Η Σαχρνούς Παρσιπούρ, μία από τις σημαντικότερες συγγραφείς του Ιράν, πέθανε σε ηλικία 80 ετών. Με τα βιβλία της έβαλε στο κέντρο της ιρανικής λογοτεχνίας τις ζωές, τις επιθυμίες και την καταπίεση των γυναικών.
Η Παρσιπούρ έγινε διεθνώς γνωστή κυρίως με το μυθιστόρημα «Women Without Men» («Γυναίκες χωρίς άνδρες»), που παρακολουθεί πέντε γυναίκες στην Τεχεράνη την περίοδο του πραξικοπήματος του 1953. Οι ηρωίδες της προσπαθούν να ξεφύγουν από τους περιορισμούς μιας πατριαρχικής κοινωνίας και βρίσκουν καταφύγιο σε έναν κήπο.
Το βιβλίο απαγορεύτηκε στο Ιράν, αλλά συνέχισε να κυκλοφορεί και να διαβάζεται εκτός της επίσημης αγοράς. Αργότερα μεταφέρθηκε στον κινηματογράφο από τη Σιρίν Νεσάτ.
Το 2026, το «Women Without Men» κυκλοφόρησε για πρώτη φορά στη Βρετανία, σε μετάφραση από τα περσικά στα αγγλικά από τον Φαριντούν Φαρόχ, και συμπεριλήφθηκε στη μακρά λίστα του International Booker Prize. Η διάκριση έφερε ξανά στο προσκήνιο μια συγγραφέα που είχε συγκρουστεί με την εξουσία για τον τρόπο με τον οποίο έγραφε για τις γυναίκες, τη σεξουαλικότητα και την ελευθερία.
Σαχρνούς Παρσιπούρ: Μια ζωή απέναντι στη λογοκρισία
Η Παρσιπούρ γεννήθηκε στις 17 Φεβρουαρίου 1946 στην Τεχεράνη και σπούδασε κοινωνιολογία στο Πανεπιστήμιο της Τεχεράνης. Το πρώτο της μυθιστόρημα, «The Dog and the Long Winter», κυκλοφόρησε το 1974. Ήταν η δεύτερη γυναίκα στο Ιράν που εξέδωσε μυθιστόρημα, μετά τη Σιμίν Ντανέσβαρ.
Η πρώτη της φυλάκιση ήρθε όταν παραιτήθηκε από την κρατική τηλεόραση του Ιράν, όπου εργαζόταν ως παραγωγός, διαμαρτυρόμενη για την εκτέλεση δύο ποιητών από τη Savak, τη μυστική αστυνομία του Σάχη.
Τη δεκαετία του 1980 φυλακίστηκε ξανά και έμεινε στη φυλακή για τέσσερα χρόνια και επτά μήνες, χωρίς να της απαγγελθούν επίσημα κατηγορίες. Αργότερα έγραψε για αυτή την εμπειρία στο «Prison Memoir», το οποίο αναμένεται να κυκλοφορήσει ολόκληρο στα αγγλικά για πρώτη φορά το 2027.
Το 1989 εξέδωσε το «Touba and the Meaning of Night», ένα ιστορικό μυθιστόρημα που παρακολουθεί τη ζωή της Τούμπα μέσα στις πολιτικές και κοινωνικές αλλαγές του Ιράν στον 20ό αιώνα. Την ίδια χρονιά κυκλοφόρησε και το «Women Without Men», ο τίτλος του οποίου παραπέμπει στο «Men Without Women» του Έρνεστ Χέμινγουεϊ.
Μετά την απαγόρευση του «Women Without Men», η Παρσιπούρ φυλακίστηκε ξανά για τον τρόπο με τον οποίο έγραφε για τη γυναικεία σεξουαλικότητα. Από το 1994 ζούσε στις Ηνωμένες Πολιτείες, σε πολιτική εξορία.
Σε συνέντευξή της στον Guardian τον Μάρτιο, είχε μιλήσει για τις αλλαγές στο Ιράν και για τις γυναίκες που κυκλοφορούν χωρίς χιτζάμπ, αψηφώντας τις επιταγές της Ισλαμικής Δημοκρατίας. «Δεν τους νοιάζει τι σκέφτεται η Ισλαμική Δημοκρατία», είχε πει.
Η Παρσιπούρ έλεγε ότι ήθελε να γίνει συγγραφέας από παιδί. Είχε διαβάσει 36 φορές στη σειρά την περσική μετάφραση των «Μεγάλων Προσδοκιών» του Τσαρλς Ντίκενς και πίστευε ότι εκείνο το βιβλίο την έμαθε να γράφει. Ανάμεσα στις επιρροές της ανέφερε επίσης τον Ντοστογιέφσκι και τον Κάφκα.
Με πληροφορίες από Guardian
