Σύμφωνα με νέα έρευνα, μία μόνο δόση ψιλοκυβίνης – της δραστικής ουσίας που περιέχουν τα «μαγικά» μανιτάρια – μπορεί να προκαλέσει ανατομικές αλλαγές στον εγκέφαλο σε ανθρώπους που έλαβαν για πρώτη φορά την ψυχεδελική αυτή ουσία.
Οι επιστήμονες εντόπισαν εμφανείς μεταβολές στη δομή του εγκεφάλου, οι οποίες παρέμεναν ορατές ακόμη και έναν μήνα μετά τη λήψη της ουσίας από υγιείς εθελοντές.
Αν τα ευρήματα επιβεβαιωθούν, ενδέχεται να βοηθήσουν στην κατανόηση των θεραπευτικών επιδράσεων που μπορεί να έχουν τα ψυχεδελικά στην αντιμετώπιση του άγχους, της κατάθλιψης και των εξαρτήσεων.
Τα στοιχεία προέκυψαν από εξειδικευμένες απεικονιστικές εξετάσεις, οι οποίες μετρούν τη διάχυση του νερού κατά μήκος των νευρικών δεσμίδων στον εγκέφαλο. Οι εξετάσεις έδειξαν ότι ορισμένες νευρικές οδοί φαίνεται να έγιναν πιο πυκνές και ισχυρές μετά τη λήψη της ουσίας.
Παρότι τα ευρήματα θεωρούνται ακόμη προκαταρκτικά, οι επιστήμονες σημείωσαν ότι το αντίθετο φαινόμενο παρατηρείται συνήθως στη γήρανση και στην άνοια.
«Είναι εντυπωσιακό να βλέπουμε πιθανές ανατομικές αλλαγές στον εγκέφαλο έναν μήνα μετά από μία μόνο δόση οποιουδήποτε φαρμάκου», δήλωσε ο Robin Carhart-Harris, νευρολόγος στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια και κύριος συγγραφέας της μελέτης. Όπως εξήγησε, οι ερευνητές δεν γνωρίζουν ακόμη ακριβώς τι σημαίνουν αυτές οι αλλαγές, ωστόσο οι συμμετέχοντες εμφάνισαν θετικές ψυχολογικές μεταβολές, όπως βελτιωμένη ευεξία.
Οι επιστήμονες προσπαθούν εδώ και χρόνια να κατανοήσουν τον τρόπο με τον οποίο τα ψυχεδελικά επηρεάζουν τον εγκέφαλο, ιδιαίτερα μετά από πρόσφατες μελέτες που δείχνουν ότι οι ουσίες αυτές θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν θεραπευτικά σε διάφορες ψυχικές διαταραχές. Η επικρατούσα θεωρία είναι ότι βοηθούν ενισχύοντας την ευελιξία στη σκέψη και επιτρέποντας στους ανθρώπους να ξεφύγουν από καταστροφικά γνωστικά μοτίβα.
Στη συγκεκριμένη μελέτη, ο Carhart-Harris και οι συνεργάτες του από το Imperial College London εξέτασαν το λεγόμενο «εντροπικό αποτέλεσμα του εγκεφάλου», κατά το οποίο η δραστηριότητα των νευρώνων γίνεται πιο ποικιλόμορφη υπό την επίδραση ψυχεδελικών ουσιών.
Αρχικά, 28 υγιείς εθελοντές που δεν είχαν λάβει ποτέ ψυχεδελικό έλαβαν 1 mg ψιλοκυβίνης – μια τόσο μικρή ποσότητα ώστε να θεωρείται πρακτικά placebo. Στη συνέχεια, οι επιστήμονες κατέγραψαν τη δραστηριότητα του εγκεφάλου τους μέσω ηλεκτροεγκεφαλογραφήματος (EEG), χρησιμοποιώντας ηλεκτρόδια στο τριχωτό της κεφαλής.
