Πέντε ημέρες μετά την ήττα του στον πρώτο γύρο των προεδρικών εκλογών της Βραζιλίας, ο Λουίς Ινάσιο Λούλα ντα Σίλβα δεν μπορούσε, για σχεδόν ένα εικοσιτετράωρο, να προωθήσει επί πληρωμή νέες αναρτήσεις του στο Instagram. Ο αντίπαλός του, ο ακροδεξιός γερουσιαστής Φλάβιο Μπολσονάρου, διατηρούσε αυτή τη δυνατότητα.
Το περιστατικό περιλαμβάνεται σε φάκελο που οι δικηγόροι του Λούλα κατέθεσαν στο εκλογικό δικαστήριο και σε διεθνείς παρατηρητές, παρουσιάζοντάς το, μαζί με άλλες περιπτώσεις περιορισμών, ως «αποδεικτικό στοιχείο» απόπειρας της Meta να παρέμβει στις εκλογές υπέρ του Μπολσονάρου.
Η Meta απορρίπτει τις κατηγορίες ως «ψευδείς και αβάσιμες», υποστηρίζοντας ότι τεχνικά προβλήματα επηρέασαν εκστρατείες από «διαφορετικές πλευρές του πολιτικού φάσματος». Μέχρι στιγμής δεν έχει τεκμηριωθεί σκόπιμη παρέμβασή της, ωστόσο η αντιπαράθεση οξύνεται λίγες ημέρες πριν από τον δεύτερο γύρο της Κυριακής.
Το δικαστήριο ζητεί ίση μεταχείριση, χωρίς να διαπιστώνει σκόπιμη παρέμβαση στις εκλογές
Στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης της Βραζιλίας συσσωρεύτηκαν αναφορές υποστηρικτών του Λούλα για διαγραφές περιεχομένου και περιορισμούς στην απήχηση των αναρτήσεών τους. Παράλληλα, περίπου 12 οργανώσεις παρακολούθησης και ερευνητικές ομάδες δημοσίευσαν εκθέσεις στις οποίες έκαναν λόγο για «ενδείξεις» πιθανής εύνοιας προς την εκστρατεία του Μπολσονάρου.
Η υπόθεση απέκτησε μεγαλύτερη βαρύτητα όταν το εκλογικό δικαστήριο διέταξε τη Meta να μην επιφυλάσσει «άνιση μεταχείριση» στους υποψηφίους.
Στα τέλη της περασμένης εβδομάδας, ο δικαστής Μάρκο Αουρέλιο Μπελίζε ανέφερε ότι δεν είχε εντοπίσει στοιχεία σκόπιμης ενέργειας από την εταιρεία, σημειώνοντας ότι ένα τέτοιο συμπέρασμα θα απαιτούσε περαιτέρω έρευνα. Έδωσε, όμως, στη Meta προθεσμία 24 ωρών για να αποδείξει ότι τα προβλήματα που επηρέασαν τον Λούλα είχαν αποκατασταθεί και δεν θα επαναλαμβάνονταν.
Τη Δευτέρα, 19 Οκτωβρίου, κρίνοντας ότι η εταιρεία δεν είχε ανταποκριθεί επαρκώς, έδωσε νέα προθεσμία 24 ωρών. Η Meta απάντησε χθες, Τρίτη 20 Οκτωβρίου, αρνούμενη εκ νέου οποιαδήποτε μεροληψία και ανακοινώνοντας ότι πρόσθεσε έλεγχο από ανθρώπους για να αποτρέπει την επιβολή αυτόματων περιορισμών.
Το εποπτικό συμβούλιο της Meta προειδοποιεί για επαναλαμβανόμενες αστοχίες
Ανησυχία εξέφρασε και το εποπτικό συμβούλιο της Meta, το οιονεί ανεξάρτητο όργανο του οποίου οι αποφάσεις είναι δεσμευτικές για την εταιρεία. Σε ανακοίνωσή του αναφέρθηκε σε «επαναλαμβανόμενες αστοχίες» στην εφαρμογή των μέτρων προστασίας της εκλογικής διαδικασίας.
