Παλαιστίνιοι φοιτητές και ερευνητές έχουν εξασφαλίσει χρηματοδοτούμενες θέσεις σε βελγικά πανεπιστήμια για το φθινόπωρο, αλλά δεν έχουν τρόπο να φτάσουν σε αυτά. Η κυβέρνηση του Βελγίου παραμένει διχασμένη για το αν θα οργανώσει την απομάκρυνσή τους από τη Γάζα.
Οι προσφορές έγιναν τον Ιούνιο και αφορούν, μεταξύ άλλων, το Πανεπιστήμιο της Αμβέρσας, το Πανεπιστήμιο Hasselt και το Ινστιτούτο Τροπικής Ιατρικής. Τα μαθήματα αρχίζουν το φθινόπωρο, όμως οι Παλαιστίνιοι που βρίσκονται στη Γάζα δεν μπορούν να φύγουν ελεύθερα από τον θύλακα.
Για να απομακρυνθούν, χρειάζεται να παρέμβει τρίτη χώρα και να ζητήσει επίσημα την έξοδό τους. Άλλα ευρωπαϊκά κράτη έχουν ήδη δημιουργήσει τέτοιους μηχανισμούς για φοιτητές που έγιναν δεκτοί στα πανεπιστήμιά τους.
Στο Βέλγιο, αντίθετα, οι οργανωμένες απομακρύνσεις από τη Γάζα έχουν σταματήσει εξαιτίας διαφωνιών στον κυβερνητικό συνασπισμό του πρωθυπουργού Μπαρτ Ντε Βέβερ.
Εκπρόσωπος της υπουργού Μετανάστευσης Ανλίν Βαν Μπόσουιτ δήλωσε ότι το θέμα εμπίπτει στις αρμοδιότητες του υπουργείου Εξωτερικών, παραδέχθηκε όμως ότι «αυτή τη στιγμή δεν υπάρχει συναίνεση στην κυβέρνηση».
Η υπόθεση αναδεικνύει τη σύγκρουση ανάμεσα σε δύο διαφορετικές κατευθύνσεις της βελγικής πολιτικής. Από τη μία, η χώρα έχει υιοθετήσει μία από τις πιο έντονες φιλοπαλαιστινιακές στάσεις στην Ευρώπη, έχει δεσμευτεί να αναγνωρίσει παλαιστινιακό κράτος και έχει επιβάλει μέτρα κατά των παράνομων ισραηλινών εποικισμών στη Δυτική Όχθη. Από την άλλη, η κυβέρνηση υπό τον Φλαμανδό εθνικιστή Ντε Βέβερ ακολουθεί ιδιαίτερα αυστηρή γραμμή στο μεταναστευτικό.
Έχουν βίζα, αλλά δεν μπορούν να φύγουν
Τέσσερις υπότροφοι που μίλησαν στο POLITICO ανέφεραν ότι αρχικά τους ζητήθηκε να παρουσιαστούν αυτοπροσώπως σε βελγική διπλωματική αρχή, όπως εκείνη στην Ιερουσαλήμ, προκειμένου να πάρουν βίζα.
Για κάποιον που βρίσκεται εγκλωβισμένος στη Γάζα, η απαίτηση αυτή είναι εξαιρετικά δύσκολο να εκπληρωθεί.
Δύο από τους υποτρόφους κατάφεραν τελικά, με τη βοήθεια δικηγόρων στο Βέλγιο, να εξασφαλίσουν βίζα. Αυτό όμως δεν έλυσε το βασικό πρόβλημα: ακόμη και με τα απαραίτητα έγγραφα στα χέρια τους, δεν έχουν τρόπο να περάσουν τα σύνορα και να ταξιδέψουν στο Βέλγιο.
Η COGAT, η ισραηλινή αρχή που συντονίζει πολιτικά και διοικητικά ζητήματα στα παλαιστινιακά εδάφη, ανέφερε ότι μπορεί να διευκολύνει την απομάκρυνση φοιτητών και ερευνητών από τη Γάζα όταν υπάρχει σχετικό αίτημα από τρίτη χώρα.
Το βελγικό υπουργείο Εξωτερικών δηλώνει ότι εξετάζει τι μπορεί να γίνει, αλλά επισημαίνει ότι η απόφαση για νέες απομακρύνσεις πρέπει να ληφθεί από το σύνολο της κυβέρνησης.
Δύο κυβερνητικοί αξιωματούχοι που μίλησαν ανώνυμα στο POLITICO περιέγραψαν βαθιές διαφωνίες στο εσωτερικό του συνασπισμού για την πολιτική απέναντι στην Παλαιστίνη.
Σύμφωνα με τους ίδιους, το κεντρώο Les Engagés του υπουργού Εξωτερικών Μαξίμ Πρεβό αναζητά λύση, ενώ το γαλλόφωνο φιλελεύθερο MR και η Νέα Φλαμανδική Συμμαχία του Ντε Βέβερ αντιτίθενται σε νέες απομακρύνσεις.
«Είναι κοινό μυστικό ότι, αν κάτι μπλοκάρει σε αυτό το ζήτημα, αυτά είναι τα δύο κόμματα που θα αντιταχθούν», είπε ένας από τους αξιωματούχους.
