Το μνημόνιο κατανόησης (memorandum of understanding, MOU) μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, το οποίο, όπως ισχυρίζεται ο Ντόναλντ Τραμπ, θα υπογραφεί σύντομα, προβλέπει την άμεση επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ χωρίς διόδια, καθώς και την άρση των κυρώσεων κατά του Ιράν, υπό την προϋπόθεση της τήρησης των όρων, σύμφωνα με δημοσίευμα του Axios.
Το μνημόνιο κατανόησης θα παρατείνει την εκεχειρία για 60 ημέρες, μαζί και εκείνης του Λιβάνου, διάστημα κατά το οποίο θα διεξαχθούν διαπραγματεύσεις για το πυρηνικό πρόγραμμα. Το κείμενο περιλαμβάνει ένα πλαίσιο για την αντιμετώπιση των αποθεμάτων εμπλουτισμένου ουρανίου του Ιράν, αν και οποιαδήποτε ενέργεια σχετικά με το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν θα εξαρτηθεί από μια δεύτερη, πιο λεπτομερή συμφωνία.
Διπλωμάτης από μία από τις χώρες που μεσολάβησαν, δήλωσε στο Axios ότι «οι ΗΠΑ και το Ιράν έχουν συμφωνήσει στο κείμενο μιας συμφωνίας», αναγνώρισε όμως ότι η συμφωνία χρειάζεται ακόμη την τελική έγκριση.
Μέχρι το βράδυ της Πέμπτης, η συμφωνία είχε εγκριθεί από την ιρανική πλευρά σε υψηλά επίπεδα, αλλά πιθανότατα όχι από τον ανώτατο ηγέτη του Ιράν, Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, σύμφωνα με δύο πηγές που έχουν γνώση του θέματος.
Ο Τραμπ δήλωσε ότι αναμένει να υπογραφεί η συμφωνία το Σαββατοκύριακο. Ένας εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών δήλωσε ότι η Τεχεράνη «δεν έχει ακόμη καταλήξει σε τελική απόφαση».
Ο Λευκός Οίκος είχε εκτιμήσει αρκετές φορές τους τελευταίους δύο μήνες ότι η συμφωνία ήταν κοντά, αλλά οι διαπραγματεύσεις τελικά απέτυχαν. Ο διπλωμάτης εξέφρασε την αισιοδοξία του ότι, αυτή τη φορά, το κείμενο θα παραμείνει ως έχει.
Προετοιμασίες για ενδεχόμενο ταξίδι του Βανς στην Ευρώπη
Τέσσερα μεταγωγικά αεροσκάφη C-17 της Πολεμικής Αεροπορίας των ΗΠΑ αναχώρησαν την Πέμπτη για την Ευρώπη, μεταφέροντας εξοπλισμό ενόψει ενδεχόμενου ταξιδιού του αντιπροέδρου των ΗΠΑ, Τζέι Ντι Βανς, στη Γενεύη τις επόμενες ημέρες για υπογραφή της συμφωνίας.
Σύμφωνα με δύο διπλωμάτες από δύο χώρες που μεσολαβούν στις διαπραγματεύσεις και δύο Αμερικανούς αξιωματούχους, η προσωρινή συμφωνία επιτεύχθηκε το βράδυ της Τετάρτης, έπειτα από πολύωρες διαπραγματεύσεις μεταξύ του Καταριανού διαμεσολαβητή Αλί Αλ-Θαουάντι και του Ιρανού υπουργού Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί.
Κατά τη διάρκεια των συνομιλιών στην Τεχεράνη, ο Αλ-Θαουάντι επικοινώνησε επανειλημμένα τηλεφωνικά με τους απεσταλμένους του Ντόναλντ Τραμπ, Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ, σύμφωνα με δύο πηγές.
Η ανακοίνωση του Τραμπ ότι είχε οριστικοποιηθεί συμφωνία προκάλεσε έκπληξη στον πρωθυπουργό του Ισραήλ, Μπενιαμίν Νετανιάχου.
Τις τελευταίες ημέρες, ο Νετανιάχου φέρεται να βρισκόταν στο σκοτάδι σχετικά με τις εξελίξεις, επικοινωνώντας με συμμάχους που διατηρούν στενές σχέσεις με την κυβέρνηση Τραμπ, προκειμένου να συγκεντρώσει πληροφορίες, σύμφωνα με αμερικανική πηγή που έχει άμεση γνώση των γεγονότων.
Τι περιλαμβάνει η συμφωνία
Σύμφωνα με το Μνημόνιο Κατανόησης (MOU), το Ιράν θα αναλάβει ορισμένες δεσμεύσεις σχετικά με το πυρηνικό του πρόγραμμα – πρωτίστως να μην αποκτήσει ποτέ πυρηνικό όπλο και να επιλύσει την αντιπαράθεση που αφορά το απόθεμα εμπλουτισμένου ουρανίου που διαθέτει.