Το συμβούλιο συνέδεσε τα περιστατικά στη Βραζιλία με την ολιγόωρη αναστολή λειτουργίας του λογαριασμού του αμερικανικού κινήματος No Kings το περασμένο Σάββατο, κατά τη διάρκεια διαδηλώσεων που ενθάρρυναν την πρόωρη ψηφοφορία στις ενδιάμεσες εκλογές των ΗΠΑ. Η Meta ζήτησε συγγνώμη, εξηγώντας ότι τα συστήματα καταπολέμησης της απάτης είχαν εκλάβει λανθασμένα την κίνηση στον λογαριασμό ως δραστηριότητα αυτοματοποιημένων λογαριασμών.
Στη Βραζιλία, το συμβούλιο επισήμανε την υπερβολική εφαρμογή των κανόνων κατά της απάτης στον διαφημιστικό λογαριασμό του Λούλα, ο οποίος απενεργοποιήθηκε για περισσότερο από μία ώρα στις 23 Σεπτεμβρίου. Σύμφωνα με τη Meta, ο περιορισμός επιβλήθηκε «κατά λάθος και όχι για πολιτικούς λόγους», επειδή μια διαφήμιση χαρακτηρίστηκε εσφαλμένα ως απόπειρα πλαστοπροσωπίας κρατικού κοινωνικού προγράμματος.
Το συμβούλιο κάλεσε την εταιρεία να διασφαλίσει ότι η εφαρμογή των κανόνων της στις εκλογές είναι διαφανής και συνεπής και ότι «ο πολιτικός λόγος προστατεύεται αντί να καταπνίγεται».
Οι καταγγελίες πληθαίνουν, αλλά τα εσωτερικά δεδομένα παραμένουν στη Meta
Για τον Ζοάο Βίκτορ Αρκέγκας, συντονιστή στο Ινστιτούτο Τεχνολογίας και Κοινωνίας, η απόδειξη ενδεχόμενης παρέμβασης είναι «σχεδόν αδύνατη», καθώς μόνο η ίδια η Meta έχει πρόσβαση στα εσωτερικά δεδομένα της. Αυτό περιορίζει τη δυνατότητα ουσιαστικού εξωτερικού ελέγχου, τόσο από το εκλογικό δικαστήριο όσο και από τις ερευνητικές οργανώσεις.
«Αυτό που έχουμε μέχρι στιγμής είναι μια συλλογή περιστατικών, τα οποία ίσως κάποια μέρα μπορέσουμε να συνθέσουμε και να καταλήξουμε σε συμπέρασμα προς τη μία ή την άλλη κατεύθυνση. Σήμερα, όμως, λόγω της έλλειψης πληροφοριών, δυστυχώς δεν μπορούμε να είμαστε βέβαιοι», δήλωσε.
Η οργάνωση CTRL+Z, που ιδρύθηκε από πρώην στέλεχος του WhatsApp, κατέγραψε 1.121 αναφορές για μειωμένη απήχηση, περιορισμούς στις αναδημοσιεύσεις και αποκλεισμούς λογαριασμών, που αφορούσαν κυρίως αριστερά προφίλ. Η Meta απέρριψε την έκθεση ως συλλογή μεμονωμένων αφηγήσεων και υποκειμενικών εκτιμήσεων χρηστών.
Δημοσιεύματα παρουσίασαν επίσης δοκιμές στις οποίες ο βοηθός τεχνητής νοημοσύνης του WhatsApp αρνούνταν να δημιουργήσει εικόνες με το όνομα «Λούλα» και τον εκλογικό αριθμό του, αλλά ανταποκρινόταν σε αντίστοιχα αιτήματα για τον «Φλάβιο».
Η Meta απέδωσε τη διαφορά σε «συγκεκριμένο κενό στις δικλίδες ασφαλείας» και όχι σε πολιτική προκατάληψη. Ανέφερε ότι η δημιουργία εικόνων ήταν δυνατή με το μικρό όνομα του Λούλα, «Λουίς», και τον εκλογικό αριθμό του.
Πολλοί υποστηρικτές του Λούλα υποψιάζονται ότι η Meta ενεργεί για λογαριασμό του Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος διατηρεί στενούς δεσμούς με την οικογένεια Μπολσονάρου. Ο ίδιος ο Λούλα έχει κατηγορήσει τον Αμερικανό πρόεδρο ότι επιχειρεί να παρέμβει στις εκλογές της Βραζιλίας.
