Η κλιματική κρίση επιδεινώνει την ξηρασία στην Ευρώπη, καθώς οι όλο και υψηλότερες θερμοκρασίες αυξάνουν την εξάτμιση και αφαιρούν υγρασία από το έδαφος, τα ποτάμια, τις λίμνες και τη βλάστηση. Νέα ανάλυση δείχνει ότι η ζέστη, και όχι μόνο η έλλειψη βροχής, γίνεται πλέον βασικός παράγοντας πίσω από τα ξηρά ευρωπαϊκά καλοκαίρια.
Οι επιστήμονες της διεθνούς ερευνητικής ομάδας World Weather Attribution υπολόγισαν ότι οι συνθήκες έντονης εξάτμισης έγιναν λόγω της υπερθέρμανσης του πλανήτη 80 φορές πιθανότερες στη Δυτική Ευρώπη και 40 φορές πιθανότερες στην Ανατολική Ευρώπη.
Παράλληλα, η ξηρασία στη Δυτική Ευρώπη έγινε πέντε φορές πιθανότερη εξαιτίας της ρύπανσης από την καύση ορυκτών καυσίμων. Στην Ανατολική Ευρώπη, η κλιματική αλλαγή αύξησε την πιθανότητά της κατά έντεκα φορές.
Το εύρημα έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς ο περασμένος χειμώνας στη Δυτική Ευρώπη ήταν ιδιαίτερα βροχερός. Παρ’ όλα αυτά, η άνοδος της θερμοκρασίας στέγνωσε γρήγορα τα εδάφη ήδη από την άνοιξη. Οι ερευνητές χαρακτηρίζουν τη φετινή ξηρασία στην περιοχή «ακραία», ενώ χωρίς την ανθρωπογενή υπερθέρμανση θα θεωρούνταν μέτρια.
Η ανάλυση καλύπτει την περίοδο έως τα τέλη Ιουνίου, όμως οι συνέπειες ήταν ήδη αισθητές από τις πρώτες εβδομάδες του καλοκαιριού. Αρκετές ευρωπαϊκές χώρες επέβαλαν περιορισμούς στην κατανάλωση νερού, ενώ σε μεγάλο μέρος της νότιας Αγγλίας απαγορεύτηκε η χρήση λάστιχου για πότισμα.
Την ίδια ώρα, τα ξηρά εδάφη αυξάνουν τον κίνδυνο πυρκαγιών και προκαλούν σοβαρές απώλειες στη γεωργική παραγωγή.
Πλήγμα σε καλλιέργειες, ποτάμια και ενέργεια
Οι συνέπειες της ξηρασίας είναι ήδη σοβαρές για τη γεωργία. Υπολογίζεται ότι η Ευρώπη θα χάσει περίπου 9 εκατομμύρια τόνους σιτηρών, ενώ στη Γαλλία αναμένεται η χειρότερη σοδειά καλαμποκιού των τελευταίων 50 ετών. Στη Ρουμανία, περισσότερο από ένα εκατομμύριο εκτάρια καλλιεργήσιμης γης έχουν υποστεί ζημιές.
Την ίδια ώρα, η στάθμη πολλών ποταμών έχει υποχωρήσει, περιορίζοντας την παραγωγή υδροηλεκτρικής ενέργειας και δυσκολεύοντας τη μεταφορά εμπορευμάτων. Στο Λόμπιτ της Ολλανδίας, ο Ρήνος έπεσε χαμηλότερα ακόμη και από το επίπεδο που είχε καταγραφεί το ιδιαίτερα θερμό καλοκαίρι του 1976.
Οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι αυτές οι διαταραχές μπορεί να οδηγήσουν σε αυξήσεις στις τιμές των τροφίμων και της ενέργειας. Το μεγαλύτερο βάρος αναμένεται να πέσει στα νοικοκυριά με χαμηλότερα εισοδήματα, τα οποία έχουν μικρότερη δυνατότητα να απορροφήσουν το αυξημένο κόστος.
Ο Ντόμινικ Σουμάχερ, ερευνητής στο Ομοσπονδιακό Πολυτεχνείο της Ζυρίχης, εξήγησε ότι η ατμόσφαιρα «τραβά» όλο και περισσότερη υγρασία όσο αυξάνεται η θερμοκρασία. Έτσι, τα εδάφη μπορούν να στεγνώσουν γρήγορα ακόμη και μετά από έναν βροχερό χειμώνα.
Όπως ανέφερε, η ξηρασία του 2026 εμφανίστηκε περίπου δύο μήνες νωρίτερα από εκείνη του 2022. Η πρόωρη έναρξή της δημιουργεί ιδιαίτερα επικίνδυνες συνθήκες για τις δασικές πυρκαγιές στη Δυτική Ευρώπη.
Όταν μια περίοδος αρχίζει με αρκετή υγρασία, αναπτύσσεται περισσότερη βλάστηση. Αν ακολουθήσει απότομη ξηρασία, η βλάστηση αυτή ξεραίνεται και μετατρέπεται σε καύσιμη ύλη, αυξάνοντας τον κίνδυνο μεγάλων πυρκαγιών.
Προειδοποίηση για ακόμη πιο ξηρά καλοκαίρια
Η Μαριάμ Ζακαρία, ερευνήτρια στο Imperial College του Λονδίνου και μέλος της επιστημονικής ομάδας, προειδοποίησε ότι οι σημερινές συνθήκες εμφανίζονται ενώ η μέση θερμοκρασία του πλανήτη έχει ήδη αυξηθεί κατά περίπου 1,4 βαθμούς Κελσίου.
Αν η υπερθέρμανση φτάσει τους 2,8 βαθμούς, όπως δείχνουν ορισμένα σενάρια με βάση τις σημερινές εκπομπές, οι περίοδοι έντονης εξάτμισης θα μπορούσαν να γίνουν ακόμη και δύο φορές συχνότερες. Αυτό σημαίνει ότι τα εξαιρετικά θερμά και ξηρά καλοκαίρια ενδέχεται να επαναλαμβάνονται πολύ πιο συχνά στην Ευρώπη.
Στην ανάγκη για ταχύτερη δράση αναφέρθηκε και ο επικεφαλής του ΟΗΕ για το κλίμα, Σάιμον Στιλ. Όπως τόνισε, όσο συνεχίζεται η εκτεταμένη χρήση άνθρακα, πετρελαίου και φυσικού αερίου, οι ξηρασίες θα γίνονται εντονότερες και θα προκαλούν μεγαλύτερο κόστος για τα νοικοκυριά, τη γεωργία και τις οικονομίες.
Η ανάλυση εκπονήθηκε από τη διεθνή ομάδα World Weather Attribution, η οποία εξετάζει σε ποιον βαθμό η κλιματική αλλαγή επηρεάζει συγκεκριμένα ακραία καιρικά φαινόμενα.
Για τη Δυτική Ευρώπη, οι επιστήμονες μελέτησαν την περίοδο από τον Απρίλιο έως τον Ιούνιο σε χώρες όπως η Αγγλία, η Γαλλία, η Ισπανία, η Πορτογαλία και η Ιταλία. Στην Ανατολική Ευρώπη, όπου η έλλειψη βροχής διαρκεί περισσότερο, η έρευνα κάλυψε ένα ολόκληρο έτος και 15 χώρες, από το Βέλγιο έως την Εσθονία.
Με πληροφορίες από Guardian
