Η έκρηξη της τεχνητής νοημοσύνης δημιουργεί νέα ζήτηση για PFAS, τις λεγόμενες «παντοτινές χημικές ουσίες». Οι μεγαλύτεροι παραγωγοί τους σχεδιάζουν να αυξήσουν την παραγωγή, καθώς τα συγκεκριμένα χημικά χρησιμοποιούνται τόσο στην κατασκευή ημιαγωγών όσο και στην ψύξη των κέντρων δεδομένων.
Έρευνα της σουηδικής οργάνωσης ChemSec στους 10 μεγαλύτερους παραγωγούς PFAS διαπίστωσε ότι σχεδόν όλοι σχεδιάζουν να επεκτείνουν την παραγωγή τους σε Ευρώπη, Ασία και Βόρεια Αμερική. Πολλές εταιρείες συνδέουν ανοιχτά τις επενδύσεις τους με την ταχεία ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης.
Τα PFAS αντέχουν σε υψηλές θερμοκρασίες, στο νερό και στη διάβρωση, ιδιότητες που τα κάνουν ιδιαίτερα χρήσιμα σε απαιτητικές βιομηχανικές εφαρμογές. Είναι όμως και ο λόγος για τον οποίο παραμένουν στο περιβάλλον για εξαιρετικά μεγάλα χρονικά διαστήματα.
Οι δεσμοί άνθρακα και φθορίου που περιέχουν συγκαταλέγονται στους ισχυρότερους της οργανικής χημείας. Έτσι, τα PFAS αποδομούνται εξαιρετικά δύσκολα, συσσωρεύονται στο νερό, το έδαφος και τον αέρα και μπορούν να περάσουν στην τροφική αλυσίδα και στον ανθρώπινο οργανισμό.
Έρευνες έχουν συνδέσει την έκθεση σε ορισμένα PFAS με καρκίνο, προβλήματα στο ήπαρ και τα νεφρά, υψηλή χοληστερόλη και συγγενείς ανωμαλίες.
Η ChemSec προειδοποιεί ότι μια νέα μεγάλη αύξηση της παραγωγής μπορεί να υπονομεύσει τις προσπάθειες που βρίσκονται σε εξέλιξη στην Ευρώπη, το Ηνωμένο Βασίλειο και ορισμένες πολιτείες των ΗΠΑ για τον περιορισμό αυτών των ουσιών.
«Αν οι κυβερνήσεις και οι ρυθμιστικές αρχές δεν επιμείνουν σε μια γρήγορη σταδιακή κατάργηση, θα βρεθούμε μπροστά σε ένα νέο κύμα “παντοτινών χημικών”», δήλωσε η επικεφαλής της ChemSec, Αν-Σοφί Μπάκαρ.
Οι εταιρείες αυξάνουν τις επενδύσεις
Η αυξανόμενη ζήτηση έχει ήδη οδηγήσει μεγάλες χημικές εταιρείες σε νέες επενδύσεις.
Η ιαπωνική Daikin δημιουργεί έναν νέο «κόμβο» για την αγορά των κέντρων δεδομένων και σχεδιάζει να αυξήσει τις πωλήσεις προϊόντων με φθόριο, αλλά και να διαθέσει νέα στην αγορά.
Η γαλλική Arkema επενδύει 60 εκατ. δολάρια σε νέα μονάδα παραγωγής στο Κεντάκι, ώστε να καλύψει τις αυξανόμενες ανάγκες ψύξης των κέντρων δεδομένων.
Η αμερικανική Chemours αυξάνει επίσης την παραγωγή της λόγω της ζήτησης από «προηγμένα κέντρα δεδομένων και εξοπλισμό τεχνητής νοημοσύνης». Η εταιρεία προωθεί συστήματα υγρής ψύξης τα οποία, όπως υποστηρίζει, μειώνουν την κατανάλωση ενέργειας και νερού, καθώς και τις ανάγκες σε χώρο και συντήρηση.
Η Chemours έχει πάντως βρεθεί στο επίκεντρο δικαστικών υποθέσεων για ρύπανση από PFAS. Πρόσφατα συμφώνησε να καταβάλει 450 εκατ. δολάρια για τη διευθέτηση σχετικής αγωγής.
