Εκατοντάδες άνθρωποι συγκεντώθηκαν στη βόρεια μαροκινή πόλη Fnideq, κοντά στα σύνορα με τη Θέουτα, κρατώντας φωτογραφίες των αγνοούμενων συγγενών τους και δείχνοντάς τες στους περαστικούς, με την ελπίδα να τους εντοπίσουν.
Πρόκειται για το ίδιο σημείο που βρέθηκε στο επίκεντρο της διεθνούς επικαιρότητας την περασμένη εβδομάδα, όταν περίπου 72.000 άνθρωποι πέρασαν στη Θέουτα, τον μικρό ισπανικό θύλακα στη Βόρεια Αφρική.
Την Τρίτη, ενώ οι υπουργοί Εσωτερικών της Ευρωπαϊκής Ένωσης συμμετείχαν σε έκτακτη τηλεδιάσκεψη για τη διαχείριση της κρίσης, η προσοχή στη μαροκινή πλευρά των συνόρων ήταν στραμμένη στον βαρύ απολογισμό των θυμάτων.
Σύμφωνα με τις τοπικές αρχές, τουλάχιστον 88 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους στη Θέουτα και άλλοι 11 στο Μαρόκο, ενώ δεκάδες εξακολουθούν να αγνοούνται.
«Έχω μόνο έναν γιο», δήλωσε η Χαντίτζα, η οποία βρίσκεται στα σύνορα από το Σάββατο, παρακολουθώντας όσους επιστρέφουν με την ελπίδα να δει τον 23χρονο γιο της. «Δεν έχω κανένα νέο του και δεν απαντά στο κινητό του».
Η ίδια ταξίδεψε από την Ταγγέρη, εκτιμώντας ότι ο άνεργος γιος της ήταν ανάμεσα σε όσους πέρασαν στη Θέουτα. «Δεν μου είπε ότι θα προσπαθούσε να περάσει τα σύνορα. Είναι τραγωδία», είπε.
«Δεν αξίζει, δεν υπάρχουν δουλειές για όλους»
Ο Ισπανός υπουργός Εσωτερικών δήλωσε ότι περίπου 70.000 από όσους πέρασαν στη Θέουτα στα τέλη της περασμένης εβδομάδας έχουν ήδη επιστρέψει στο Μαρόκο.
Επηρεασμένοι από αναρτήσεις στο TikTok, το Facebook και το WhatsApp, σύμφωνα με τις οποίες το Μαρόκο επέτρεπε τη διέλευση των συνόρων, χιλιάδες άνθρωποι κατέφθασαν στη Fnideq πεζή ή με λεωφορεία και αυτοκίνητα, συμμετέχοντας στη μαζική μετακίνηση προς την Ισπανία.
Η ισπανική κυβέρνηση συνεργάστηκε άμεσα με τις μαροκινές αρχές, ώστε η μεγάλη πλειονότητα όσων πέρασαν να επιστρέψει μέσα σε 48 ώρες, ενώ παράλληλα αντιμετώπισε πολιτική πίεση από αιτήματα για αναστολή της συμμετοχής της Ισπανίας στη ζώνη ελεύθερης κυκλοφορίας Σένγκεν.
Ορισμένοι από όσους επέστρεψαν δήλωσαν ότι το έκαναν οικειοθελώς. «Ήμουν μέρες νηστικός και φοβισμένος», είπε ο 19χρονος Αμπσελάμ από την Κενίτρα. Όπως ανέφερε, κάτοικος της Θέουτα τον φιλοξένησε και του πρόσφερε φαγητό και στέγη, όμως τελικά αποφάσισε να επιστρέψει. «Δεν αξίζει, δεν υπάρχουν δουλειές για όλους», είπε.
Άλλοι υποστήριξαν ότι αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τη Θέουτα. «Η αστυνομία μας περικύκλωσε και μας συνόδευσε μέχρι τα σύνορα. Δεν είχαμε πραγματικά επιλογή», δήλωσε ο 21χρονος Σίμο από την Τετουάν.
Τις τελευταίες ημέρες, μη κυβερνητικές οργανώσεις στην Ισπανία εξέφρασαν ανησυχίες ότι ορισμένοι από όσους δικαιούνταν διεθνή προστασία επαναπροωθήθηκαν προτού τους δοθεί η δυνατότητα να υποβάλουν αίτημα ασύλου.
Εκατοντάδες ασυνόδευτα ανήλικα στη Θέουτα
Η ισπανική κυβέρνηση εκτιμά ότι περίπου 2.000 άνθρωποι παραμένουν ακόμη στη Θέουτα. Μεταξύ αυτών βρίσκονται τουλάχιστον 862 ασυνόδευτοι ανήλικοι, ενώ η UNICEF Ισπανίας προειδοποίησε ότι δεκάδες ακόμη παιδιά ενδέχεται να περιφέρονται απροστάτευτα στους δρόμους της πόλης.
