ΗΠΑ και Ιράν αντάλλαξαν νέα χτυπήματα, από τότε που οι εχθροπραξίες στον συνεχιζόμενο πόλεμο ΗΠΑ–Ισραήλ εναντίον του Ιράν είχαν σταματήσει με μια προσωρινή εκεχειρία που τέθηκε σε εφαρμογή στις 8 Απριλίου.
Μια συνολική ειρηνευτική συμφωνία παραμένει άπιαστη, καθώς το Ιράν και οι ΗΠΑ έχουν ανταλλάξει σειρά προτάσεων και αντεγκλήσεων τις εβδομάδες που ακολούθησαν αυτή την παύση.
Μετά από μια σειρά μικρότερων κλιμακώσεων, οι ΗΠΑ έπληξαν στόχους στο Ιράν μετά την κατάρριψη ενός αμερικανικού ελικοπτέρου Apache κοντά στα Στενά του Ορμούζ την Τρίτη, και το Ιράν ανταπέδωσε χτυπώντας αμερικανικές στρατιωτικές βάσεις στον Κόλπο.
Ο αμερικανικός στρατός δήλωσε ότι στόχευσε εγκαταστάσεις επικοινωνιών και ραντάρ. Ωστόσο, Ιρανοί αξιωματούχοι ανέφεραν ότι υπέστη ζημιές και πολιτική υποδομή, συμπεριλαμβανομένων δύο ταμιευτήρων νερού.
Αν αυτό επιβεβαιωθεί, πρόκειται για το πρώτο αναφερόμενο πλήγμα σε πολιτικές υποδομές στο Ιράν εδώ και αρκετές εβδομάδες, αλλά συμβαίνει σε μια περίοδο που η χώρα αντιμετωπίζει σοβαρή έλλειψη νερού.
Ποιοι στόχοι έχουν πληγεί στο Ιράν;
Οι ΗΠΑ εξαπέλυσαν κύματα επιθέσεων από το βράδυ της Τρίτης (9/6), μετά την κατάρριψη του ελικοπτέρου στα Στενά του Ορμούζ. Οι ΗΠΑ χαρακτήρισαν τις επιθέσεις ως «πλήγματα αυτοάμυνας» και ως «αναλογική απάντηση σε αδικαιολόγητη ιρανική επιθετικότητα».
Αν και δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί επίσημη αμερικανική έρευνα για το τι προκάλεσε τη συντριβή του ελικοπτέρου, ο Ντόναλντ Τραμπ κατηγόρησε άμεσα το Ιράν, δηλώνοντας ότι το κατέρριψε σκόπιμα.
«Μόλις ενημερώθηκα από τον μεγάλο μας στρατό ότι χθες τη νύχτα οι Ιρανοί κατέρριψαν ένα από τα ιδιαίτερα εξελιγμένα ελικόπτερα Apache μας ενώ περιπολούσε πάνω από τα Στενά του Ορμούζ. Υπήρχαν δύο πιλότοι, και οι δύο είναι ασφαλείς και δεν τραυματίστηκαν», έγραψε ο Τραμπ στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. «Παρόλα αυτά, οι Ηνωμένες Πολιτείες πρέπει, αναγκαστικά, να απαντήσουν σε αυτή την επίθεση».
Οι Φρουροί της Επανάστασης (IRGC) ανέφεραν ότι τα αμερικανικά πλήγματα, που έπληξαν στόχους όπως το Sirik, το Jask, το Minab, το νησί Qeshm και το λιμάνι Bandar Abbas, προκάλεσαν σοβαρές ζημιές σε έναν πύργο τηλεπικοινωνιών στην πόλη Sirik και κατέστρεψαν δύο ταμιευτήρες νερού εκεί.
Το ιρανικό πρακτορείο West Asia News Agency (WANA) ανέφερε την Τετάρτη, επικαλούμενο «διαθέσιμες πληροφορίες», ότι δύο τσιμεντένιοι ταμιευτήρες αποθήκευσης νερού στο νότιο Ιράν, επλήγησαν από τις αμερικανικές επιθέσεις.
Οι Φρουροί της Επανάστασης ισχυρίστηκαν επίσης ότι πραγματοποίησαν επιθέσεις σε αμερικανικές στρατιωτικές βάσεις στο Μπαχρέιν, στο Κουβέιτ και στην Ιορδανία ως αντίποινα.
