Για χιλιάδες χρόνια, με πιο χαρακτηριστική περίοδο όταν χρησιμοποιούνταν ως «ταχυδρόμοι» για τους ανθρώπους, τα περιστέρια είχαν την ικανότητα να βρίσκουν τον δρόμο της επιστροφής ακόμη και από εκατοντάδες χιλιόμετρα μακριά.
Παρόλο που οι επιστήμονες γνωρίζουν ότι πολλά ζώα χρησιμοποιούν το μαγνητικό πεδίο της Γης σαν φυσική πυξίδα, ο ακριβής μηχανισμός πίσω από αυτή την ικανότητα των περιστεριών, παρέμενε ένα από τα αναπάντητα μυστήρια της βιολογίας.
Τώρα, μια νέα έρευνα που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Science υποστηρίζει ότι το συκώτι των περιστεριών μπορεί να παίζει καθοριστικό ρόλο στην ικανότητά τους να βρίσκουν τον δρόμο της επιστροφής, ακόμη και από εκατοντάδες χιλιόμετρα μακριά
Pigeons may be navigating with their liver, study suggests https://t.co/die9lO9MP3 pic.twitter.com/SKFkiWb6sz
— Arab News (@arabnews) June 1, 2026
Περιστέρια: Το ερευνητικό πλαίσιο
Τα ζώα χρησιμοποιούν διάφορους τρόπους για να προσανατολίζονται, από τη θέση των άστρων μέχρι την απομνημόνευση χαρακτηριστικών σημείων του τοπίου. Πουλιά, ψάρια και θαλάσσιες χελώνες είναι γνωστό ότι μπορούν να αντιλαμβάνονται το μαγνητικό πεδίο της Γης, όμως το πώς ακριβώς συμβαίνει αυτό παραμένει ασαφές.
«Η μαγνητική αίσθηση αποτελεί μυστήριο εδώ και σχεδόν 100 χρόνια», δήλωσε ο Μάρτιν Βίκελσκι του Ινστιτούτου Συμπεριφοράς Ζώων Μαξ Πλανκ στη Γερμανία.
Η ερευνητική ομάδα αναζήτησε ίχνη μαγνητικής δραστηριότητας στα όργανα των περιστεριών και εντόπισε το ισχυρότερο σήμα στο συκώτι. Εκεί, κατά τους ίδιους, βρίσκονται εξειδικευμένα ανοσοκύτταρα που διασπούν τα ερυθρά αιμοσφαίρια και αποθηκεύουν σίδηρο.
Όταν οι επιστήμονες αφαίρεσαν προσωρινά αυτά τα κύτταρα και άφησαν τα περιστέρια να πετάξουν, τα πουλιά δυσκολεύτηκαν σημαντικά να βρουν τον δρόμο της επιστροφής. Το εύρημα υποδηλώνει ότι τα, πλούσια σε σίδηρ,ο κύτταρα μπορεί να παίζουν κρίσιμο ρόλο στην αίσθηση προσανατολισμού τους.
Pigeons may literally be following their gut instincts, according to a study. https://t.co/UMWiM7AoZn
— CBS New York (@CBSNewYork) May 30, 2026
Περιστέρια: Ο ρόλος του συννεφιασμένου καιρού
Οι ερευνητές παρατήρησαν επίσης ότι η «μαγνητική πυξίδα» των περιστεριών απορρυθμιζόταν μόνο όταν ο ουρανός ήταν συννεφιασμένος. Σε συνθήκες ηλιοφάνειας, τα πουλιά μπορούσαν να χρησιμοποιήσουν τον Ήλιο ως εναλλακτικό οδηγό.
Τα συγκεκριμένα ανοσοκύτταρα βρίσκονται κοντά σε νευρικές ίνες, γεγονός που ίσως εξηγεί πώς μεταδίδονται τα μαγνητικά σήματα στον εγκέφαλο. Σύμφωνα με τους επιστήμονες, παρόμοιος μηχανισμός θα μπορούσε να υπάρχει και σε άλλα ζώα, όπως τα ποντίκια ή άλλα είδη πτηνών.
Παρά τον ενθουσιασμό που προκάλεσε η μελέτη, αρκετοί ειδικοί τονίζουν ότι απαιτείται περαιτέρω έρευνα για να επιβεβαιωθεί ο μηχανισμός.
Δεν αποκλείουν μάλιστα το ενδεχόμενο τα περιστέρια να χρησιμοποιούν περισσότερους από έναν τρόπους προσανατολισμού, ανάλογα με το αν ταξιδεύουν μεγάλες αποστάσεις ή αναζητούν έναν συγκεκριμένο προορισμό.
Όπως σημειώνουν οι ερευνητές, ίσως η φύση να έχει φροντίσει ώστε τα περιστέρια να διαθέτουν περισσότερους από έναν τρόπους για να βρίσκουν τον δρόμο προς το σπίτι τους.
Με πληροφορίες από ABC
