Αστρονόμοι εντόπισαν για πρώτη φορά ένα άστρο που θα φαινόταν πράσινο στο ανθρώπινο μάτι, μια απόχρωση που μέχρι σήμερα δεν είχε καταγραφεί σε πραγματικό άστρο.
Ο WD J1330+6435 βρίσκεται περίπου 280 έτη φωτός από τη Γη, στον αστερισμό του Δράκοντα, και ανήκει στους λευκούς νάνους, τα εξαιρετικά πυκνά υπολείμματα άστρων που έχουν εξαντλήσει τα πυρηνικά τους καύσιμα.
Το ιδιαίτερο χρώμα του δεν οφείλεται στη θερμοκρασία του, όπως συμβαίνει συνήθως με τα άστρα, αλλά στο νάτριο που έχει συσσωρευτεί στην ατμόσφαιρά του από βραχώδη υπολείμματα του παλιού πλανητικού του συστήματος.
Η ανακάλυψη παρουσιάζεται σε μελέτη που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό RAS Techniques and Instruments.
Πώς ένα άστρο έγινε πράσινο
Στα περισσότερα άστρα, το χρώμα αποτελεί κυρίως ένδειξη της θερμοκρασίας τους. Τα ψυχρότερα τείνουν προς το πορτοκαλί, ο Ήλιος και άλλα παρόμοια άστρα φαίνονται λευκά, ενώ τα θερμότερα παίρνουν ανοιχτές γαλάζιες αποχρώσεις.
Οι λευκοί νάνοι μπορούν όμως να αποκτήσουν διαφορετικά χρώματα όταν αλλάζει η χημική σύσταση της ατμόσφαιράς τους.
Στην περίπτωση του WD J1330+6435, οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι στην επιφάνειά του έχουν καταλήξει στοιχεία όπως ασβέστιο, λίθιο και, κυρίως, νάτριο. Το υλικό αυτό προέρχεται από βραχώδη σώματα που κάποτε περιφέρονταν γύρω από το άστρο και αργότερα διαλύθηκαν.
Το νάτριο είναι το κλειδί για την ασυνήθιστη εμφάνισή του.
Υπό φυσιολογικές συνθήκες απορροφά ένα πολύ συγκεκριμένο τμήμα του πορτοκαλί φωτός. Στον συγκεκριμένο λευκό νάνο, όμως, η ύλη είναι τόσο πυκνή ώστε τα άτομα νατρίου συγκρούονται συνεχώς με άτομα ηλίου.
Αυτό αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο το νάτριο αλληλεπιδρά με το φως. Αντί να «κόβει» μόνο μια στενή ζώνη του πορτοκαλί, απορροφά επίσης κίτρινο και μέρος του κόκκινου.
Το φως που απομένει δίνει στο άστρο μια χαρακτηριστική λαχανί απόχρωση.
«Το αποτέλεσμα είναι ένα άστρο με μια όμορφη πρασινοκίτρινη λάμψη, κάτι που δεν θα μπορούσε να συμβεί σε άστρα σαν τον Ήλιο», εξήγησε ο επικεφαλής της μελέτης Μαρκ Χόλαντς, αστροφυσικός στο Πανεπιστήμιο του Γουόρικ.
Τι είναι οι λευκοί νάνοι
Ένας λευκός νάνος δημιουργείται όταν ένα άστρο μικρής ή μεσαίας μάζας εξαντλεί τα καύσιμά του και αποβάλλει τα εξωτερικά του στρώματα.
Αυτό που μένει είναι ο εξαιρετικά συμπιεσμένος πυρήνας του. Ένας τυπικός λευκός νάνος μπορεί να έχει περίπου τη μισή μάζα του Ήλιου, στριμωγμένη σε ένα σώμα περίπου στο μέγεθος της Γης.
Αυτή η τεράστια πυκνότητα είναι και ο λόγος που ακόμη και σχετικά μικρές ποσότητες νατρίου μπορούν να αλλάξουν αισθητά το χρώμα του WD J1330+6435.
Ο Μπόρις Γκένσικε, επίσης αστροφυσικός στο Πανεπιστήμιο του Γουόρικ και συντάκτης της μελέτης, παρομοίασε τη διαδικασία με την παλέτα ενός ζωγράφου: αν αφαιρεθεί ένα μέρος από τα χρώματα που συνθέτουν το τελικό αποτέλεσμα, αλλάζει και η απόχρωση που βλέπει το μάτι.
Από το πράσινο στο σομόν ροζ
Η ανακάλυψη προέκυψε από μια ευρύτερη προσπάθεια των ερευνητών να υπολογίσουν πώς θα φαίνονταν οι λευκοί νάνοι αν τους παρατηρούσαμε με γυμνό μάτι.
Η ομάδα εξέτασε 151 λευκούς νάνους σε απόσταση έως περίπου 65 ετών φωτός από τη Γη. Το λευκό ήταν, όπως αναμενόταν, το συνηθέστερο χρώμα, όμως ορισμένα άστρα παρουσίασαν πολύ διαφορετικές αποχρώσεις.
Ένα από αυτά, ο WD J1011+2845, περίπου 48 έτη φωτός μακριά στον αστερισμό του Μικρού Λέοντα, εμφανίζεται σομόν ροζ και συγκαταλέγεται στα πιο κόκκινα άστρα που έχουν καταγραφεί.
Εκεί δεν ευθύνεται το νάτριο, αλλά ο άνθρακας που ανεβαίνει από το εσωτερικό του άστρου προς την επιφάνειά του.
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η χημική σύσταση χωρίζει τους λευκούς νάνους σε διακριτές χρωματικές ομάδες. Όσοι έχουν πολύ άνθρακα εμφανίζονται συνήθως ροζ ή μοβ, ενώ εκείνοι που έχουν δεχθεί υλικό από διαλυμένα πλανητικά σώματα τείνουν περισσότερο προς το κίτρινο.
Οι ψυχρότεροι λευκοί νάνοι με ατμόσφαιρες πλούσιες σε υδρογόνο και ήλιο μπορούν, αντίθετα, να φαίνονται κυανοί ή ανοιχτογάλαζοι.
Συνολικά, οι αποχρώσεις που κατέγραψε η ομάδα καλύπτουν σχεδόν ολόκληρο το ορατό φάσμα.
Για την ανάλυση χρησιμοποιήθηκαν παρατηρήσεις του Sloan Digital Sky Survey από τηλεσκόπιο στο Νέο Μεξικό, μαζί με μοντέλα που ανέπτυξαν οι ίδιοι οι ερευνητές για τα φάσματα των λευκών νάνων.
Ένα πράσινο άστρο πέρα από την επιστημονική φαντασία
Μέχρι σήμερα, πράσινα άστρα εμφανίζονταν κυρίως στην επιστημονική φαντασία και όχι στις πραγματικές παρατηρήσεις των αστρονόμων.
Ο WD J1330+6435 αποτελεί, σύμφωνα με την ερευνητική ομάδα, το πρώτο καταγεγραμμένο παράδειγμα άστρου που αποκτά πράσινη όψη εξαιτίας της ιδιαίτερης χημείας του.
«Το Σύμπαν μερικές φορές είναι εξίσου παράξενο με οτιδήποτε μπορεί να επινοήσει η επιστημονική φαντασία», σχολίασε ο Χόλαντς.
Με πληροφορίες από The Independent