Οι ΗΠΑ έχουν πλήξει στο παρελθόν τις υποδομές νερού του Ιράν;
Ναι. Στις 7 Μαρτίου, ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί κατηγόρησε τις ΗΠΑ ότι έπληξαν μια μονάδα αφαλάτωσης στο νησί Κεσμ, στα ανοικτά των ακτών του Ιράν στα Στενά του Ορμούζ. Η επίθεση, σύμφωνα με αναφορές, διέκοψε την υδροδότηση σε 30 χωριά.
«Η υδροδότηση σε 30 χωριά έχει επηρεαστεί. Η επίθεση στις υποδομές του Ιράν είναι μια επικίνδυνη ενέργεια με σοβαρές συνέπειες. Οι ΗΠΑ έθεσαν αυτό το προηγούμενο, όχι το Ιράν», έγραψε ο Αραγτσί σε ανάρτησή του στο X.
Μια μονάδα αφαλάτωσης μετατρέπει το θαλασσινό νερό σε νερό κατάλληλο για πόση, άρδευση και βιομηχανική χρήση. Τέτοιες εγκαταστάσεις είναι ιδιαίτερα κρίσιμες σε περιοχές όπως ο Περσικός Κόλπος, όπου το γλυκό νερό είναι σπάνιο.
Γιατί είναι σημαντικό;
Οι ταμιευτήρες που επλήγησαν παρέχουν πόσιμο νερό σε περισσότερους από 20.000 κατοίκους της πόλης Kouhestak και 10 γύρω χωριών. Το WANA ανέφερε αρχικές εκτιμήσεις ζημιών από 780.000 έως 830.000 δολάρια.
Το Ιράν ήδη αντιμετώπιζε πολυετή ξηρασία και μείωση των βροχοπτώσεων πριν ξεκινήσει ο πόλεμος ΗΠΑ–Ισραήλ εναντίον του Ιράν. Μετά από χρόνια κακών γεωργικών πρακτικών και κακής διαχείρισης, οι κύριες πηγές νερού του Ιράν, συμπεριλαμβανομένων ταμιευτήρων, ποταμών και υπόγειων υδάτων, συνέχισαν να εξαντλούνται.
Σύμφωνα με δεδομένα του Aqueduct του World Resources Institute, που παρακολουθεί τον παγκόσμιο κίνδυνο νερού, το βασικό υδατικό στρες του Ιράν χαρακτηρίζεται ως «εξαιρετικά υψηλό» – δηλαδή η χώρα καταναλώνει πάνω από το 80% των ανανεώσιμων υδάτινων πόρων της σε μια τυπική χρονιά.
Πέρυσι ήταν το πέμπτο συνεχόμενο έτος ξηρασίας για το Ιράν. Τον Νοέμβριο του 2025, η κρίση νερού ήταν τόσο σοβαρή που το φράγμα Amir Kabir στην Τεχεράνη είχε μόνο το 8% της χωρητικότητάς του, ενώ σε όλη τη χώρα, 19 μεγάλα φράγματα είχαν στεγνώσει.
Αποτελεί έγκλημα πολέμου;
Ο Ίσα Μποζοργκζαντέχ, εκπρόσωπος της ιρανικής βιομηχανίας νερού, ισχυρίστηκε ότι η αμερικανική επίθεση στους ταμιευτήρες αποτελεί έγκλημα πολέμου, σύμφωνα με το WANA.
Το διεθνές ανθρωπιστικό δίκαιο χαρακτηρίζει τις υποδομές νερού —συμπεριλαμβανομένων εγκαταστάσεων πόσιμου νερού, μονάδων επεξεργασίας και αγωγών— ως πολιτική περιουσία που δεν αποτελεί νόμιμο στόχο κατά τη διάρκεια πολέμου.
Οι «Κανόνες του Βερολίνου για τους υδάτινους πόρους», που συντάχθηκαν από τη Διεθνή Ένωση Δικαίου (ILA) και υιοθετήθηκαν το 2004, αποτελούν μη δεσμευτικές διεθνείς νομικές αρχές για τον τρόπο με τον οποίο τα κράτη πρέπει να χρησιμοποιούν, να μοιράζονται και να προστατεύουν το νερό.
Οι Κανόνες του Βερολίνου απαγορεύουν σε εμπόλεμα κράτη να καταστρέφουν υδάτινες εγκαταστάσεις «εάν τέτοιες ενέργειες προκαλούν δυσανάλογη ταλαιπωρία στους αμάχους».
Με πληροφορίες από Al Jazeera
