Επιστήμονες από την Πορτογαλία, αναλύοντας για πρώτη φορά με μεγάλη ακρίβεια τα σύννεφα και τα ατμοσφαιρικά κύματα του Άρη, φιλοδοξούν να κάνουν ασφαλέστερες τις μελλοντικές αποστολές των ανθρώπων στον «κόκκινο πλανήτη».
Στόχος της έρευνάς τους, σύμφωνα με το Euronews, ήταν να κατανοήσουν καλύτερα τη συμπεριφορά της ατμόσφαιράς του Άρη και να διευκολύνουν τις μελλοντικές προσεδαφίσεις.
Η έρευνα, που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Journal of Geophysical Research: Planets, πραγματοποιήθηκε από τους Φρανσίσκο Μπραζίλ και Πέδρο Ματσάδο της Σχολής Θετικών Επιστημών του Πανεπιστημίου της Λισαβόνας και του Ινστιτούτου Αστροφυσικής και Διαστημικών Επιστημών.
Már készülnek a Mars jövőbeli, emberes küldetései; a Lisszaboni Egyetem két portugál kutatójának tanulmánya a Vörös Bolygón végrehajtott kíméletesebb leszállásokat segítheti elő.
➡️ https://t.co/oWtChuQkSy pic.twitter.com/z63bc5eKcY— Euronews magyarul (@euronewshu) July 21, 2026
Ο στόχος τη μελέτης της ατμόσφαιρας του Άρη
Στόχος της μελέτης ήταν η ταυτόχρονη μέτρηση του ύψους και της ταχύτητας διάδοσης των ατμοσφαιρικών κυμάτων στον Άρη, καθώς αποτελούν βασικό στοιχείο για την κατανόηση του τρόπου με τον οποίο μεταφέρεται η ενέργεια στην ατμόσφαιρα του πλανήτη.
Όπως εξήγησε ο Φρανσίσκο Μπραζίλ στο Euronews, η έρευνα βασίστηκε κυρίως στα δεδομένα της ευρωπαϊκής αποστολής Mars Express, ενός από τα μακροβιότερα προγράμματα της Ευρωπαϊκής Διαστημικής Υπηρεσίας (ESA), το οποίο βρίσκεται σε τροχιά γύρω από τον Άρη εδώ και 23 χρόνια και έχει ήδη λάβει παράταση λειτουργίας έως το 2029.
Οι επιστήμονες αξιοποίησαν την κάμερα υψηλής ανάλυσης του διαστημοπλοίου, η οποία επέτρεψε την παρατήρηση του ίδιου σημείου από διαφορετικές γωνίες, ώστε να υπολογιστούν με ακρίβεια το ύψος των νεφών και η κίνησή τους.
Portekizli bilim insanları gelecekteki inişleri kolaylaştırmak için Mars bulutlarını inceledi
➡️ https://t.co/o0QcdmGfFn pic.twitter.com/PanZiQtUoV— euronews Türkçe (@euronews_tr) July 21, 2026
Πώς επιτυχάνεται μία ασφαλής προσεδάφιση
Σύμφωνα με τον Μπραζίλ, για να πραγματοποιηθεί μια ασφαλής προσεδάφιση σε έναν πλανήτη είναι απαραίτητο να γνωρίζουμε πώς είναι οργανωμένη η ατμόσφαιρά του σε διαφορετικά στρώματα.
Η μελέτη των ατμοσφαιρικών κυμάτων επιτρέπει στους επιστήμονες να κατανοήσουν τη δυναμική της ατμόσφαιρας σε συγκεκριμένα υψόμετρα, γεγονός που θα βοηθήσει στον σχεδιασμό πιο ασφαλών διαστημοπλοίων για μελλοντικές επανδρωμένες αποστολές.
«Η ανακάλυψη αυτή θα είναι σημαντική όταν η ανθρωπότητα φτάσει στον Άρη, γιατί θα μας βοηθήσει να κατανοήσουμε ποιες βελτιώσεις χρειάζονται τα διαστημόπλοια που θα επιχειρήσουν να προσεδαφιστούν στην επιφάνειά του», ανέφερε.