Ανώτερος Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε ότι ο Ντόναλντ Τραμπ συμφώνησε πως μία από τις πιθανές λύσεις για την επίλυση του ζητήματος θα μπορούσε να είναι η μείωση του βαθμού εμπλουτισμού του ουρανίου υψηλού εμπλουτισμού του Ιράν εντός της χώρας, υπό την εποπτεία επιθεωρητών του ΟΗΕ.
Οποιαδήποτε βήματα σχετικά με το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν θα πραγματοποιηθούν μόνο εφόσον επιτευχθεί μια δεύτερη συμφωνία – ένα ενδεχόμενο που παραμένει αβέβαιο, δεδομένου του πόσο δύσκολες αποδείχθηκαν ακόμη και οι πολύ λιγότερο τεχνικές διαπραγματεύσεις για το Μνημόνιο Κατανόησης.
Ο διπλωμάτης υποστήριξε ότι το Μνημόνιο Κατανόησης «περιλαμβάνει λεπτομερείς προβλέψεις για όλα τα ζητήματα που αφορούν το πυρηνικό πρόγραμμα» και ότι «ικανοποιεί όλες τις απαιτήσεις των Ηνωμένων Πολιτειών».
Το Μνημόνιο Κατανόησης προβλέπει το άμεσο άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ χωρίς την επιβολή διοδίων, με στόχο η ναυτιλιακή κίνηση να επανέλθει στα προπολεμικά επίπεδα μέσα σε 30 ημέρες. Σε αντάλλαγμα, θα αρθεί επίσης ο αμερικανικός αποκλεισμός.
Αμερικανοί αξιωματούχοι είχαν δηλώσει προηγουμένως στο Axios ότι, μετά το άνοιγμα των Στενών, το Ιράν θα λάβει προσωρινές εξαιρέσεις από τις κυρώσεις, ώστε να μπορεί να εξάγει πετρέλαιο για διάστημα 60 ημερών. Αυτό θα αποφέρει πολύτιμα έσοδα στην Τεχεράνη.
Η ελάφρυνση των κυρώσεων θα διευρυνθεί εφόσον το Ιράν συμμορφωθεί με την αρχική συμφωνία και επιδείξει «καλή πίστη» στις επακόλουθες διαπραγματεύσεις.
«Δεν υπάρχει προκαθορισμένη ημερομηνία για την άρση των κυρώσεων και αυτή θα εξαρτηθεί από την εφαρμογή της συμφωνίας», δήλωσε ο διπλωμάτης.
Παραμένει ασαφές εάν το κείμενο της συμφωνίας περιλαμβάνει κάποια λεπτομερή εξήγηση για το τι θα συμβεί με τα δισεκατομμύρια δολάρια ιρανικών κεφαλαίων που παραμένουν δεσμευμένα στο εξωτερικό.
Το Ιράν επιμένει ότι πρέπει να λάβει άμεσα ένα μέρος των χρημάτων με την υπογραφή οποιασδήποτε αρχικής συμφωνίας, ενώ οι Ηνωμένες Πολιτείες υποστηρίζουν ότι τα κεφάλαια θα αποδεσμεύονται τμηματικά, ανάλογα με τον βαθμό συμμόρφωσης του Ιράν με τους όρους της συμφωνίας.
Μια αμερικανική πηγή εκτός της κυβέρνησης εξέφρασε ανησυχία ότι το ζήτημα των δεσμευμένων κεφαλαίων ενδέχεται να ρυθμιστεί μέσω μιας μυστικής παράλληλης συμφωνίας. Αμερικανός αξιωματούχος αρνήθηκε πρόσφατα αυτό το ενδεχόμενο μιλώντας στο Axios.
Σύμφωνα με έναν Αμερικανό αξιωματούχο, οι Ηνωμένες Πολιτείες, το Ιράν και το Κατάρ συζήτησαν τις τελευταίες ημέρες έναν μηχανισμό που θα επέτρεπε στο Ιράν να αποκτήσει πρόσβαση σε μέρος των παγωμένων κεφαλαίων του που βρίσκονται στο Κατάρ, προκειμένου να αγοράσει ανθρωπιστικά αγαθά.
Η συμφωνία, για την οποία μεσολάβησαν από κοινού το Κατάρ και το Πακιστάν, θα ονομαστεί «Συμφωνία του Ισλαμαμπάντ», εφόσον τελικά και οι δύο πλευρές συμφωνήσουν να την υπογράψουν.
Με πληροφορίες από Axios
