Το βράδυ της Τετάρτης, εκατομμύρια Ευρωπαίοι θα έχουν την ευκαιρία να παρακολουθήσουν ένα εντυπωσιακό ουράνιο φαινόμενο: μια έκλειψη Ηλίου.
Μία μεγάλη ζώνη στη βόρεια και κεντρική Ισπανία, καθώς και ένα μικρό τμήμα της Πορτογαλίας και περιοχές της Γροιλανδίας και της Ισλανδίας, θα βρεθούν στη διαδρομή μιας σπάνιας ολικής έκλειψης. Το φως του ηλιοβασιλέματος θα αποκλειστεί σχεδόν πλήρως σε μεγάλο μέρος της δυτικής Ευρώπης, μεταξύ άλλων στο Ηνωμένο Βασίλειο, τη Γαλλία, το Βέλγιο, την Ελβετία και τη βόρεια Ιταλία.
Τι είναι η έκλειψη Ηλίου;
Μία έκλειψη Ηλίου συμβαίνει όταν η Σελήνη περνά ακριβώς ανάμεσα στη Γη και τον Ήλιο, με αποτέλεσμα να ρίχνει τη σκιά της πάνω στη Γη.
Ολική έκλειψη Ηλίου παρατηρούν όσοι βρίσκονται στην περιοχή όπου το φως του Ήλιου αποκλείεται πλήρως από τη Σελήνη, δηλαδή στην κύρια σκιά (umbra) της Σελήνης. Μερική έκλειψη παρατηρούν όσοι βρίσκονται στην παρασκιά (penumbra), όπου αποκλείεται μόνο ένα μέρος του ηλιακού φωτός.
«Η Σελήνη και ο Ήλιος πρέπει να ευθυγραμμιστούν με απόλυτη ακρίβεια, ώστε η Σελήνη να καλύψει πλήρως τον Ήλιο και να μπορέσετε να δείτε μια ολική έκλειψη», δήλωσε η δρ. Megan Argo, λέκτορας Αστροφυσικής στο Πανεπιστήμιο του Lancashire και αντιπρόεδρος της Society for Popular Astronomy. «Επειδή η τροχιά της Σελήνης είναι ελαφρώς κεκλιμένη, από τη δική μας οπτική γωνία δεν φαίνεται να περνά μπροστά από τον ηλιακό δίσκο κάθε φορά που περιφέρεται γύρω από τη Γη».
Το αν κάποιος θα δει ολική ή μερική έκλειψη ή και καθόλου έκλειψη, εξαρτάται από το σημείο της επιφάνειας της Γης στο οποίο βρίσκεται. «Πρέπει να βρίσκεστε ακριβώς στο κέντρο της σκιάς για να δείτε μια ολική έκλειψη και αυτή είναι μία αρκετά στενή ζώνη στην επιφάνεια της Γης», ανέφερε η Argo.
Πόσο σπάνιο είναι το φαινόμενο της Τετάρτης;
Η συγκεκριμένη ολική έκλειψη θα είναι η πρώτη που θα είναι ορατή από την ηπειρωτική Ευρώπη εδώ και δύο δεκαετίες. Η τελευταία αντίστοιχη έκλειψη που ήταν ορατή από το Ηνωμένο Βασίλειο σημειώθηκε το 1999, όταν τμήματα του Ντέβον και της Κορνουάλης βρίσκονταν στη ζώνη της ολικότητας. Η επόμενη ολική έκλειψη Ηλίου που θα είναι ορατή από το Ηνωμένο Βασίλειο αναμένεται να σημειωθεί το 2090.
Παρότι η χώρα θα βιώσει την Τετάρτη μόνο μια μερική έκλειψη Ηλίου, οι ειδικοί είναι ενθουσιασμένοι, επισημαίνοντας ότι το επόμενο αντίστοιχο φαινόμενο που θα είναι ορατό από το Ηνωμένο Βασίλειο θα σημειωθεί το 2081. «Αυτή είναι η καλύτερη ηλιακή έκλειψη που έχουμε δει στο Ηνωμένο Βασίλειο από το 1999. Έχουν υπάρξει μερικές ακόμη εκλείψεις, αλλά καμία τόσο βαθιά, κατά την οποία τόσο μεγάλο ποσοστό του Ήλιου θα καλυφθεί από τη Σελήνη», δήλωσε η Argo.
Πότε θα σημειωθεί;
Για όσους παρακολουθήσουν την έκλειψη στην Ισπανία, στη ζώνη της ολικότητας, το φαινόμενο θα κορυφωθεί μεταξύ 20:26 και 20:33 τοπική ώρα, ανάλογα με την τοποθεσία, λίγο πριν από τη δύση του Ηλίου.
Στο Ηνωμένο Βασίλειο, το Βασιλικό Αστεροσκοπείο του Γκρίνουιτς υπολογίζει ότι η μερική έκλειψη θα ξεκινήσει για τους παρατηρητές στο Λονδίνο στις 18:17 BST, θα φτάσει στο μέγιστό της στις 19:13 BST και θα ολοκληρωθεί στις 20:06 BST. Η δρ. Carys Herbert, αστρονόμος στο Βασιλικό Αστεροσκοπείο του Γκρίνουιτς, δήλωσε ότι στην Κορνουάλη θα καλυφθεί περίπου το 96% του Ήλιου, ενώ στη δυτική Σκωτία η κάλυψη θα φτάσει το 93% και στο Λονδίνο περίπου το 92%.
