να οξύνει την ένταση.
«Η Κίνα διαφωνεί με την επιθετική παρουσία των ΗΠΑ στην περιοχή και δεν αποδέχεται να χρησιμοποιείται κάθε μέσο για να μπλοκαριστεί η κινεζική συνεργασία με τους αραβικούς αραβικούς παράγοντες στους τομείς της ενέργειας, της τεχνολογίας και του εμπορίου», εξηγεί ο καθηγητής Γκου.
Ο ίδιος προσθέτει ότι το Πεκίνο δεν επιδιώκει μια μετωπική σύγκρουση με τις ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή. «Του αρκεί να βλέπει την Ουάσιγκτον να κάνει λάθη στην περιοχή, χωρίς να παρεμβαίνει».
Όλα τα βλέμματα στη σύνοδο Τραμπ-Σι
Το 2025, όταν οι ΗΠΑ επιχείρησαν να πιέσουν την Κίνα με δασμούς, το Πεκίνο απάντησε απειλώντας να κόψει την προμήθεια σπάνιων γαιών, αναγκάζοντας την κυβέρνηση Τραμπ σε υποχώρηση.
Έκτοτε, ο Τραμπ επιδιώκει να σταθεροποιήσει τις σχέσεις με το Πεκίνο, όπως φάνηκε και από την επίσκεψή του στην κινεζική πρωτεύουσα τον Μάιο. Τώρα, είναι η σειρά του Σι Τζινπίνγκ να επισκεφθεί την Ουάσιγκτον τον Σεπτέμβριο.
«Καθώς και οι δύο πλευρές προετοιμάζουν το έδαφος για την κρίσιμη σύνοδο κορυφής της 24ης Σεπτεμβρίου, δεν θεωρώ ότι κάποια από τις δύο θα ρισκάρει μια ακραία κίνηση στο θέμα του Ιράν που θα τίναζε στον αέρα τη συνάντηση», εκτιμά ο Γιανγκ.
Ωστόσο, συμπληρώνει ότι η Κίνα θα διατηρήσει τις βασικές της επαφές με την Τεχεράνη και είναι έτοιμη να υπερασπιστεί τα οικονομικά της συμφέροντα αν οι ΗΠΑ επιβάλουν δευτερογενείς κυρώσεις σε κινεζικές επιχειρήσεις.
Αν η Ουάσιγκτον βάλει στο στόχαστρο μεγάλες κινεζικές εταιρείες και τράπεζες, θεωρείται βέβαιο ότι το Πεκίνο θα απαντήσει με αντίστοιχα αντίμετρα, διατηρώντας παράλληλα τους δεσμούς του με το Ιράν, σημειώνει ο καθηγητής Γκου.
Εκτιμά πάντως ότι το Πεκίνο δεν θα ρισκάρει να ακυρώσει τη σύνοδο κορυφής, την οποία προετοιμάζει εδώ και καιρό.
«Θα δούμε την Κίνα και τις ΗΠΑ σε τροχιά σύγκρουσης για το ιρανικό ζήτημα, την ώρα που οι δύο ηγέτες θα συνομιλούν σε φιλικό κλίμα στη σύνοδο κορυφής», καταλήγει ο Γκου.
Με πληροφορίες από DW
