Τα φάρμακα αδυνατίσματος της κατηγορίας GLP-1, όπως το Ozempic και το Zepbound, δεν βρίσκονται πλέον μόνο στο επίκεντρο της συζήτησης για την παχυσαρκία και τον διαβήτη. Ολο και περισσότεροι ερευνητές εξετάζουν αν η δράση τους μπορεί να συνδέεται και με πιο αργή βιολογική γήρανση.
Η ιδέα δεν είναι καινούργια στους κύκλους της μακροζωίας. Εδώ και χρόνια, επιστήμονες που μελετούν τη γήρανση συζητούν αν φάρμακα όπως η σεμαγλουτίδη, η δραστική ουσία του Ozempic, θα μπορούσαν να επηρεάσουν μηχανισμούς που σχετίζονται με την υγιή γήρανση. Ορισμένα online φαρμακεία προωθούν ήδη σύνθετες εκδοχές τέτοιων φαρμάκων με ισχυρισμούς για παράταση του health span, δηλαδή των χρόνων ζωής με καλή υγεία.
Ωστόσο, η επιστημονική τεκμηρίωση παραμένει περιορισμένη. Μία από τις πρώτες μελέτες που δοκίμασαν άμεσα αυτή την υπόθεση δημοσιεύθηκε τον προηγούμενο μήνα και έδωσε ένα αρχικό, αλλά όχι οριστικό, σήμα ενδιαφέροντος.
Η μελέτη έγινε σε άτομα με HIV και λιποϋπερτροφία, δηλαδή συσσώρευση λίπους κάτω από το δέρμα. Οι συμμετέχοντες έλαβαν σεμαγλουτίδη για οκτώ μήνες. Σύμφωνα με αιματολογικές εξετάσεις που μετρούν βιοδείκτες σχετικούς με την ηλικία, η αγωγή φάνηκε να επιβραδύνει τη βιολογική γήρανση.
Οι ερευνητές επέλεξαν τον συγκεκριμένο πληθυσμό επειδή τα άτομα με HIV εμφανίζουν συχνά ταχύτερη γήρανση λόγω της λοίμωξης. Αυτό τα καθιστά χρήσιμη ομάδα για τη μελέτη παρεμβάσεων που ενδέχεται να επηρεάζουν διαδικασίες γήρανσης.
Γιατί οι επιστήμονες κοιτούν πέρα από το βάρος
Το ενδιαφέρον γύρω από τα GLP-1 δεν περιορίζεται στην απώλεια βάρους. Τα φάρμακα αυτά βελτιώνουν τη μεταβολική υγεία, βοηθούν στη ρύθμιση της ινσουλίνης και του σακχάρου και έχουν ήδη συνδεθεί με οφέλη για την καρδιά, το ήπαρ και τους νεφρούς.
Αυτός είναι και ο βασικός λόγος που ορισμένοι ειδικοί θεωρούν ότι μπορούν, υπό προϋποθέσεις, να ενταχθούν στη συζήτηση για τη μακροζωία. Αν ένα φάρμακο μειώνει τον κίνδυνο παθήσεων όπως ο διαβήτης και τα καρδιαγγειακά νοσήματα, που συγκαταλέγονται στις βασικές αιτίες θανάτου, τότε πιθανόν επηρεάζει έμμεσα και το προσδόκιμο ζωής.
Υπάρχει όμως και ένα δεύτερο επίπεδο συζήτησης. Η γήρανση και ο μεταβολισμός συνδέονται στενά σε κυτταρικό επίπεδο. Φάρμακα που αλλάζουν τον τρόπο με τον οποίο ο οργανισμός διαχειρίζεται την ενέργεια, το σάκχαρο και την αποθήκευση λίπους μπορεί να επηρεάζουν και μονοπάτια που εμπλέκονται στη φθορά των κυττάρων.