«Θα βρίσκεται χαμηλά στον ορίζοντα», δήλωσε η Herbert. «Επομένως, όποιος θέλει να πάει να τη δει θα πρέπει πιθανότατα να βρει ένα σημείο με καλή θέα προς τον δυτικό ορίζοντα, χωρίς κτίρια ή δέντρα που να εμποδίζουν την ορατότητα. Όλοι στο Ηνωμένο Βασίλειο θα έχουν την ευκαιρία να δουν μια πολύ καλή έκλειψη».
Πώς μπορείτε να παρακολουθήσετε την έκλειψη με ασφάλεια;
Οι ειδικοί τονίζουν ότι είναι απολύτως απαραίτητο να μην κοιτάζει κανείς τον Ήλιο με γυμνό μάτι και να μην βασίζεται σε γυαλιά ηλίου, καθώς κάτι τέτοιο μπορεί να προκαλέσει μόνιμη βλάβη στα μάτια. Αντίθετα, συνιστούν τη χρήση ειδικών γυαλιών για την παρατήρηση εκλείψεων.
Κατά τη διάρκεια της έκλειψης του 2017, ο Ντόναλντ Τραμπ είχε δεχθεί κριτική επειδή κοίταξε προς τον ουρανό και έδειξε προς την κατεύθυνση της έκλειψης χωρίς να φορά γυαλιά, παρά τις επανειλημμένες προειδοποιήσεις ότι κάτι τέτοιο μπορεί να προκαλέσει μόνιμη βλάβη στα μάτια. Αργότερα φόρεσε ειδικά γυαλιά για την έκλειψη.
«Αν δεν έχετε ειδικά γυαλιά για την έκλειψη, μπορείτε να χρησιμοποιήσετε ένα σουρωτήρι ή κάτι παρόμοιο για να δημιουργήσετε έναν προβολέα με οπή», δήλωσε η Herbert. Πρόκειται για έναν τρόπο έμμεσης παρατήρησης της έκλειψης, δεν πρέπει να κοιτάξετε τον Ήλιο μέσα από το σουρωτήρι, αλλά να προβάλετε το φως του πάνω σε χαρτόνι ή χαρτί.
Εφόσον τα σύννεφα δεν εμποδίσουν την ορατότητα, το θέαμα θα μοιάζει με ένα ολοένα μεγαλύτερο «δάγκωμα» που αφαιρείται από τον ηλιακό δίσκο, καθώς η Σελήνη περνά μπροστά από τον Ήλιο, μέχρι να απομείνει μόνο μία λεπτή ηλιακή ημισέληνος. Καθώς η Σελήνη απομακρύνεται, ο Ήλιος θα επανέρχεται σταδιακά στην πλήρη μορφή του.
Γιατί ενθουσιάζει τους επιστήμονες;
«Υπάρχουν επιστημονικές έρευνες που μπορούμε να πραγματοποιήσουμε κατά τη διάρκεια των εκλείψεων», δήλωσε η Argo, εξηγώντας ότι το φαινόμενο προσφέρει έναν τρόπο μελέτης της εξωτερικής ατμόσφαιρας του Ήλιου, γνωστής ως ηλιακό στέμμα.
«Μπορεί να μας πει πολλά για τη χημεία της ατμόσφαιρας του Ήλιου και για το πώς αυτή μεταβάλλεται ανάλογα με τον κύκλο των ηλιακών κηλίδων και τον κύκλο της ηλιακής δραστηριότητας, ο οποίος διαρκεί 11 χρόνια», ανέφερε.
Στο το παρελθόν έχουν πραγματοποιηθεί και άλλα σημαντικά πειράματα.
«Κατά τη διάρκεια της ηλιακής έκλειψης του 1919, πραγματοποιήθηκαν αποστολές για να μετρηθεί η θέση των πλανητών και των άστρων που βρίσκονταν κοντά στον Ήλιο κατά τη διάρκεια της έκλειψης, προκειμένου ουσιαστικά να επιβεβαιωθεί η θεωρία της γενικής σχετικότητας του Αϊνστάιν», δήλωσε η Argo.
Η Herbert πρόσθεσε ότι μια ηλιακή έκλειψη σημαίνει πως ο Ήλιος, η Σελήνη και η Γη βρίσκονται στο ίδιο επίπεδο. Ως αποτέλεσμα, οι σεληνιακές εκλείψεις, κατά τις οποίες η Γη βρίσκεται ακριβώς ανάμεσα στον Ήλιο και τη Σελήνη – σημειώνονται μερικές εβδομάδες πριν ή μετά τις ηλιακές εκλείψεις. Στην προκειμένη περίπτωση, μία μερική έκλειψη Σελήνης θα είναι ορατή από το Ηνωμένο Βασίλειο λίγο μετά τις 05:00 BST στις 28 Αυγούστου.
«Αυτό που συμβαίνει είναι ότι το φως κάμπτεται κάπως γύρω από τη Γη και στην πραγματικότητα δημιουργείται αυτό που ο κόσμος αποκαλεί ματωμένο φεγγάρι. Η Σελήνη γίνεται πραγματικά κόκκινη», δήλωσε η Herbert. «Θα πρέπει να είναι αρκετά εντυπωσιακό».
Παράλληλα, η βροχή διαττόντων Περσείδες αναμένεται να φτάσει στο αποκορύφωμά της κατά τη διάρκεια της νύχτας της 12ης προς 13η Αυγούστου, επομένως ίσως αξίζει να παραμείνετε έξω και μετά την έκλειψη, προκειμένου να έχετε την ευκαιρία να την παρακολουθήσετε.
Με πληροφορίες από Guardian
