Η Ιαπωνία ποινικοποίησε την καταστροφή και τη δημόσια προσβολή της εθνικής σημαίας, προκαλώντας έντονες αντιδράσεις από νομικούς, οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων και κόμματα της αντιπολίτευσης, που προειδοποιούν ότι ο νέος νόμος μπορεί να περιορίσει την ελευθερία της έκφρασης.
Το Κοινοβούλιο ενέκρινε την Παρασκευή 17 Ιουλίου διάταξη που τιμωρεί όποιον καταστρέφει, αφαιρεί ή παραμορφώνει την ιαπωνική σημαία με τρόπο που προκαλεί «έντονη δυσφορία ή αποστροφή» στους άλλους. Οι παραβάτες κινδυνεύουν με φυλάκιση έως δύο ετών ή πρόστιμο 200.000 γεν, δηλαδή περίπου 1.075 ευρώ.
Η ψήφιση του νόμου αποτελεί σημαντική πολιτική νίκη για την πρωθυπουργό Σανάε Τακαΐτσι, η οποία επιδιώκει να ενισχύσει την εθνική υπερηφάνεια και να μετακινήσει την πολιτική ζωή της χώρας προς πιο συντηρητική κατεύθυνση. Η Τακαΐτσι έχει υποστηρίξει επανειλημμένα ότι δεν είναι λογικό η ιαπωνική νομοθεσία να προστατεύει τις σημαίες ξένων κρατών, αλλά όχι τη σημαία της ίδιας της Ιαπωνίας.
«Μπορεί κάποιος να φυλακιστεί επειδή έσκισε μια ξένη σημαία, αλλά μπορεί να κάνει ό,τι θέλει με την ιαπωνική. Αυτό δεν βγάζει νόημα», είχε δηλώσει.
Ιαπωνία: Φόβοι ότι θα περιοριστούν οι διαμαρτυρίες
Η διατύπωση του νόμου έχει προκαλέσει ανησυχία, καθώς η τιμωρία δεν εξαρτάται μόνο από την πράξη, αλλά και από τα συναισθήματα που αυτή προκαλεί. Νομικοί προειδοποιούν ότι τα ασαφή κριτήρια αφήνουν μεγάλο περιθώριο στις αρχές να αποφασίζουν ποιες ενέργειες θεωρούνται παράνομες.
Η οργάνωση Human Rights Watch είχε ζητήσει να αποσυρθεί το νομοσχέδιο, υποστηρίζοντας ότι η προσβολή των πατριωτικών αισθημάτων δεν αρκεί για να δικαιολογήσει ποινικές κυρώσεις και ότι ο νόμος μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να αποθαρρύνει πολιτικές διαμαρτυρίες.
Ο Κόιτσι Νακάνο, καθηγητής Πολιτικής Επιστήμης στο Πανεπιστήμιο Σοφία του Τόκιο, εκτίμησε ότι ο νόμος δεν θα ενισχύσει τον πατριωτισμό, αλλά αντίθετα μπορεί να μετατρέψει τη σημαία σε αντικείμενο φόβου. Όπως είπε, πολίτες ενδέχεται πλέον να αποφεύγουν ακόμη και να την αγγίζουν ή να τη χρησιμοποιούν, επειδή δεν θα γνωρίζουν με σαφήνεια ποιες πράξεις μπορεί να οδηγήσουν σε δίωξη.
«Είναι ο πρώτος νόμος στη μεταπολεμική Ιαπωνία που επιχειρεί να στιγματίσει και να ποινικοποιήσει την κριτική προς την κυβέρνηση», δήλωσε, χαρακτηρίζοντάς τον βαθιά ανελεύθερο.