Παραγωγή αυξάνουν επίσης εταιρείες στην Ιαπωνία, την Κίνα, την Ινδία, τη Ρωσία, το Μεξικό, τις ΗΠΑ και το Βέλγιο. Δύο μεγάλες εταιρείες κινούνται προς την αντίθετη κατεύθυνση. Η ελβετική Archroma στρέφεται σε εναλλακτικά προϊόντα χωρίς PFAS, ενώ η γερμανική BASF έχει ανακοινώσει ότι θα σταματήσει την παραγωγή τους έως το 2028.
Η ζήτηση δεν προέρχεται μόνο από την τεχνητή νοημοσύνη. PFAS χρησιμοποιούνται επίσης σε επιστρώσεις και συνδετικά υλικά για μπαταρίες ιόντων λιθίου, όπως αυτές που χρησιμοποιούνται σε ηλεκτρικά αυτοκίνητα, φορητούς υπολογιστές και κινητά τηλέφωνα.
Πώς χρησιμοποιούνται στα κέντρα δεδομένων
Μία από τις εφαρμογές που κερδίζουν έδαφος είναι η ψύξη των κέντρων δεδομένων με εμβάπτιση.
Σε αυτά τα συστήματα, οι διακομιστές βυθίζονται σε ειδικό υγρό που περιέχει PFAS και έχει χαμηλό σημείο βρασμού. Όταν ο εξοπλισμός θερμαίνεται, το υγρό βράζει και απομακρύνει τη θερμότητα. Ο ατμός που δημιουργείται ψύχεται, μετατρέπεται ξανά σε υγρό και επιστρέφει στο σύστημα.
Η τεχνολογία παρουσιάζεται ως λύση που μπορεί να μειώσει την κατανάλωση νερού και ενέργειας. Η χρήση PFAS, όμως, δημιουργεί αμφιβολίες για το περιβαλλοντικό της αποτύπωμα, ακριβώς επειδή πρόκειται για ουσίες που παραμένουν στη φύση για πολύ μεγάλο χρονικό διάστημα.
Τα PFAS έχουν κρίσιμο ρόλο και στην κατασκευή ημιαγωγών, ενός κλάδου που αναπτύσσεται επίσης ραγδαία λόγω της τεχνητής νοημοσύνης.
Σε πρόσφατο σημείωμα προς επενδυτές, η Danske Bank ανέφερε ότι μπορεί να χρησιμοποιούνται σε έως και 1.000 διαφορετικά στάδια της κατασκευής μικροτσίπ.
Η τράπεζα χαρακτήρισε παράλληλα τα PFAS «κρυφό κίνδυνο της έκρηξης της τεχνητής νοημοσύνης». Προειδοποίησε ότι η ρύπανση από αυτές τις ουσίες μπορεί να οδηγήσει σε κόστος δισεκατομμυρίων ευρώ για καθαρισμούς και δικαστικές διεκδικήσεις.
Επιστήμονες έχουν ήδη προειδοποιήσει ότι η συσσώρευση PFAS στο περιβάλλον έχει ξεπεράσει επίπεδα που θεωρούνται ασφαλή για τα φυσικά συστήματα του πλανήτη.
Τεστ αίματος στους επικεφαλής των εταιρειών
Η ChemSec επιχείρησε να στρέψει την προσοχή των ίδιων των εταιρικών στελεχών στις συνέπειες της παραγωγής τους. Έστειλε τεστ αίματος στους διευθύνοντες συμβούλους των ευρωπαϊκών εταιρειών που περιλαμβάνονται στην έρευνα και τους κάλεσε να μετρήσουν τα επίπεδα PFAS στον οργανισμό τους και να δημοσιοποιήσουν τα αποτελέσματα.
«Οι άνθρωποι που διοικούν αυτές τις εταιρείες πρέπει να καταλάβουν ότι επηρεάζονται και οι ίδιοι από τις τοξικές ουσίες που παράγουν», δήλωσε η Αν-Σοφί Μπάκαρ.
Σύμφωνα με την ίδια, PFAS έχουν εντοπιστεί στο αίμα περισσότερο από το 99% των ανθρώπων παγκοσμίως.
Με πληροφορίες από Guardian
