Σε νέα φάση περνά η αμερικανική παρουσία στη Γροιλανδία, μετά την υπογραφή συμφωνίας ασφαλείας μεταξύ των ΗΠΑ, της Δανίας και της κυβέρνησης της Γροιλανδίας, η οποία παρέχει στην Ουάσινγκτον διευρυμένες δυνατότητες στρατιωτικής δράσης στο στρατηγικής σημασίας νησί της Αρκτικής.
Η συμφωνία υπεγράφη σήμερα Τρίτη, στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ στη Νέα Υόρκη, από τον Αμερικανό πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ, την πρωθυπουργό της Δανίας Μέτε Φρεντέρικσεν και τον πρωθυπουργό της Γροιλανδίας Γενς-Φρέντερικ Νίλσεν. Αποτελεί συμπλήρωμα της αμυντικής συμφωνίας ΗΠΑ-Δανίας του 1951 και δεν προβλέπει μεταβίβαση της κυριαρχίας του νησιού στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Η Ουάσινγκτον αποκτά τη δυνατότητα να εκσυγχρονίσει και να επεκτείνει τις δραστηριότητές της στη διαστημική βάση Pituffik, ενώ προβλέπεται η δημιουργία νέων «αμυντικών περιοχών» στο Narsarsuaq, στα νότια, και στο Mestersvig, στα ανατολικά.
Επιπλέον, τα τρία μέρη μπορούν να συμφωνήσουν στο μέλλον στη δημιουργία και άλλων αντίστοιχων περιοχών. Η συμφωνία παρέχει επίσης στις αμερικανικές δυνάμεις ευρεία δυνατότητα μετακίνησης και πρόσβασης στο έδαφος της Γροιλανδίας.
Ο Τραμπ είχε προαναγγείλει ότι οι ΗΠΑ θα προχωρήσουν στην κατασκευή δύο μεγάλων στρατιωτικών βάσεων, κάνοντας λόγο για σημαντική ενίσχυση της αμερικανικής παρουσίας. Σήμερα περίπου 200 Αμερικανοί στρατιωτικοί βρίσκονται στην Pituffik, τη μοναδική ενεργή αμερικανική βάση στο νησί, η οποία χρησιμοποιείται μεταξύ άλλων για έγκαιρη προειδοποίηση πυραυλικών επιθέσεων, πυραυλική άμυνα και διαστημική επιτήρηση.
Γροιλανδία: «Μπλόκο» σε στρατιωτική παρουσία τρίτων χωρών
Ιδιαίτερη σημασία έχει η πρόβλεψη που αφορά χώρες εκτός ΝΑΤΟ. Σύμφωνα με το κείμενο, καμία τέτοια χώρα δεν θα μπορεί να εγκαθιστά επανδρωμένες ή μη επανδρωμένες στρατιωτικές εγκαταστάσεις στη Γροιλανδία ή να διατηρεί μόνιμη στρατιωτική παρουσία χωρίς τη συμφωνία των συμβαλλόμενων μερών.
Προβλέπεται επίσης αυστηρότερος έλεγχος ευαίσθητων επενδύσεων από χώρες εκτός ΝΑΤΟ και Ευρωπαϊκής Ένωσης. Οι ρυθμίσεις συνδέονται με τις ανησυχίες της Ουάσινγκτον για την αυξανόμενη δραστηριότητα της Ρωσίας και της Κίνας στην Αρκτική.
Ο Τραμπ παρουσίασε τη συμφωνία ως παραχώρηση «μόνιμου ελέγχου» στις ΗΠΑ σε ζητήματα ασφάλειας της Γροιλανδίας. Το κείμενο, ωστόσο, επαναβεβαιώνει την εδαφική ακεραιότητα του Βασιλείου της Δανίας και το δικαίωμα αυτοδιάθεσης της Γροιλανδίας, ενώ η Φρεντέρικσεν τόνισε ακριβώς αυτές τις προβλέψεις κατά την τελετή υπογραφής.
Η συμφωνία δεν έχει ημερομηνία λήξης. Μάλιστα, προβλέπει ότι θα εξακολουθήσει να ισχύει ακόμη και στην περίπτωση που η Γροιλανδία αποκτήσει στο μέλλον την ανεξαρτησία της, υπό την προϋπόθεση ότι θα παραμείνει στο ΝΑΤΟ και θα αναλάβει τα σχετικά δικαιώματα και τις υποχρεώσεις που σήμερα έχει η Δανία.
Η εξέλιξη έρχεται έπειτα από μήνες έντασης, καθώς ο Τραμπ είχε επανειλημμένα μιλήσει για απόκτηση της Γροιλανδίας από τις ΗΠΑ και στο παρελθόν δεν είχε αποκλείσει ακόμη και τη χρήση ισχύος.
Οι δηλώσεις αυτές είχαν προκαλέσει έντονες αντιδράσεις στη Δανία και ανησυχία στη Γροιλανδία. Μετά την υπογραφή, πάντως, ο Αμερικανός πρόεδρος δεν απάντησε όταν ρωτήθηκε εάν εγκαταλείπει οριστικά το ενδεχόμενο αμερικανικής απόκτησης του νησιού.
Ο πρωθυπουργός της Γροιλανδίας χαρακτήρισε τη συμφωνία «win-win», ενώ η Μέτε Φρεντέρικσεν υποστήριξε ότι μπορεί να αποτελέσει μια συμφωνία με πολύ μακρύ ορίζοντα, ενισχύοντας παράλληλα την ασφάλεια της Αρκτικής και του ΝΑΤΟ.
Με πληροφορίες από Associated Press, CBS News, Time
