Μια ασυνήθιστη ταφή της πρώιμης μεσαιωνικής περιόδου που ανακαλύφθηκε στην περιοχή του πρώην Ναού της Άρτεμης στην Έφεσο αποκαλύπτει τον τρόπο με τον οποίο οι οικογένειες φρόντιζαν τα νεογέννητα παιδιά που πέθαιναν αμέσως μετά τη γέννησή τους.
Μια νέα μελέτη εξέτασε τα λείψανα δύο περιγεννητικών παιδιών που είχαν τοποθετηθεί μέσα σε ένα εγκαταλελειμμένο ρωμαϊκό κανάλι αποχέτευσης στο Ωδείο, ένα κτίριο που κάποτε χρησιμοποιούνταν για δημόσιες παραστάσεις.
Τα οστά των βρεφών που εντοπίστηκαν στην αρχαία Έφεσο
Αρχαιολόγοι από την Αυστριακή Ακαδημία Επιστημών εντόπισαν για πρώτη φορά τον τάφο κατά τη διάρκεια ανασκαφών το 2010. Η ταφή βρισκόταν μέσα σε ένα κανάλι αποχέτευσης που κατασκευάστηκε κατά τη ρωμαϊκή περίοδο, μεταξύ του 2ου και του 3ου αιώνα μ.Χ. Το κανάλι ανήκε σε δημόσια αποχωρητήρια με περίπου 30 θέσεις. Την εποχή της ταφής, το Ωδείο είχε χάσει τον αρχικό του ρόλο και βρισκόταν εντός ενός παλαιότερου ιερού χώρου.
Οι αναλύσεις ραδιοάνθρακα έδειξαν ότι ο τάφος χρονολογείται στον 8ο ή 9ο αιώνα μ.Χ. Το αποτέλεσμα δείχνει ότι η περιοχή ήταν ακόμη προσβάσιμη κατά την πρώιμη μεσαιωνική περίοδο. Μεταγενέστερες πλημμύρες κατά τον 13ο και 14ο αιώνα κάλυψαν το πρώην ιερό με 6 έως 8 μέτρα ιζημάτων.
Ο τάφος κατασκευάστηκε ως μικρή δομή με τη χρήση τούβλων και λίθων. Τα δύο παιδιά τοποθετήθηκαν το ένα δίπλα στο άλλο, με τα κεφάλια τους στραμμένα προς τα δυτικά. Αυτή η θέση αντιστοιχεί στα παλαιοχριστιανικά ταφικά έθιμα της Εφέσου. Οι ερευνητές δεν εντόπισαν κτερίσματα, αλλά η προσεκτική κατασκευή και η τοποθέτηση των σωμάτων υποδηλώνουν ιδιαίτερη προσοχή κατά τη διάρκεια της ταφής.
Τα παιδιά πέθαναν περίπου στις 33 με 34 εβδομάδες κύησης, πράγμα που σημαίνει ότι γεννήθηκαν πολύ πρόωρα. Το παρόμοιο μέγεθος των σωμάτων τους και ο κοινός τάφος υποδηλώνουν ότι ήταν δίδυμα. Το ένα παιδί είχε μια σπάνια σωματική παραλλαγή που συνδέεται με αυξημένους κινδύνους κατά τη διάρκεια της ανάπτυξης και της κύησης.
Τα λείψανα διατηρούσαν επίσης ίχνη από την ταφική διαδικασία. Οι ερευνητές εντόπισαν ίχνη που υποδηλώνουν ότι τα παιδιά ήταν τυλιγμένα σε ύφασμα, πιθανώς ως μέρος ενός σάβανου. Ένα σιδερένιο αντικείμενο κοντά στο κεφάλι ενός από τα παιδιά ενδέχεται να είχε χρησιμοποιηθεί για να συγκρατήσει το ύφασμα στη θέση του. Εντοπίστηκαν επίσης σημάδια από νερό που εισχώρησε στον τάφο κατά τη διάρκεια της αποσύνθεσης.
Οι ταφές στις αρχαίες κοινωνίες
Στις αρχαίες κοινωνίες, οι ταφές πολύ μικρών παιδιών ακολουθούσαν συχνά διαφορετικά έθιμα από αυτά των τάφων των ενηλίκων. Ορισμένες ταφές βρεφών γίνονταν κάτω από σπίτια, μέσα σε πηγάδια ή σε άλλες ασυνήθιστες τοποθεσίες. Τέτοιες τοποθεσίες αντανακλούσαν μερικές φορές τον αποκλεισμό, ειδικά όταν οι οικογένειες δεν ήθελαν να διατηρήσουν τα λείψανα εντός των συνηθισμένων χώρων ταφής.
Ο τάφος της Εφέσου παρουσιάζει μια διαφορετική εικόνα. Η προσπάθεια που καταβλήθηκε για την κατασκευή του τάφου-κιβωτίου και η φροντίδα προς τα παιδιά υποδηλώνουν προστασία και πένθος και όχι απλή απόρριψη. Η τοποθεσία της ταφής ήταν ασυνήθιστη, αλλά η μεταχείριση των λειψάνων ακολουθούσε τις αποδεκτές χριστιανικές πρακτικές της εποχής.
Το εύρημα προσθέτει επίσης πληροφορίες σχετικά με την περίοδο κατά την οποία οι ρωμαϊκές και χριστιανικές παραδόσεις βρίσκονταν σε μεταβατικό στάδιο. Οι θάνατοι νεογέννητων ήταν συνηθισμένοι στο παρελθόν, και οι κοινότητες ανέπτυξαν διαφορετικούς τρόπους για να ανταποκριθούν στην απώλεια πολύ νεαρών ζωών. Η ταφή στην Έφεσο προσφέρει μια σπάνια ματιά στην οικογενειακή φροντίδα, τις πεποιθήσεις και τα ταφικά έθιμα κατά τη Μέση Βυζαντινή περίοδο.
Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό «Childhood in the Past», χρησιμοποίησε βιοανθρωπολογική ανάλυση και ανάλυση της ταφής για να τοποθετήσει τον τάφο στο κοινωνικό πλαίσιο της πρώιμης μεσαιωνικής Εφέσου. Τα ευρήματα δείχνουν πώς ένας ξεχασμένος χώρος μετατράπηκε σε τόπο σεβασμού για δύο παιδιά που δεν πρόλαβαν να φτάσουν στην παιδική ηλικία.
Με πληροφορίες από Childhood in the Past και Archaeology News Online Magazine
