Τα ρωμαϊκά αμφιθέατρα φιλοξενούσαν πολύ περισσότερα από μονομαχίες. Τα κυνήγια ζώων, γνωστά ως venationes, προσέλκυαν μεγάλα πλήθη σε ολόκληρη την αυτοκρατορία.
Μια νέα μελέτη από το Carlos III University of Madrid (UC3M) εξετάζει τους νόμους και τα κρατικά συστήματα που διέπουν αυτές τις παραστάσεις. Η έρευνα επικεντρώνεται σε δύο αυτοκρατορικά συντάγματα της Ύστερης Αρχαιότητας, τα οποία σώζονται στον Θεοδοσιανό Κώδικα και ενσωματώθηκαν αργότερα στον Ιουστινιάνειο Κώδικα.
Οι νόμοι προσφέρουν σπάνια στοιχεία για τον τρόπο με τον οποίο οι αξιωματούχοι διαχειρίζονταν τη σύλληψη, τη μεταφορά και την ασφάλεια των άγριων ζώων. Επισημαίνουν επίσης τον πιθανό κρατικό έλεγχο επί του κυνηγιού λιονταριών, καθώς τα μεγάλα αιλουροειδή γίνονταν όλο και πιο δύσκολο να βρεθούν.
Η Ρόσα Μαρία Καρένιο Σάντσεθ, ερευνήτρια στο Ινστιτούτο Κλασικών Σπουδών «Lucio Anneo Séneca» του UC3M, μελέτησε τα νομικά αρχεία. Η εργασία της δημοσιεύθηκε στο περιοδικό «Revista General de Derecho Romano».
Οι διαδικασίες πίσω από το κυνήγι ζώων στα αμφιθέατρα στη Ρώμη
Οι νόμοι υποδηλώνουν ότι ο αυτοκράτορας ασκούσε αποκλειστικό έλεγχο επί των λιονταριών κατά τη διάρκεια μιας περιόδου κατά την οποία τα μεγάλα αιλουροειδή γίνονταν σπάνια. Ο έλεγχος αυτός συνέβαλε στην εξασφάλιση ζώων για τις αυτοκρατορικές παραστάσεις, περιορίζοντας παράλληλα την πρόσβαση ιδιωτών σε αυτά.
Ο ρωμαϊκός στρατός διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο στη διαδικασία αυτή. Ειδικές ομάδες εντόπιζαν, αιχμαλώτιζαν και φρουρούσαν τα άγρια ζώα κοντά στα σύνορα της αυτοκρατορίας.
Τα καθήκοντα αυτά δημιούργησαν ένα εκτεταμένο δίκτυο εργαζομένων και αξιωματούχων. Στη συνέχεια, τα ζώα έπρεπε να διανύουν μεγάλες αποστάσεις προς τη Ρώμη ή προς τις αυτοκρατορικές συλλογές ζώων.
Οι τοπικές κοινότητες συχνά έπρεπε να καλύπτουν το κόστος μεταφοράς. Οι επαρχίες παρείχαν ανθρώπινο δυναμικό και πόρους για τη μετακίνηση των ζώων, επιβαρύνοντας σημαντικά τα τοπικά ταμεία.
Το σύστημα δημιουργούσε επίσης ευκαιρίες για απάτη. Οι αξιωματούχοι μπορούσαν να καθυστερούν τις αποστολές, προκαλώντας οικονομικές απώλειες στις πόλεις. Τέτοιες καθυστερήσεις παρείχαν επίσης τρόπους για την εκτροπή ζώων προς ιδιωτικές παραστάσεις.
Οι αυτοκρατορικές αρχές ανταποκρίνονταν με αυστηρές ποινές. Οι στρατιωτικοί διοικητές που δεν εκπλήρωναν τα καθήκοντά τους αντιμετώπιζαν βαριά πρόστιμα που καταβάλλονταν σε χρυσό.
Η παρακμή των μονομαχιών
Η μελέτη δείχνει σε τι βαθμό ο κρατικός σχεδιασμός κρυβόταν πίσω από ένα θέαμα που συχνά παρουσιαζόταν μόνο μέσω σκηνών μέσα στην αρένα. Το ρωμαϊκό δίκαιο καταγράφει τις εργασίες που απαιτούνταν πριν τα ζώα φτάσουν σε ένα αμφιθέατρο.
Οι «Venationes» εξαπλώθηκαν σε ολόκληρη τη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία, συμπεριλαμβανομένης της Ισπανίας.
Τα θεάματα με ζώα συνεχίστηκαν για αιώνες, ακόμη και όταν οι μονομαχίες άρχισαν να παρακμάζουν. Η αντίθεση των χριστιανών και το υψηλό κόστος των αγώνων μονομάχων συνέβαλαν στην παρακμή των παραδοσιακών θεαμάτων μάχης.
Οι «Venationes» ακολούθησαν μια διαφορετική πορεία. Η μακρά επιβίωσή τους αντανακλά τη σημαντική θέση που κατείχαν τα κυνήγια ζώων στο πλαίσιο της ρωμαϊκής δημόσιας ζωής και της αυτοκρατορικής εξουσίας.
Οι δύο νόμοι που εξετάζονται στη μελέτη προσφέρουν μια εικόνα του συστήματος που βρισκόταν πίσω από αυτά τα θεάματα. Δείχνουν πώς η σύλληψη και η μεταφορά των ζώων εντάχθηκαν στον ευρύτερο μηχανισμό του ρωμαϊκού κράτους.
Με πληροφορίες Revista General de Derecho Romano, Carlos III University of Madrid και Archaeology News Online Magazine