Ιδιαίτερη σημασία δίνουν οι επιστήμονες στη φλεγμονή. Τα GLP-1 φαίνεται ότι έχουν αντιφλεγμονώδη δράση, ενώ η χρόνια φλεγμονή θεωρείται ένας από τους παράγοντες που επιταχύνουν τη γήρανση. Αν αυτή η δράση επιβεβαιωθεί σε μεγαλύτερες και πιο στοχευμένες μελέτες, θα μπορούσε να εξηγήσει γιατί τα συγκεκριμένα φάρμακα δείχνουν οφέλη πέρα από την απώλεια βάρους.
Το μεγάλο κενό στα δεδομένα
Παρά τον ενθουσιασμό, οι ειδικοί τονίζουν ότι υπάρχει ένα μεγάλο κενό. Δεν υπάρχουν επαρκή δεδομένα για το αν τα φάρμακα αυτά προσφέρουν όφελος σε ανθρώπους που είναι μεταβολικά υγιείς. Δεν είναι επίσης σαφές αν μπορούν να παρατείνουν τη διάρκεια ζωής σε υγιείς οργανισμούς, καθώς ακόμη και οι μελέτες σε πειραματόζωα παραμένουν περιορισμένες.
Το πρακτικό εμπόδιο δεν είναι αμελητέο. Ορισμένα διαθέσιμα GLP-1 δεν λειτουργούν στα ποντίκια με τον ίδιο τρόπο που λειτουργούν στον άνθρωπο, ενώ άλλα χορηγούνται με ενέσεις. Πολυετείς δοκιμές με εβδομαδιαίες ενέσεις σε ζώα είναι δύσκολο να οργανωθούν.
Υπάρχουν επίσης ανησυχίες που έχουν ιδιαίτερη σημασία για τους μεγαλύτερους σε ηλικία ανθρώπους. Τα φάρμακα αυτά μπορεί να οδηγήσουν σε απώλεια μυϊκής μάζας, κάτι που αυξάνει τον κίνδυνο αδυναμίας και ευθραυστότητας στους ηλικιωμένους. Η γρήγορη απώλεια βάρους μπορεί ακόμη να επηρεάσει την οστική πυκνότητα και να αυξήσει τον κίνδυνο οστεοπόρωσης.
Νέες κλινικές δοκιμές έχουν ήδη αρχίσει να σχεδιάζονται ή να υλοποιούνται. Οι ερευνητές θα εξετάσουν δείκτες γήρανσης, επίπεδα φλεγμονής, βιολογικά «ρολόγια» ηλικίας, αλλά και πιο πρακτικές μετρήσεις, όπως η δύναμη και η ταχύτητα βάδισης.
Ακόμη κι έτσι, αρκετές από αυτές τις μελέτες δεν θα γίνουν σε απολύτως υγιείς ηλικιωμένους. Οι συμμετέχοντες θα πρέπει να πληρούν τα κριτήρια συνταγογράφησης των φαρμάκων για απώλεια βάρους, όπως δείκτη μάζας σώματος 27 και άνω μαζί με σχετικό πρόβλημα υγείας, για παράδειγμα υπέρταση.
Προς το παρόν, οι ειδικοί δεν συνιστούν τη λήψη τέτοιων φαρμάκων εκτός εγκεκριμένων ενδείξεων μόνο με στόχο τη μακροζωία. Η βασική ένσταση είναι απλή. Δεν υπάρχουν ακόμη προκλινικά ή κλινικά δεδομένα που να δικαιολογούν τη χρήση τους από κατά τα άλλα υγιείς ανθρώπους.
Η συζήτηση, πάντως, έχει ήδη ανοίξει. Ορισμένοι γιατροί που ερευνούν το πεδίο παραδέχονται ότι προσωπικά πειραματίζονται με τα φάρμακα, χωρίς όμως να το προτείνουν στους ασθενείς τους. Αυτό δείχνει και το σημερινό όριο της επιστήμης γύρω από τα GLP-1 και τη μακροζωία. Υπάρχουν ενδείξεις που αξίζουν μελέτη, αλλά όχι ακόμη αποδείξεις για γενικευμένη χρήση.
Με πληροφορίες από New York Times
