Καθώς το Μουντιάλ οδεύει προς το τέλος του, πολλές φωνές προειδοποιούν ότι η άνοδος της διχαστικής πολιτικής ρητορικής μεταφράζεται σε μια ολοένα και μεγαλύτερη πρόκληση για τους παίκτες στο γήπεδο: την έξαρση του ρατσισμού.
«Υπάρχει ένα τεράστιο πρόβλημα», δήλωσε ο Σάμουελ Οκαφόρ, διευθύνων σύμβουλος της Kick It Out, μιας οργάνωσης με έδρα το Ηνωμένο Βασίλειο που έχει ως στόχο την καταπολέμηση των διακρίσεων στο ποδόσφαιρο.
«Το πολιτικό κλίμα που αντιμετωπίζουμε εισχωρεί σαφώς στον χώρο του ποδοσφαίρου. Και αυτό επηρεάζει σημαντικά τα επίπεδα των προσβολών που παρατηρούμε – οι άνθρωποι σίγουρα νιώθουν πιο τολμηροί τώρα από ποτέ».
Οι προσβολές επιτείνονται από το γεγονός ότι οι εταιρείες κοινωνικών μέσων, ως επί το πλείστον, παραμένουν αδιάφορες ως προς τη διασφάλιση ότι οι πλατφόρμες τους είναι απαλλαγμένες από διακρίσεις, πρόσθεσε. «Αυτό που θα έπρεπε να είναι μια στιγμή εορτασμού, σαφώς αμαυρώνεται από τις προσβολές που συμβαίνουν στο διαδίκτυο, αλλά και στα γήπεδα».
Μουντιάλ 2026: Αυξημένα τα ρατσιστικά σχόλια
Μεταξύ των πρώτων που σήμαναν συναγερμό κατά τη διάρκεια του τουρνουά ήταν η παγκόσμια ένωση ποδοσφαιριστών Fifpro, η οποία δήλωσε αυτή την εβδομάδα ότι οι παίκτες αντιμετωπίζουν «ένα αυξανόμενο κύμα προσβολών», καθώς κάλεσε σε συλλογική δράση για την προστασία τους.
«Τις τελευταίες εβδομάδες, οι παίκτες έχουν δεχτεί προσβολές τόσο στο διαδίκτυο όσο και αυτοπροσώπως, πολλές από τις οποίες είναι ρατσιστικές», ανέφερε σε δήλωσή της. «Έχουν σημειωθεί περιστατικά εκφοβισμού και εχθρότητας πέρα από το γήπεδο. Αυτά τα περιστατικά δεν είναι μεμονωμένα. Yποδηλώνουν ένα συστηματικό φαινόμενο που δεν μπορεί να παραμείνει αποδεκτό τμήμα του ποδοσφαίρου ή της κοινωνίας».
Το τουρνουά έχει σημαδευτεί από μια σειρά περιστατικών, από την ανακοίνωση της Ολλανδικής Ποδοσφαιρικής Ομοσπονδίας (KNVB) ότι υπέβαλε επίσημη καταγγελία, αφού παίκτες δέχθηκαν ρατσιστικές επιθέσεις στο διαδίκτυο μετά την ήττα της Ολλανδίας από το Μαρόκο, έως την έναρξη έρευνας αυτή την εβδομάδα από την Εισαγγελία του Παρισιού σχετικά με την φερόμενη ρατσιστική επίθεση εναντίον του Κιλιάν Εμπαπέ από γερουσιαστή της Παραγουάης.
Νωρίτερα αυτό το μήνα, ο δήμαρχος του Λονδίνου, Σαντίκ Καν, κάλεσε την ρυθμιστική αρχή των μέσων ενημέρωσης, την Ofcom, να διερευνήσει αυτό που χαρακτήρισε ως «εκτός ελέγχου» διαδικτυακό ρατσισμό που στρέφεται εναντίον παικτών του Παγκοσμίου Κυπέλλου, συμπεριλαμβανομένης της εθνικής ομάδας της Αγγλίας. «Δεν μπορούμε να επιτρέψουμε σε μια άθλια μειοψηφία να μας διαιρέσει», ανέφερε στα κοινωνικά δίκτυα, ενώ ο πρώην επιθετικός της Γιουγκοσλαβίας Ράντε Μπογκντάνοβιτς, προκάλεσε οργή κάνοντας ρατσιστικό σχόλιο στη σερβική τηλεόραση για τους μαύρους παίκτες.
