Οι θερμοκρασίες-ρεκόρ και η παρατεταμένη ξηρασία που πλήττουν φέτος την Ευρώπη τροφοδοτούν μεγάλες δασικές πυρκαγιές, με τη Γαλλία και την Ελλάδα να βρίσκονται μεταξύ των χωρών που αντιμετωπίζουν εκτεταμένα πύρινα μέτωπα.
Οι επιστήμονες αναφέρουν ότι ορισμένες από αυτές τις πυρκαγιές προκαλούν ένα ασυνήθιστο και επικίνδυνο φαινόμενο, γνωστό ως «φωτιά-ανεμοστρόβιλος» ή «πυρκαγιά-ανεμοστρόβιλος», στο οποίο η έντονη ζέστη και ο άνεμος συνδυάζονται για να δημιουργήσουν περιστρεφόμενες στήλες φλόγας και καπνού.
Οι έρευνες για τις «φωτιές-ανεμοστρόβιλους»
Σύμφωνα με τον ερευνητή επίκουρο καθηγητή στο Worcester Polytechnic Institute στη Μασαχουσέτη, Τζέιμς Ούρμπαν, αυτή η ακραία συμπεριφορά της φωτιάς έχει παρατηρηθεί σε ολόκληρη την Ευρώπη τις τελευταίες ημέρες.
Για να κατανοήσουν καλύτερα το φαινόμενο, ερευνητές του Πολυτεχνικού Ινστιτούτου του Γούστερ στις ΗΠΑ αναπαρήγαγαν τους στροβιλισμούς της φωτιάς υπό ελεγχόμενες εργαστηριακές συνθήκες. Ο Ούρμπαν αναφέρει ότι η περιστροφική κίνηση δημιουργείται όταν ο άνεμος αλληλεπιδρά με το έδαφος και το σχήμα της φωτιάς.
Πώς σχηματίζονται οι πυρκαγιές-ανεμοστρόβιλοι;
Οι πύρινοι ανεμοστρόβιλοι είναι, όπως εξηγεί ο ερευνητής μια κατάσταση κατά την οποία η φωτιά αποκτά έντονη περιστροφική ροή γύρω της. Αυτό μπορεί να προκληθεί από τον άνεμο και την αλληλεπίδρασή του με την τοπική μορφολογία του εδάφους, καθώς και από το ίδιο το σχήμα του μετώπου της πυρκαγιάς. Τα φαινόμενα αυτά συνδέονται με ακραία συμπεριφορά της φωτιάς, επειδή της επιτρέπουν να καίει με μεγαλύτερη ένταση και να αλλάζει κατεύθυνση πολύ γρήγορα, γεγονός που αποτελεί σημαντικό κίνδυνο για τις πυροσβεστικές δυνάμεις που επιχειρούν στο πεδίο.
Ο Ούρμπαν εξηγεί ότι οι πύρινοι στρόβιλοι σχηματίζονται όταν ο αέρας εισέρχεται στη φωτιά από διαφορετικές κατευθύνσεις. Εμπόδια, όπως η βλάστηση, άλλες εστίες φωτιάς ή γεωγραφικά χαρακτηριστικά της περιοχής, μπορούν να αναγκάσουν αυτή τη ροή του αέρα να αποκτήσει περιστροφική κίνηση, αυξάνοντας την ένταση της πυρκαγιάς.
«Σε έναν πύρινο στρόβιλο, η φωτιά αντλεί αέρα από τα πλάγια. Αυτό που μπορεί να συμβεί είναι ότι, λόγω εμποδίων, όπως άλλες φωτιές, η βλάστηση ή τα τοπικά γεωγραφικά χαρακτηριστικά, η ροή του αέρα περιορίζεται και δημιουργεί ένα μοτίβο ανακυκλοφορίας. Έτσι αρχίζει να περιστρέφεται, επιτρέποντας στη φωτιά να καίει ταχύτερα και φέρνοντας τις φλόγες πιο κοντά στο έδαφος, γεγονός που επιταχύνει την καύση της βλάστησης και οδηγεί σε ακόμη μεγαλύτερη απελευθέρωση θερμότητας και σε πιο έντονη πυρκαγιά».
Γιατί οι φωτιές -ανεμοστρόβιλοι είναι τόσο επικίνδυνοι;
Ένας από τους μεγαλύτερους κινδύνους είναι η ικανότητά τους να εκτοξεύουν φλεγόμενα υλικά πολύ μπροστά από το κύριο μέτωπο της φωτιάς, επιτρέποντας στην πυρκαγιά να εξαπλωθεί απρόβλεπτα και δημιουργώντας σοβαρό κίνδυνο για τους πυροσβέστες.
Οι πύρινοι στρόβιλοι μπορούν να προκαλέσουν ένα φαινόμενο που ονομάζεται firebrand spotting, κατά το οποίο φλεγόμενα συντρίμμια εκτοξεύονται μπροστά από το μέτωπο της φωτιάς. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε πολύ γρήγορη εξάπλωση της πυρκαγιάς, κάτι που αποτελεί σοβαρό κίνδυνο τόσο για τις πυροσβεστικές δυνάμεις όσο και για τις κοντινές κοινότητες. Συγχρόνως, μπορεί να επιτρέψει στη φωτιά να “πηδήξει” πάνω από τις θέσεις των πυροσβεστών, αυξάνοντας τις πιθανότητες να εγκλωβιστούν. Γι’ αυτό, όταν οι πυροσβέστες επιχειρούν σε συνθήκες όπου εμφανίζονται πύρινοι στρόβιλοι, πρέπει να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί.
Ο Ούρμπαν εκτιμά ότι τα φαινόμενα αυτά αντανακλούν μια ευρύτερη αλλαγή στη συμπεριφορά των δασικών πυρκαγιών, καθώς οι κλιματικές συνθήκες γίνονται ολοένα και πιο ευνοϊκές για την εκδήλωση ακραίων πυρκαγιών.
Την ίδια ώρα, οι αρχές σε ολόκληρη τη νότια Ευρώπη συνεχίζουν να δίνουν μάχη με μεγάλα πύρινα μέτωπα, καθώς η παρατεταμένη ζέστη και η ξηρασία αυξάνουν τον κίνδυνο νέων πυρκαγιών. Οι ακραίες θερμοκρασίες, που συνδέονται με την ανθρωπογενή κλιματική αλλαγή, αυξάνουν τόσο την πιθανότητα εκδήλωσης όσο και την ένταση των δασικών πυρκαγιών.
Με πληροφορίες από Euronews