«Πολλά μικρά παιδιά πέρασαν τα σύνορα και δεν γνωρίζουμε πόσα έχουν εξαφανιστεί», δήλωσε στην TVE η ειδική σε θέματα μετανάστευσης της UNICEF Ισπανίας, Σουσάνα Ιδάλγο, χαρακτηρίζοντας την κατάσταση στη Θέουτα «εξαιρετικά δύσκολη».
Όπως ανέφερε, πολλές οικογένειες στη μαροκινή πλευρά αναζητούν τα παιδιά τους, ενώ στη Θέουτα «παιδιά 10 και 12 ετών ζητούν κινητά τηλέφωνα για να καλέσουν τις μητέρες τους και να τους πουν ότι είναι καλά».
Η ισπανική αστυνομία ανακοίνωσε ότι δημιούργησε ειδικό γραφείο στη Θέουτα για τη συγκέντρωση δηλώσεων εξαφάνισης.
Οι ανησυχίες για την τύχη των ασυνόδευτων ανηλίκων εντάθηκαν όταν ισπανικά μέσα ενημέρωσης δημοσίευσαν βίντεο στο οποίο φαινόταν ένα 12χρονο αγόρι να κλαίει και να παρακαλεί έναν στρατιώτη να μην το επιστρέψει στο Μαρόκο. Μετά την παρέμβαση πολιτών, που υπενθύμισαν ότι η ισπανική νομοθεσία απαγορεύει την απέλαση ασυνόδευτων ανηλίκων, η διαδικασία σταμάτησε.
Πώς ξεκίνησε η μαζική διέλευση των συνόρων
Την ίδια ώρα, εξακολουθούν να υπάρχουν ερωτήματα για τα αίτια της μαζικής διέλευσης των συνόρων. Το Μαρόκο δέχεται αυξανόμενες επικρίσεις για τον πιθανό ρόλο του στην κρίση.
Ο επί χρόνια επικεφαλής της τοπικής κυβέρνησης της Θέουτα, Χουάν Χεσούς Βίβας, υποστήριξε ότι πολλοί θεωρούν πως η κατάσταση, αν δεν οργανώθηκε, τουλάχιστον ενθαρρύνθηκε ή επιτράπηκε από τις μαροκινές αρχές.
Τον ισχυρισμό απέρριψε ανώτερος Μαροκινός αξιωματούχος, ο οποίος δήλωσε στο AFP ότι οι δυνάμεις ασφαλείας δεν μπορούσαν πλέον να ελέγξουν την κατάσταση λόγω του τεράστιου αριθμού των μεταναστών και της ισχυρής ώθησης που δημιούργησαν οι πληροφορίες που κυκλοφορούσαν.
Το υπουργείο Εσωτερικών του Μαρόκου απέδωσε τη μαζική διέλευση στην «εκμετάλλευση του ψηφιακού χώρου» και στη διάδοση παραπληροφόρησης.
Ισπανικές πηγές των υπηρεσιών πληροφοριών εκτιμούν ότι η κρίση πυροδοτήθηκε από ψευδείς πληροφορίες που διαδόθηκαν ταχύτατα στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, μετά από απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου της Ισπανίας σχετικά με τις απελάσεις μεταναστών που φθάνουν διά θαλάσσης.
Ο Μαροκινός αξιωματούχος υποστήριξε ότι το Ραμπάτ είχε προειδοποιήσει τη Μαδρίτη για τις πιθανές συνέπειες της δικαστικής απόφασης, κάτι που απέρριψε η Ισπανίδα υπουργός Μετανάστευσης Έλμα Σάιθ, λέγοντας ότι δεν υπήρξε καμία προειδοποίηση που να προϊδέαζε για το μέγεθος αυτού του πρωτοφανούς γεγονότος.
Στη Fnideq, πάντως, η αβεβαιότητα παραμένει. Συγγενείς αγνοουμένων εξακολουθούν να περιμένουν στα σύνορα, ελπίζοντας σε ένα ευχάριστο νέο.
Ανάμεσά τους και η Φάτιμα, η οποία περίμενε με την οικογένειά της τον αδελφό της. «Το κινητό του είχε μείνει από μπαταρία, αλλά χθες δανείστηκε το τηλέφωνο ενός Ισπανού και με κάλεσε. Μου είπε ότι θα επιστρέψει σήμερα το πρωί. Είμαι σίγουρη ότι θα φτάσει σύντομα», δήλωσε.
Με πληροφορίες από Guardian