Οι εθελοντές υποβλήθηκαν, μέσα στις επόμενες εβδομάδες, σε μια σειρά από τεστ ώστε οι επιστήμονες να αξιολογήσουν την ψυχική τους ευεξία, το πόσο βαθιά κατανοούσαν τον εαυτό τους και τα συναισθήματά τους, καθώς και το πόσο ευέλικτος ήταν ο τρόπος σκέψης τους. Παράλληλα, ο εγκέφαλός τους παρακολουθούνταν μέσω λειτουργικής μαγνητικής τομογραφίας (fMRI) και μιας ειδικής απεικονιστικής τεχνικής, της diffusion tensor imaging (DTI), η οποία δείχνει πώς είναι οργανωμένες και πώς λειτουργούν οι νευρικές συνδέσεις στον εγκέφαλο.
Αύξηση της δόσης και αποτελέσματα
Έναν μήνα μετά τη λήψη του placebo, οι συμμετέχοντες έλαβαν μία μόνο δόση 25 mg ψιλοκυβίνης – ποσότητα αρκετή ώστε να προκαλέσει μια έντονη ψυχεδελική εμπειρία.
Κατά τη διάρκεια αυτής της εμπειρίας, αλλά και για αρκετές εβδομάδες μετά, οι επιστήμονες επανέλαβαν τα ίδια τεστ και συνέχισαν να παρακολουθούν τη λειτουργία του εγκεφάλου τους, προκειμένου να διαπιστώσουν ποιες αλλαγές προκάλεσε η ουσία.
Μέσα σε μία ώρα από τη λήψη της ουσίας, το ηλεκτροεγκεφαλογράφημα (EEG) έδειξε σημαντική αύξηση στη λεγόμενη «εντροπία» του εγκεφάλου — κάτι που σημαίνει ότι ο εγκέφαλος επεξεργαζόταν μεγαλύτερη ποικιλία πληροφοριών και λειτουργούσε με πιο «ανοιχτό» και ευέλικτο τρόπο σκέψης.
Έναν μήνα αργότερα, οι εξετάσεις DTI έδειξαν αλλαγές στις νευρικές οδούς που συνδέουν το μπροστινό με το μεσαίο τμήμα του εγκεφάλου. Αυτό μπορεί να σημαίνει είτε ότι κάποιες παλιές νευρικές συνδέσεις «κλαδεύτηκαν» ώστε να γίνει αναδιοργάνωση του εγκεφάλου, είτε ότι δημιουργήθηκαν νέες νευρικές συνδέσεις που βρίσκονται ακόμη σε πρώιμο στάδιο ανάπτυξης. Ωστόσο, οι επιστήμονες τονίζουν ότι χρειάζεται περισσότερη έρευνα για να επιβεβαιωθεί ακριβώς τι συμβαίνει.
Το εύρημα αυτό ενισχύει την ιδέα ότι η πιο ευέλικτη σκέψη συνδέεται άμεσα με τη βελτίωση της ψυχικής υγείας. Όπως δήλωσε ο Robin Carhart-Harris, «αυτό υποδηλώνει ότι η ψιλοκυβίνη μπορεί να έχει μια θεραπευτική δράση τόσο σε ψυχολογικό όσο και σε βιολογικό επίπεδο».
Ο Alex Kwan, νευροεπιστήμονας στο Cornell University, σχολίασε ότι προηγούμενες μελέτες σε ποντίκια έχουν δείξει πως τα ψυχεδελικά μπορούν να «αναδιαμορφώσουν» τις συνδέσεις μεταξύ των νευρώνων – μια μορφή εγκεφαλικής πλαστικότητας που ενδέχεται να εξηγεί τις θεραπευτικές τους ιδιότητες.
Όπως είπε, το μεγάλο ερώτημα είναι αν συμβαίνει το ίδιο και στους ανθρώπους, με τη νέα αυτή μελέτη να πλησιάζει περισσότερο από κάθε άλλη στο να δώσει απάντηση. Ωστόσο, υπογράμμισε ότι τα αποτελέσματα, αν και ιδιαίτερα ενθαρρυντικά, προέρχονται από μικρό αριθμό συμμετεχόντων και απαιτείται περισσότερη έρευνα.
Με πληροφορίες από Guardian