Ο βασικός λόγος είναι ότι η ατμόσφαιρα του Άρη είναι εξαιρετικά αραιή σε σύγκριση με εκείνη της Γης. Περιέχει πολύ λιγότερα μόρια, με αποτέλεσμα η αεροδυναμική αντίσταση να είναι σημαντικά μικρότερη. «Είναι σαν να βρισκόμαστε σχεδόν σε ελεύθερη πτώση», εξηγεί ο αστροφυσικός.
Σύμφωνα με τους ίδιους, το παραπάνω φαινόμενο αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις για τις αποστολές στον Άρη. Από τη δεκαετία του 1960, περίπου οι μισές αποστολές εξερεύνησης του πλανήτη δεν εξελίχθηκαν όπως είχε προγραμματιστεί, καθώς αρκετά ρομποτικά οχήματα συνετρίβησαν κατά την προσεδάφιση ή οι αποστολές απέτυχαν ήδη από την εκτόξευση ή την είσοδο σε τροχιά.
«Επειδή δεν γνωρίζαμε αρκετά για τη δομή της ατμόσφαιρας, πολλά οχήματα κατέληγαν σχεδόν σε ελεύθερη πτώση και συγκρούονταν με την επιφάνεια. Δεν θέλουμε να συμβεί το ίδιο όταν μεταφερθούν άνθρωποι στον Άρη», σημειώνει.
Τα τελευταία χρόνια, πάντως, τα ποσοστά επιτυχίας έχουν βελτιωθεί σημαντικά χάρη στην εξέλιξη της τεχνολογίας. Τα σύγχρονα ρόβερ διαθέτουν ειδικά αλεξίπτωτα και συστήματα απορρόφησης κραδασμών, παρόμοια με αερόσακους, που μειώνουν σημαντικά την πρόσκρουση κατά την επαφή με την επιφάνεια.
Trwają już przygotowania do załogowych misji na Marsa. Badanie prowadzone przez dwóch portugalskich naukowców z Uniwersytetu Lizbońskiego ma ułatwić „łagodniejsze lądowania” na Czerwonej Planecie. https://t.co/aWaBsNDXz7
— Euronews po polsku (@euronewspol) July 21, 2026
Τα σύννεφα στον Άρη εμφανίζονται μόνο σε συγκεκριμένες εποχές
Όπως συμβαίνει και στη Γη, έτσι και ο Άρης έχει εποχές, καθώς ο άξονάς του είναι κεκλιμένος.
Αυτό επηρεάζει άμεσα τον σχηματισμό νεφών. Σύμφωνα με τον ερευνητή, τα σύννεφα στον Άρη είναι γενικά σπάνια και εμφανίζονται κυρίως σε συγκεκριμένη περίοδο του αρειανού έτους.
Η εποχική -αυτή- εμφάνιση συνδέεται με την εξάχνωση των πολικών πάγων, οι οποίοι αποτελούνται από διοξείδιο του άνθρακα και νερό. Καθώς πλησιάζει το καλοκαίρι στο βόρειο ημισφαίριο του Άρη, δημιουργείται η λεγόμενη Ζώνη Νεφών του Αφήλιου (Aphelion Cloud Belt), μια περιοχή όπου παρατηρείται πολύ μεγαλύτερη συγκέντρωση νεφών.
Γι’ αυτό και, όπως επισημαίνει ο Μπραζίλ, στις περισσότερες εικόνες του Άρη οι άνθρωποι βλέπουν μόνο την επιφάνειά του και σχεδόν ποτέ σύννεφα.
Η νέα έρευνα θα μπορούσε στο μέλλον να βοηθήσει ακόμη και στον προγραμματισμό των αποστολών. Αν οι επιστήμονες γνωρίζουν εκ των προτέρων σε ποια εποχή βρίσκεται ο Άρης, θα μπορούν να επιλέγουν περιόδους με μικρότερη ατμοσφαιρική αναταραχή, αυξάνοντας τις πιθανότητες μιας ομαλής και ασφαλούς προσεδάφισης.
Με πληροφορίες από Euronews
