Οι μεγάλες εκθέσεις δεν πέθαναν τελικά. Τουλάχιστον όχι όταν στο κέντρο τους βρίσκεται η Φρίντα Κάλο.
Η Tate Modern ανακοίνωσε ότι η έκθεση Frida: The Making of an Icon έχει ήδη πουλήσει περισσότερα από 41.000 εισιτήρια πριν από το άνοιγμά της, στις 25 Ιουνίου. Πρόκειται για την υψηλότερη προπώληση στην ιστορία της Tate, ξεπερνώντας το προηγούμενο ρεκόρ των 32.000 εισιτηρίων που είχε σημειώσει η έκθεση του David Hockney το 2017. Η έκθεση θα διαρκέσει έως τις 3 Ιανουαρίου 2027.
Η ζήτηση δεν προκαλεί ακριβώς έκπληξη. Η Κάλο έχει εξελιχθεί σε μία από τις πιο αναγνωρίσιμες καλλιτεχνικές μορφές του 20ού αιώνα, με την εικόνα της να βρίσκεται παντού: σε αφίσες, τσάντες, μπλουζάκια, βιβλία, social media και μουσειακά καταστήματα. Αυτό που έχει ενδιαφέρον, όμως, είναι η κλίμακα της ανταπόκρισης σε μια στιγμή όπου πολλοί είχαν μιλήσει για κόπωση του κοινού απέναντι στις λεγόμενες blockbuster εκθέσεις.
Η έκθεση της Tate δεν παρουσιάζει μόνο το έργο της Μεξικανής ζωγράφου, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο η Φρίντα Κάλο μετατράπηκε σε παγκόσμιο πολιτιστικό σύμβολο. Το Frida: The Making of an Icon εξετάζει πώς μια καλλιτέχνις που κάποτε βρισκόταν στη σκιά του Ντιέγκο Ριβέρα έγινε, δεκαετίες μετά τον θάνατό της, εικόνα φεμινισμού, ανθεκτικότητας, σωματικής εμπειρίας, queer ανάγνωσης και αυτοκατασκευής.
Η επιτυχία της έκθεσης έρχεται σε μια περίοδο όπου τα μεγάλα μουσεία της Βρετανίας βλέπουν ξανά το κοινό να επιστρέφει για εκθέσεις με ισχυρό όνομα και καθαρή πολιτιστική αφήγηση. Η πρόσφατη έκθεση Βαν Γκογκ στην National Gallery έγινε η πιο δημοφιλής έκθεση με εισιτήριο στην ιστορία του μουσείου, με 334.589 επισκέψεις, ενώ το τελευταίο της Σαββατοκύριακο παρέμεινε ανοιχτή και μέσα στη νύχτα για να ανταποκριθεί στη ζήτηση.
Την ίδια στιγμή, το British Museum ετοιμάζεται να υποδεχθεί την ταπισερί του Μπαγιέ τον Σεπτέμβριο, σε μια έκθεση που το ίδιο το μουσείο έχει ήδη περιγράψει ως «έκθεση του αιώνα». Η ζήτηση για τα πρώτα εισιτήρια ήταν τόσο μεγάλη, ώστε μέλη του μουσείου βρέθηκαν σε πολύωρες online ουρές και η ιστοσελίδα του ιδρύματος αντιμετώπισε προβλήματα.
Το φαινόμενο δείχνει ότι η μεταπανδημική επιφυλακτικότητα απέναντι στους γεμάτους εκθεσιακούς χώρους δεν έχει εξαφανίσει την ανάγκη για κοινές πολιτιστικές εμπειρίες. Αντίθετα, όταν μια έκθεση συνδυάζει αναγνωρίσιμο πρόσωπο, αυθεντικά έργα και αίσθηση γεγονότος, το κοινό φαίνεται διατεθειμένο να επιστρέψει.
Για τα μουσεία, οι μεγάλες εκθέσεις δεν είναι μόνο θέμα κύρους. Είναι και κρίσιμη πηγή χρηματοδότησης σε μια περίοδο αυξημένων λειτουργικών εξόδων και περιορισμένης δημόσιας χρηματοδότησης. Οι επιτυχημένες εκθέσεις φέρνουν εισιτήρια, μέλη, επισκέπτες στα πωλητήρια και νέο κοινό που μπορεί αργότερα να ανακαλύψει και τις μόνιμες συλλογές.
Η περίπτωση της Κάλο είναι ιδανική για αυτή τη νέα φάση. Η καλλιτέχνις δεν λειτουργεί μόνο ως μεγάλο όνομα της ιστορίας της τέχνης, αλλά ως προσωπικότητα με την οποία διαφορετικά κοινά μπορούν να ταυτιστούν. Η αναπηρία της, οι ερωτικές της σχέσεις, η πολιτική της ταυτότητα, η επιμονή της να κάνει το σώμα και τον πόνο της εικόνα, αλλά και ο τρόπος με τον οποίο κατασκεύασε δημόσια τον εαυτό της, την κάνουν να παραμένει εξαιρετικά σύγχρονη.
Αυτό δεν σημαίνει ότι οι blockbuster εκθέσεις επιστρέφουν χωρίς προβλήματα. Τα συνολικά νούμερα επισκεψιμότητας στα βρετανικά αξιοθέατα παραμένουν χαμηλότερα από την προ πανδημίας εποχή. Σημαίνει όμως ότι το κοινό δεν έχει χάσει την επιθυμία του να σταθεί μπροστά σε κάτι αυθεντικό, μαζί με άλλους ανθρώπους, μέσα σε έναν χώρο όπου η τέχνη γίνεται γεγονός.
Η Φρίντα Κάλο, τελικά, δεν σπάει απλώς ένα ρεκόρ εισιτηρίων. Υπενθυμίζει γιατί οι μεγάλες εκθέσεις επιβιώνουν: επειδή δεν αφορούν μόνο τα έργα τέχνης, αλλά και την ανάγκη μιας κοινής εμπειρίας γύρω από εικόνες που ακόμη συγκινούν, αναγνωρίζονται και κυκλοφορούν.
με στοιχεία από Guardian
