Ένας πίνακας που είχαν αρπάξει οι Ναζί από μία από τις πιο γνωστές εβραϊκές συλλογές τέχνης της Ευρώπης βρέθηκε, δεκαετίες αργότερα, στο σπίτι απογόνων ενός Ολλανδού συνεργάτη των SS.
Το Portrait of a Young Girl, έργο του Ολλανδού καλλιτέχνη Toon Kelder, ανήκε στη συλλογή του Jacques Goudstikker, του Εβραίου εμπόρου τέχνης που έφυγε από την Ολλανδία το 1940, όταν οι Ναζί εισέβαλαν στη χώρα. Σύμφωνα με τον ερευνητή κλεμμένης τέχνης Arthur Brand, το έργο κρεμόταν για χρόνια στο σπίτι απογόνων του Hendrik Seyffardt, ενός από τους πιο υψηλόβαθμους Ολλανδούς συνεργάτες των Ναζί.
Ο Brand, γνωστός για υποθέσεις κλεμμένων έργων τέχνης και συχνά αποκαλούμενος “Indiana Jones του κόσμου της τέχνης”, χαρακτήρισε την υπόθεση “την πιο παράξενη” της καριέρας του. Όπως είπε, τον προσέγγισε ένας άνδρας που είχε μόλις ανακαλύψει δύο βαριά οικογενειακά μυστικά: ότι καταγόταν από τον Seyffardt και ότι η οικογένειά του είχε για χρόνια στο σπίτι της έργο λεηλατημένο από τους Ναζί.
Ο συγγενής, που θέλησε να παραμείνει ανώνυμος, είπε ότι είχε δει τον πίνακα να κρέμεται στον διάδρομο του σπιτιού της εγγονής του Seyffardt. Σύμφωνα με τον Brand, η γυναίκα φέρεται αρχικά να είπε ότι το έργο ήταν “εβραϊκή λεηλατημένη τέχνη”, κλεμμένη από τη συλλογή Goudstikker, και ότι ήταν αδύνατο να πουληθεί.
Ο Hendrik Seyffardt υπήρξε διοικητής μονάδας Ολλανδών εθελοντών των Waffen-SS στο ανατολικό μέτωπο. Δολοφονήθηκε από αντιστασιακούς το 1943, με την είδηση να φτάνει τότε μέχρι την πρώτη σελίδα των New York Times, ενώ η ναζιστική διοίκηση του οργάνωσε κρατική κηδεία στη Χάγη, με στεφάνι που είχε σταλεί από τον Αδόλφο Χίτλερ.
Η συλλογή Goudstikker λεηλατήθηκε από τον Hermann Goering μετά τη φυγή του Jacques Goudstikker προς την Αγγλία το 1940. Ο Brand εκτιμά ότι ο Seyffardt απέκτησε τον πίνακα σε δημοπρασία την ίδια χρονιά και ότι το έργο πέρασε στη συνέχεια από γενιά σε γενιά μέσα στην οικογένεια.
CREDIT
Για να επιβεβαιώσει την προέλευση του έργου, ο Brand εντόπισε στην πίσω πλευρά του πίνακα ετικέτα της συλλογής Goudstikker και τον αριθμό 92 χαραγμένο στην κορνίζα. Αναζητώντας τα αρχεία της δημοπρασίας του 1940, βρήκε το ίδιο νούμερο να αντιστοιχεί στο Portrait of a Young Girl.
Δικηγόροι που εκπροσωπούν τους κληρονόμους του Goudstikker επιβεβαίωσαν, σύμφωνα με τον Brand, ότι το έργο είχε λεηλατηθεί και ζήτησαν την επιστροφή του. Ο συγγενής που αποκάλυψε την υπόθεση δήλωσε στην ολλανδική εφημερίδα De Telegraaf ότι ντρέπεται και ότι ο πίνακας πρέπει να επιστραφεί στους κληρονόμους του Goudstikker.
Η υπόθεση, ωστόσο, δεν είναι απλή νομικά. Η αστυνομία δεν μπορεί να παρέμβει, καθώς το αδίκημα έχει παραγραφεί. Η ολλανδική Επιτροπή Αποκατάστασης, που γνωμοδοτεί για έργα λεηλατημένα από τους Ναζί, επίσης δεν μπορεί να υποχρεώσει ιδιώτες να επιστρέψουν έργα τέχνης.
Γι’ αυτό και η δημοσιοποίηση της υπόθεσης μοιάζει να είναι το μόνο διαθέσιμο μέσο πίεσης. Σύμφωνα με τον Brand, ο συγγενής που τον προσέγγισε θέλει να βγει η ιστορία στο φως ώστε το έργο να επιστρέψει εκεί όπου ανήκει.
Η υπόθεση θυμίζει μια άλλη ανακάλυψη που είχε προκαλέσει διεθνή αίσθηση το 2025, όταν πίνακας του 18ου αιώνα, επίσης από τη λεηλατημένη συλλογή Goudstikker, εμφανίστηκε σε αγγελία ακινήτου στην Αργεντινή.
Στη νέα περίπτωση, όμως, το εύρημα έχει μια ακόμη πιο σκοτεινή ειρωνεία: ένα έργο που ανήκε σε εβραϊκή συλλογή έμεινε για δεκαετίες σε ένα σπίτι συνδεδεμένο με την οικογένεια ενός ανθρώπου που υπηρέτησε τους Ναζί.
Με στοιχεία από Guardian, Times of Israel