Οι δικηγόροι του υιοθέτησαν ανάλογη επιχειρηματολογία στην προσφυγή τους, χαρακτηρίζοντας τη Meta «ξένη εταιρεία ευθυγραμμισμένη με την κυβέρνηση Τραμπ» και «φορέα εξωτερικής πίεσης στο εκλογικό σώμα». Δεν παρουσίασαν, ωστόσο, στοιχεία για ενδεχόμενη αμερικανική εμπλοκή. Για το περιστατικό της 9ης Οκτωβρίου στο Instagram, υποστήριξαν ότι η αδυναμία πληρωμένης προώθησης των αναρτήσεων του Λούλα, ενώ η εκστρατεία του αντιπάλου του λειτουργούσε κανονικά, δημιουργούσε αθέμιτο πλεονέκτημα υπέρ του Μπολσονάρου.
Η Meta απάντησε ότι το πρόβλημα αφορούσε μόνο νέες αναρτήσεις, ενώ οι παλαιότερες μπορούσαν να συνεχίσουν να προωθούνται. Το απέδωσε σε «παγκόσμια δυσλειτουργία» που επηρέασε χιλιάδες διαφημιζομένους σε διαφορετικές χώρες, όχι όμως την εκστρατεία Μπολσονάρου. «Εφαρμόζουμε τους ίδιους κανόνες σε όλους τους υποψηφίους, τα κόμματα και τις πολιτικές απόψεις», ανέφερε η εταιρεία, αρνούμενη ότι περιορίζει περιεχόμενο για να βλάψει ή να ευνοήσει κάποια πλευρά.
Εκλογές στη Βραζιλία: Διαφημίσεις από το εξωτερικό και ψευδείς οδηγίες προς τους ψηφοφόρους
Η διαμάχη εκτυλίσσεται σε μια εκλογική αναμέτρηση στην οποία η Google και το TikTok δεν επιτρέπουν πολιτικές διαφημίσεις. Οι υπηρεσίες της Meta παραμένουν έτσι τα μόνα μεγάλης κλίμακας κανάλια πληρωμένης ψηφιακής προεκλογικής προβολής. Μέχρι στιγμής, η σχετική δραστηριότητα έχει αποφέρει στην εταιρεία 43 εκατ. στερλίνες, κατά 85% περισσότερα από την προηγούμενη προεδρική αναμέτρηση.
Πέρα από τις καταγγελίες μεροληψίας, έρευνα του NetLab, του εργαστηρίου για το διαδίκτυο και τα κοινωνικά δίκτυα του Ομοσπονδιακού Πανεπιστημίου του Ρίο ντε Τζανέιρο, διαπίστωσε ότι η Meta επέτρεψε την πληρωμένη προώθηση τουλάχιστον 1.600 εκλογικών διαφημίσεων από το εξωτερικό, κάτι που απαγορεύεται από τη βραζιλιάνικη νομοθεσία.
Η γενική συντονίστρια του εργαστηρίου, Ντέμπορα Σάλες, διευκρίνισε ότι δεν εντοπίστηκε πολιτική μεροληψία υπέρ κάποιας πλευράς. Όπως είπε, όμως, τα ευρήματα δείχνουν επαναλαμβανόμενες αποτυχίες συμμόρφωσης με την εκλογική νομοθεσία.
Πριν από την ψηφοφορία, το NetLab εντόπισε επίσης πληρωμένες διαφημίσεις που εμφανίζονταν ως επίσημες αναρτήσεις του εκλογικού δικαστηρίου και διέδιδαν ψευδείς πληροφορίες οι οποίες μπορούσαν να αποθαρρύνουν την προσέλευση στις κάλπες. Μεταξύ άλλων, ισχυρίζονταν ότι, σε περίπτωση βροχής, οι πολίτες μπορούσαν να ψηφίσουν διαδικτυακά, δυνατότητα που δεν υπάρχει στη Βραζιλία.
«Ανεξάρτητα από το αν μια υποψηφιότητα ευνοείται ή ζημιώνεται, βλέπουμε ότι η εταιρεία δυσκολεύεται να συμμορφωθεί με τη βραζιλιάνικη εκλογική νομοθεσία και καταλήγει να υπονομεύει την ακεραιότητα της εκλογικής διαδικασίας», δήλωσε η Σάλες.
Με πληροφορίες από Guardian