Η υποτροφία που κέρδισε μέσα στον πόλεμο
Για τη Σάλουα Αμπού Ελχάτζ, απόφοιτη διοίκησης επιχειρήσεων στη Γάζα, η χρηματοδοτούμενη θέση στο μεταπτυχιακό Επιστημών Επικοινωνίας του KU Leuven ήταν «μία από τις πιο ευτυχισμένες στιγμές» της ζωής της.
Η εμπειρία του πολέμου την έκανε να στραφεί στην επικοινωνία. Είδε, όπως είπε, οργανώσεις που είχαν γίνει «σανίδα σωτηρίας» για τους κατοίκους της Γάζας να δυσκολεύονται να επικοινωνήσουν αποτελεσματικά με δωρητές και διεθνείς εταίρους.
Για να υποβάλει τις αιτήσεις της και να συμμετάσχει στις συνεντεύξεις, περπατούσε ακόμη και μία ώρα αναζητώντας σημείο με αρκετά καλή σύνδεση στο διαδίκτυο.
Οι υπόλοιποι υπότροφοι περιλαμβάνουν γιατρούς, ιολόγους και επιστήμονες υπολογιστών, ανθρώπους με ειδικότητες που θα μπορούσαν να αποδειχθούν κρίσιμες για την ανοικοδόμηση της Γάζας.
Ο Άχμεντ Αλσαλίμπι, που έχει εξασφαλίσει μεταδιδακτορική θέση στο Université Libre de Bruxelles, μελετά πώς υπηρεσίες υγείας με περιορισμένους πόρους μπορούν να χρησιμοποιούν τεχνητή νοημοσύνη για να στέλνουν ασθενοφόρα εκεί όπου χρειάζονται περισσότερο.
Ο Ζουχάιρ Νταρντόνα, επίσης επιλεγμένος από το ίδιο πανεπιστήμιο, σχεδιάζει να ερευνήσει πώς ο πόλεμος, ο εκτοπισμός και η καταστροφή υποδομών επηρεάζουν την εξάπλωση λοιμωδών νοσημάτων στη Γάζα.
Η Αμπού Ελχάτζ κατηγόρησε όσους εμποδίζουν την απομάκρυνσή τους ότι «καταστρέφουν όνειρα» και στερούν από ανθρώπους που θέλουν να συμβάλουν στην ανοικοδόμηση της Γάζας τη δυνατότητα να συνεχίσουν τις σπουδές και την έρευνά τους.
«Δεν ζητάμε να παρακαμφθούν οι κανόνες»
Οι υπότροφοι έχουν απευθυνθεί απευθείας στον πρωθυπουργό Μπαρτ Ντε Βέβερ και στον υπουργό Εξωτερικών Μαξίμ Πρεβό. Την επιστολή τους συνυπέγραψαν επικεφαλής δέκα βελγικών πανεπιστημίων.
Όπως τόνισαν, δεν ζητούν από το Βέλγιο να καταργήσει τους μεταναστευτικούς ή τους κανόνες ασφαλείας.
«Δεν ζητάμε να παρακαμφθούν αυτές οι απαιτήσεις. Ζητάμε έναν πρακτικό και νόμιμο τρόπο να τις εκπληρώσουμε υπό τις εξαιρετικές συνθήκες που αντιμετωπίζουμε», έγραψαν.
Η Αν Βάιενμπεργκ, αντιπρύτανης του Université Libre de Bruxelles, το οποίο πρόκειται να υποδεχθεί δύο φοιτητές και τρεις μεταδιδακτορικούς ερευνητές, υποστηρίζει ότι το Βέλγιο μπορεί να ακολουθήσει τον δρόμο που έχουν ήδη ανοίξει άλλες ευρωπαϊκές χώρες.
Η Ιταλία δημιούργησε τον Μάιο ειδικό «πανεπιστημιακό διάδρομο» για Παλαιστίνιους φοιτητές. Περισσότεροι από 70 έχουν ήδη μπορέσει να πάρουν τις θέσεις τους σε ιταλικά πανεπιστήμια, αν και δεκάδες εξακολουθούν να περιμένουν άδεια για να φύγουν από τη Γάζα.
Το Ηνωμένο Βασίλειο έχει επίσης δημιουργήσει δικό του μηχανισμό για φοιτητές με υποτροφίες.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει βοηθήσει στην οργάνωση απομακρύνσεων από τη Γάζα για ιατρικούς λόγους, αλλά ξεκαθαρίζει ότι στην περίπτωση των φοιτητών η ευθύνη ανήκει στα κράτη-μέλη.
Τα βελγικά πανεπιστήμια έχουν ήδη παρουσιάσει στην κυβέρνηση τα παραδείγματα της Ιταλίας και του Ηνωμένου Βασιλείου, απαντώντας στους ισχυρισμούς ότι υπάρχουν ανυπέρβλητα «πρακτικά προβλήματα».
«Μας λένε ότι είναι αδύνατο», είπε η Βάιενμπεργκ. «Σε εμάς όμως δεν φαίνεται να είναι».
Για τους Παλαιστίνιους υποτρόφους, το παράδοξο παραμένει: το Βέλγιο τους έχει προσφέρει μια θέση στα πανεπιστήμιά του, αλλά μέχρι στιγμής δεν τους έχει δώσει τρόπο να φτάσουν σε αυτή.
Με πληροφορίες από Politico
