Οι Ηνωμένες Πολιτείες εξαπέλυσαν για τρίτη συνεχόμενη ημέρα πλήγματα εναντίον του Ιράν, ενώ η Τεχεράνη απάντησε με επιθέσεις σε συμμάχους της Ουάσινγκτον και σε δεξαμενόπλοια κοντά στα Στενά του Ορμούζ.
Η νέα κλιμάκωση ήρθε λίγες ώρες μετά τη δήλωση του Ντόναλντ Τραμπ ότι οι ΗΠΑ θα αναλάβουν τον έλεγχο της ασφάλειας στα Στενά του Ορμούζ και θα επιβάλουν τέλος διέλευσης στα πλοία που περνούν από το κρίσιμο θαλάσσιο πέρασμα.
Σύμφωνα με τον αμερικανικό στρατό, η επιχείρηση κατά ιρανικών στόχων διήρκεσε περίπου πέντε ώρες και έπληξε περιοχές σε όλη τη χώρα, ανάμεσά τους τις παράκτιες πόλεις Μπουσέρ και Μπαντάρ Αμπάς. Η Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ ανέφερε ότι στόχος των πληγμάτων ήταν να περιοριστεί η δυνατότητα του Ιράν να επιτίθεται στην εμπορική ναυτιλία.
Ιρανικά κρατικά μέσα μετέδωσαν αργότερα νέες εκρήξεις δυτικά του Μπαντάρ Αμπάς, καθώς και στις περιοχές Μπουσέρ και Τσογαδάκ. Στο Μπουσέρ βρίσκεται ο μοναδικός εν λειτουργία πυρηνικός σταθμός του Ιράν, ενώ το Μπαντάρ Αμπάς είναι από τα σημαντικότερα λιμάνια της χώρας στον Περσικό Κόλπο.
Η απάντηση του Ιράν με πλήγματα σε Μπαχρέιν, Ιορδανία και δεξαμενόπλοια
Η Τεχεράνη απάντησε στοχεύοντας το Μπαχρέιν, όπου βρίσκεται ο 5ος Στόλος του αμερικανικού Πολεμικού Ναυτικού, την Ιορδανία, όπου υπάρχουν αμερικανικές στρατιωτικές εγκαταστάσεις, καθώς και δύο δεξαμενόπλοια που συνδέονται με τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα στα Στενά του Ορμούζ.
Το Μπαχρέιν ανακοίνωσε ότι αναχαίτισε αρκετές από τις επιθέσεις και κατηγόρησε το Ιράν ότι στόχευσε αμάχους, μετά τις εκρήξεις που ακούστηκαν στην πρωτεύουσα Μανάμα. Η Ιορδανία ανέφερε ότι κατέρριψε τέσσερις ιρανικούς πυραύλους.
Οι επιθέσεις στα δεξαμενόπλοια προκάλεσαν έντονη διπλωματική αντίδραση. Το υπουργείο Εξωτερικών της Ινδίας ανακοίνωσε ότι κάλεσε τον αναπληρωτή πρεσβευτή του Ιράν στο Νέο Δελχί για να διαμαρτυρηθεί, μετά τον θάνατο ενός Ινδού ναυτικού και τον σοβαρό τραυματισμό άλλων Ινδών μελών πληρώματος.
Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα απείλησαν με αντίποινα κατά του Ιράν για τα πλήγματα στα δύο δεξαμενόπλοια. Οι Φρουροί της Επανάστασης ανέλαβαν την ευθύνη για την επίθεση, υποστηρίζοντας ότι τα πλοία «αγνόησαν επανειλημμένες προειδοποιήσεις».
Τα Στενά του Ορμούζ στο επίκεντρο
Στο επίκεντρο της κρίσης παραμένουν τα Στενά του Ορμούζ, από όπου διέρχεται μεγάλο μέρος του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου και φυσικού αερίου. Κατά τη διάρκεια του τετράμηνου πολέμου με τις ΗΠΑ, το Ιράν είχε ουσιαστικά κλείσει το πέρασμα, ενώ η Ουάσινγκτον απάντησε επιβάλλοντας ναυτικό αποκλεισμό σε ιρανικά πλοία.
