Οι οικονομικές συνθήκες στις οποίες μεγαλώνει ένα παιδί ενδέχεται να επηρεάζουν την ανάπτυξη του εγκεφάλου του περισσότερο από όσο πίστευαν μέχρι σήμερα οι επιστήμονες, σύμφωνα με νέα αμερικανική μελέτη.
Ερευνητές του Πανεπιστημίου της Ουάσινγκτον διαπίστωσαν ότι παράγοντες όπως το οικογενειακό εισόδημα και η γειτονιά στην οποία μεγαλώνει ένα παιδί εξηγούν σημαντικό μέρος των διαφορών που παρατηρούνται στη λειτουργία του εγκεφάλου.
Η μελέτη έδειξε ότι οι κοινωνικοοικονομικές συνθήκες αντιστοιχούν περίπου στο 16% της μεταβλητότητας που καταγράφεται σε μετρήσεις της εγκεφαλικής λειτουργίας, ποσοστό υψηλότερο από εκείνο που συνδέεται με τον δείκτη νοημοσύνης (IQ), το στυλ ανατροφής ή το ιατρικό ιστορικό.
«Ο εγκέφαλος ενός παιδιού που μεγαλώνει σε δυσμενές κοινωνικοοικονομικό περιβάλλον μοιάζει με τον εγκέφαλο ενός παιδιού από πιο εύπορο περιβάλλον που έχει στερηθεί ύπνο και βρίσκεται υπό πίεση», δήλωσε ο Νίκο Ντόζενμπαχ, ένας από τους επικεφαλής της έρευνας.
Ο ίδιος διευκρίνισε ότι τα ευρήματα δεν υποδηλώνουν χαμηλότερη νοημοσύνη, αλλά αντανακλούν κυρίως τις επιπτώσεις παραγόντων όπως το στρες και η έλλειψη επαρκούς ξεκούρασης.
«Δεν πρόκειται για έναν λιγότερο έξυπνο εγκέφαλο», σημείωσε, προσθέτοντας ότι οι διαφορές αυτές θα μπορούσαν να περιοριστούν εάν βελτιώνονταν οι συνθήκες ύπνου και μειώνονταν οι πηγές άγχους που αντιμετωπίζουν πολλά παιδιά.
Τι εξέτασαν οι επιστήμονες
Για τις ανάγκες της έρευνας, οι επιστήμονες ανέλυσαν δεδομένα από περίπου 12.000 παιδιά ηλικίας 9 και 10 ετών, εξετάζοντας το περιβάλλον στο οποίο μεγαλώνουν, την κατάσταση της υγείας τους και τις καθημερινές τους συνήθειες.
Συνολικά αξιολογήθηκαν 649 διαφορετικοί παράγοντες που θα μπορούσαν να επηρεάζουν την ανάπτυξη του εγκεφάλου, από τον χρόνο που περνούν μπροστά σε οθόνες και τις γνωστικές τους επιδόσεις μέχρι τη σωματική και ψυχική υγεία, τις οικογενειακές συνθήκες και τα χαρακτηριστικά της γειτονιάς όπου ζουν.
Τα αποτελέσματα ανέδειξαν δύο παράγοντες ως τους σημαντικότερους: τις οικονομικές δυνατότητες της οικογένειας και το κοινωνικό περιβάλλον της περιοχής στην οποία μεγαλώνει το παιδί.
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι οι παράγοντες αυτοί συνδέονται ιδιαίτερα με περιοχές του εγκεφάλου που σχετίζονται με τις αισθήσεις και την κίνηση, οι οποίες φαίνεται να επηρεάζονται έντονα από καθημερινές συνθήκες όπως η ποιότητα του ύπνου και τα επίπεδα άγχους.
Ο Σκοτ Μάρεκ, πρώτος συγγραφέας της μελέτης, παραδέχθηκε ότι το μέγεθος της επίδρασης τον εξέπληξε.
«Άρχισα να το αποκαλώ ο “ελέφαντας μέσα στον εγκέφαλο”», δήλωσε. «Πίστευα ότι οι κοινωνικοοικονομικές ευκαιρίες θα έπαιζαν κάποιο ρόλο, αλλά δεν περίμενα ότι θα ήταν τόσο καθοριστικές. Ξεπερνούσαν κατά πολύ οτιδήποτε άλλο εξετάσαμε».
Σύμφωνα με τον ίδιο, οι ερευνητές μπορούσαν να εντοπίσουν από τις απεικονίσεις του εγκεφάλου στοιχεία που σχετίζονταν με το οικονομικό επίπεδο της οικογένειας, αλλά και με παράγοντες όπως ο ύπνος και ο χρόνος έκθεσης σε οθόνες.
Αντίθετα, οι εγκεφαλικές απεικονίσεις δεν επέτρεπαν αντίστοιχες προβλέψεις για τον δείκτη νοημοσύνης των παιδιών, ένα εύρημα που οι ερευνητές θεωρούν ιδιαίτερα σημαντικό για τη συζήτηση γύρω από τον τρόπο με τον οποίο διαμορφώνεται η γνωστική ανάπτυξη.
Με πληροφορίες από Euronews