Τα στοιχεία που συγκέντρωσε η υπηρεσία προστασίας των κοινωνικών δικτύων της FIFA υποδηλώνουν ότι τα περιστατικά αυτά αποτελούν μόνο την κορυφή του παγόβουνου. Η υπηρεσία ανέφερε ότι παρατηρήθηκε πολύ μεγάλη αύξηση των διαδικτυακών προσβολών κατά τη διάρκεια της φάσης των ομίλων του Παγκοσμίου Κυπέλλου.
Οι ρατσιστικές προσβολές αποτέλεσαν τη μεγαλύτερη μεμονωμένη κατηγορία, αντιπροσωπεύοντας το 11% των αναφερόμενων αναρτήσεων – από 8% κατά τη διάρκεια του Παγκοσμίου Κυπέλλου του 2022 στο Κατάρ – οδηγώντας τη FIFA να σημειώσει: «οι τάσεις των δεδομένων δείχνουν μια ανησυχητική πορεία όσον αφορά τις ρατσιστικές προσβολές». Πρόσθεσε επίσης ότι περισσότερες από 100 αναρτήσεις παραπέμφθηκαν στις αρχές επιβολής του νόμου.
Αν και μέρος της αυξημένης δραστηριότητας στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης θα μπορούσε να οφείλεται στη διευρυμένη μορφή του τουρνουά ή στα βελτιωμένα συστήματα ανίχνευσης, ο Οκαφόρ ανέφερε ότι τα στοιχεία συνάδουν σε γενικές γραμμές με όσα καταγράφει η οργάνωση «Kick It Out» επιτόπου.
«Αυτό που έχουμε παρατηρήσει στο αγγλικό ποδόσφαιρο είναι μια εβδομαδιαία αύξηση των περιστατικών διακρίσεων εναντίον παικτών, διαιτητών και των οικογενειών τους», είπε. «Δεν νομίζω ότι αποτελεί έκπληξη το γεγονός ότι βλέπουμε τους Ολλανδούς, τους Γερμανούς, τους Γάλλους και τους Άγγλους παίκτες να υφίστανται όλοι ρατσιστικές προσβολές, διότι αυτή είναι η εικόνα που έχουμε δει αυτή τη σεζόν στο εγχώριο ποδόσφαιρο, αλλά και στις προηγούμενες σεζόν».
Απούσα η FIFA από την πραγματική καταπολέμηση του φαινομένου
Καθώς ένας αυξανόμενος αριθμός πολιτικών ηγετών εκφράζει ρατσιστικές σκέψεις και απόψεις, τα όρια του τι θεωρείται πλέον φυσιολογικό έχουν μετατοπιστεί, δήλωσε ο Γιάκο φαν Στέρκενμπουργκ, καθηγητής που μελετά τον ρατσισμό στον αθλητισμό στο Πανεπιστήμιο Erasmus, στο Ρότερνταμ της Ολλανδίας.
«Οι περισσότεροι άνθρωποι θα αποδοκίμαζαν τον ρητό ρατσισμό, αλλά οι πιο έμμεσες, λεπτές μορφές ρατσισμού έχουν γίνει σχεδόν πιο αποδεκτές, ή δεν εντοπίζονται πλέον εύκολα λόγω της γενικότερης ατμόσφαιρας», είπε. «Και αυτή η λεπτή μορφή ρατσισμού αποτελεί, θα μπορούσε να πει κανείς, το έδαφος στο οποίο ευνοείται η εμφάνιση των πιο ρητών μορφών ρατσισμού».