Η εφημερίδα Tokyo Shimbun συνέκρινε τη νέα νομοθεσία με τους νόμους της προπολεμικής περιόδου, όταν απαγορευόταν η κριτική προς την αυτοκρατορική οικογένεια. Σε κύριο άρθρο της υποστήριξε ότι η επιβολή του πατριωτισμού μέσω ποινών παραβιάζει την ελευθερία της σκέψης και της συνείδησης, ενώ μπορεί να ενθαρρύνει τους πολίτες να παρακολουθούν και να καταγγέλλουν ο ένας τον άλλον.
Ποιες πράξεις μπορεί να τιμωρούνται
Η προσβολή της σημαίας είναι σπάνια στην Ιαπωνία. Το εθνικό σύμβολο, γνωστό ως «χινόμαρου», απεικονίζει έναν κόκκινο ήλιο σε λευκό φόντο και διατηρήθηκε και μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, σε αντίθεση με όσα συνέβησαν στη Γερμανία και την Ιταλία.
Παραμένει ασαφές πόσο αυστηρά θα εφαρμόσουν τον νόμο οι αρχές. Ως παραδείγματα παράβασης, βουλευτές ανέφεραν το κάψιμο της σημαίας, το ποδοπάτημά της ή το σκόπιμο λέρωμά της.
Πιθανές εξαιρέσεις προβλέπονται για περιπτώσεις όπου η σημαία χρησιμοποιείται ως διακοσμητικό στοιχείο, όπως σε παιδικά γεύματα, ή εμφανίζεται σε άνιμε, κόμικς και βιντεοπαιχνίδια.
Τον νόμο στήριξαν τέσσερα κόμματα, ανάμεσά τους το κυβερνών Φιλελεύθερο Δημοκρατικό Κόμμα της Τακαΐτσι, το οποίο βρίσκεται στην εξουσία σχεδόν αδιάλειπτα από το 1955. Υπέρ ψήφισε και το Σανσεΐτο, ένα ακροδεξιό λαϊκιστικό κόμμα που ενίσχυσε σημαντικά την παρουσία του τον τελευταίο χρόνο.
Η βουλευτής του Σανσεΐτο Μιζούχο Ουεμούρα υποστήριξε ότι οι Ιάπωνες αναγκάζονταν για πολύ καιρό να ανέχονται κάθε προσβολή της εθνικής σημαίας.
«Η ελευθερία της έκφρασης πρέπει να σταθμίζεται και με τα αισθήματα των πολλών πολιτών που σέβονται τη σημαία», δήλωσε κατά τη συζήτηση στο Κοινοβούλιο.
Η Τακαΐτσι προσπαθεί να ολοκληρώσει βασικές μεταρρυθμίσεις της πριν διακοπούν οι εργασίες του Κοινοβουλίου. Η πρώτη γυναίκα πρωθυπουργός της Ιαπωνίας έχει τοποθετήσει τον πατριωτισμό, την ενίσχυση της άμυνας και τη διατήρηση των παραδοσιακών θεσμών στο κέντρο της πολιτικής της.
Την ίδια ημέρα, το Κοινοβούλιο ενέκρινε και νομοσχέδιο που επιτρέπει στην αυτοκρατορική οικογένεια να υιοθετεί μακρινούς άνδρες συγγενείς. Η κυβέρνηση επιχειρεί με αυτόν τον τρόπο να αντιμετωπίσει τη συνεχή μείωση των μελών της δυναστείας και να διατηρήσει τη διαδοχή του θρόνου αποκλειστικά από την ανδρική γραμμή.
Η Τακαΐτσι υποστηρίζει ότι η ρύθμιση είναι απαραίτητη για να διατηρηθεί η παράδοση των ανδρών αυτοκρατόρων. Οι επικριτές της, ωστόσο, θεωρούν ότι η Ιαπωνία θα έπρεπε να επιτρέψει σε γυναίκες να ανέβουν στον αυτοκρατορικό θρόνο, μια πρόταση που, σύμφωνα με δημοσκοπήσεις, υποστηρίζεται από μεγάλο μέρος της κοινής γνώμης.
Με πληροφορίες από New York Times