Το μνημόνιο κατανόησης που υπέγραψαν οι δύο πλευρές στις 17 Ιουνίου είχε στόχο να ανοίξει ξανά τον δρόμο για την ασφαλή διέλευση και να δώσει χρόνο για διαπραγματεύσεις με στόχο μια πιο μόνιμη εκεχειρία. Ωστόσο, οι νέες επιθέσεις και η κατάρρευση της εμπιστοσύνης έχουν εμποδίσει την επιστροφή στην ομαλή ναυσιπλοΐα.
Ο Τραμπ δήλωσε ότι οι ΗΠΑ θα επαναφέρουν τον αποκλεισμό των ιρανικών λιμανιών και θα χρεώνουν πλοία που περνούν από τα Στενά του Ορμούζ, παρουσιάζοντας το τέλος ως κόστος για την «ασφάλεια» και την «προστασία» της ναυσιπλοΐας.
Η κίνηση αυτή σηματοδοτεί αλλαγή στάσης για την Ουάσινγκτον, η οποία παραδοσιακά υπερασπίζεται την ελευθερία της ναυσιπλοΐας στα διεθνή ύδατα και είχε αντιταχθεί σε παρόμοια πρόθεση του Ιράν να επιβάλει τέλη διέλευσης.
Η Τεχεράνη απορρίπτει την αμερικανική αξίωση να έχει η Ουάσινγκτον ρόλο στα Στενά του Ορμούζ. Ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγτσί, δήλωσε ότι η χώρα του θα παραμείνει «για πάντα» ο φύλακας του στενού, ενώ σχολιάζοντας την απειλή Τραμπ για τέλος 20% στα φορτία των πλοίων είπε ειρωνικά ότι «το 20% είναι βέβαια υπερβολικό» και πως το Ιράν «θα είναι δίκαιο».
Το αδιέξοδο στις διαπραγματεύσεις
Οι δύο πλευρές βρίσκονται πλέον σχεδόν στα μισά της περιόδου των 60 ημερών που προέβλεπε το μνημόνιο κατανόησης για να υπάρξει πρόοδος προς μια τελική συμφωνία. Μέχρι στιγμής, όμως, οι συνομιλίες δεν έχουν αποδώσει στα βασικά ζητήματα: το καθεστώς στα Στενά του Ορμούζ, το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα και τον ρόλο του Ιράν στην περιοχή.
Η νέα αναζωπύρωση έχει ήδη αντίκτυπο στις αγορές ενέργειας. Η τιμή του αργού πετρελαίου ανέβηκε σε υψηλό τεσσάρων εβδομάδων, πάνω από τα 86 δολάρια το βαρέλι, καθώς οι επιθέσεις και η αβεβαιότητα γύρω από τη διέλευση από τα Στενά του Ορμούζ ενισχύουν τους φόβους για διαταραχές στην παγκόσμια τροφοδοσία.
Παρά την άνοδο, οι τιμές παραμένουν χαμηλότερα από τα επίπεδα που είχαν καταγραφεί στο αποκορύφωμα του πολέμου, όταν το πετρέλαιο είχε πλησιάσει τα 120 δολάρια το βαρέλι.
Στο διπλωματικό επίπεδο, η κρίση απλώνεται και σε άλλα μέτωπα. Το Ιράν κάλεσε την Ιορδανία να διαλύσει τις αμερικανικές βάσεις στο έδαφός της, επιχειρώντας ταυτόχρονα να διαχωρίσει την αντιπαράθεσή του με την Ουάσινγκτον από τις σχέσεις του με τον ιορδανικό λαό.
Παράλληλα, ο Λίβανος και το Ισραήλ επρόκειτο να συνεχίσουν στη Ρώμη συνομιλίες με αμερικανική διαμεσολάβηση, με αντικείμενο την αποχώρηση ισραηλινών δυνάμεων από περιοχές του νότιου Λιβάνου.
Με πληροφοριές από Guardian, Sky News