Οι ερευνητές έχουν από καιρό τεκμηριώσει τη χρήση γλώσσας με ρατσιστικό υπονοούμενο στο ποδόσφαιρο, από σχολιαστές που τείνουν να περιγράφουν τους μαύρους παίκτες αναφερόμενοι στην αθλητική τους ικανότητα, την ταχύτητα και τη δύναμή τους, έως εκείνους που υποβαθμίζουν την τακτική τους νοημοσύνη, την τεχνική τους ή την ικανότητά τους στη λήψη αποφάσεων.
Ο φαν Στέρκενμπουργκ συνέδεσε άμεσα αυτές τις συγκεκαλυμμένες μορφές ρατσισμού με την εμφανή διάκριση που πλέον απασχολούσε τα πρωτοσέλιδα. «Αυτές οι λεπτές μορφές ρατσισμού δημιουργούν ένα πλαίσιο στο οποίο άλλες ρητές μορφές ρατσισμού γίνονται πιο πιθανές».
Για την Human Rights Watch, ήταν αδύνατο να διαχωριστεί η έξαρση του ρατσισμού από το γεγονός ότι μεγάλο μέρος του Παγκοσμίου Κυπέλλου διεξαγόταν στις ΗΠΑ, υπό την εποπτεία μιας κυβέρνησης που εδώ και καιρό υιοθετούσε ξενοφοβική ρητορική, ενώ παράλληλα εφάρμοζε μια άνευ προηγουμένου καταστολή της μετανάστευσης.
«Αν απελαύνουν εκατοντάδες χιλιάδες ανθρώπους, συχνά άτομα διαφορετικής φυλετικής καταγωγής, τότε αυτό αποτελεί το πλαίσιο για αυτό το Παγκόσμιο Κύπελλο», δήλωσε η Μίνκι Γόρντεν της οργάνωσης. «Και αυτό δεν μπορεί παρά να επηρεάζει την αύξηση των ρατσιστικών επιθέσεων».
Η FIFA δεν είχε κάνει σχεδόν τίποτα για να αντιμετωπίσει αυτό το ευρύτερο πλαίσιο, παρά την ύπαρξη κανονισμών που διέπουν τα ανθρώπινα δικαιώματα και τη μη διάκριση, πρόσθεσε.
Αντίθετα, ο παγκόσμιος οργανισμός ποδοσφαίρου φαινόταν να επιδιώκει να παρουσιάσει τον εαυτό του ως απόλυτα ευθυγραμμισμένο με την αμερικανική κυβέρνηση, από τη φερόμενη μείωση της προβολής της εκστρατείας του κατά του ρατσισμού κατά τη διάρκεια του περσινού Παγκοσμίου Κυπέλλου Συλλόγων στις ΗΠΑ έως την ανάδειξη του Ντόναλντ Τραμπ ως πρώτου νικητή του νεοσύστατου βραβείου ειρήνης της FIFA.
«Πιστεύω ότι υπάρχει στενή συσχέτιση», δήλωσε η Γόρντεν. «Επομένως, αν οι μειονοτικές κοινότητες δέχονται συνεχείς επιθέσεις από την κυβέρνηση Τραμπ και ο [πρόεδρος της FIFA] Τζιάνι Ινφαντίνο εμφανίζεται συνεχώς μαζί με τον Ντόναλντ Τραμπ στο Λευκό Οίκο, αυτό στέλνει το μήνυμα ότι, ακόμη και αν υπάρχουν πρωτοβουλίες (κατά του ρατσισμού) στη FIFA, αυτές δεν είναι ιδιαίτερα σοβαρές».
«Η συνεργασία της FIFA με αυταρχικούς ηγέτες παντού, έχει στείλει ένα μήνυμα», δήλωσε η Γόρντεν. «Η αποτυχία της FIFA να εφαρμόσει τους δικούς της κανόνες κατά των διακρίσεων στη Ρωσία, στο Κατάρ και στις Ηνωμένες Πολιτείες έχει σίγουρα δώσει το πράσινο φως σε ομάδες που καλλιεργούν το μίσος, ότι είναι αποδεκτό να επιτίθενται στους παίκτες».
Με πληροφορίες από Guardian
