Τα ακατέργαστα λύματα από σχεδόν 40.000 κατοίκους και επιχειρήσεις διοχετεύονται απευθείας στη θάλασσα, επειδή το βρετανικό υπερπόντιο έδαφος του Γιβραλτάρ δεν διαθέτει – και δεν διέθετε ποτέ – μονάδα επεξεργασίας λυμάτων.
Για δεκαετίες, ανεπεξέργαστα λύματα καταλήγουν στη Μεσόγειο από το νότιο άκρο της χερσονήσου, στο Europa Point, όπου η κυβέρνηση του Γιβραλτάρ υποστηρίζει ότι υπάρχουν «υψηλά επίπεδα φυσικής διασποράς».
Η περιοχή υποτίθεται ότι προστατεύεται για την άγρια ζωή, όμως συχνά υπάρχουν «υγρά μαντηλάκια και πλαστική ρύπανση μπλεγμένα στα φύκια και διάσπαρτα πάνω στα βράχια», δήλωσε ο Lewis Stagnetto από το Nautilus Project, μια τοπική περιβαλλοντική οργάνωση.
Η ρύπανση από ανεπεξέργαστα λύματα μπορεί να προκαλέσει την άνθιση τοξικών φυκιών που απορροφούν το οξυγόνο από το νερό, καταστρέφοντας τη θαλάσσια ζωή. Εκθέτει τα ψάρια και τα θηλαστικά σε ένα μείγμα χημικών ουσιών και πλαστικών που μπορεί να διαταράξει την αναπαραγωγή και να βλάψει την υγεία, ενώ θέτει σε κίνδυνο τους ανθρώπους μέσω της διάδοσης παθογόνων και γονιδίων ανθεκτικών στα αντιβιοτικά.
Σε αντίθεση με τη Βρετανία, το αποχετευτικό σύστημα του Γιβραλτάρ χρησιμοποιεί θαλασσινό νερό, ενώ το πόσιμο νερό προέρχεται από αφαλάτωση. Η κυβέρνηση του Γιβραλτάρ αναφέρει ότι η αλατότητα «έχει δημιουργήσει στο παρελθόν προβλήματα που δεν παρατηρούνται σε άλλα εργοστάσια επεξεργασίας λυμάτων σε όλο τον κόσμο». Επιπλέον, υποστηρίζει ότι τα υγρά μαντηλάκια «που εμφανίζονται περιστασιακά στις παραλίες μας… προέρχονται από καταστήματα της γειτονικής Ισπανίας».
Το 2017, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο αποφάνθηκε ότι το Ηνωμένο Βασίλειο παραβίαζε τη νομοθεσία για τα λύματα, επειδή δεν επεξεργαζόταν τα λύματα του Γιβραλτάρ. Ωστόσο, μετά το Brexit, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχασε κάθε εξουσία να λάβει μέτρα.
Ανεπιτυχείς προσπάθειες επίλυσης
Οι προσπάθειες επίλυσης του προβλήματος κατέρρευσαν επανειλημμένα. Το 2018, η κυβέρνηση του Γιβραλτάρ ανέθεσε σύμβαση σε μια κοινοπραξία μεταξύ της NWG Commercial Services (Northumbrian Water) και της Modern Water για τον σχεδιασμό, την κατασκευή και τη λειτουργία μιας μονάδας επεξεργασίας, αλλά η συμφωνία ακυρώθηκε όταν μια θυγατρική της Modern Water τέθηκε σε εκκαθάριση.
«Αυτό είχε σημαντικό αντίκτυπο στην υλοποίηση αυτού του ζωτικής σημασίας έργου», δήλωσε εκπρόσωπος της κυβέρνησης του Γιβραλτάρ. Πρόσθεσε επίσης ότι οι προκαταρκτικές συνομιλίες με την European Investment Bank «ναυάγησαν ως άμεσο αποτέλεσμα της αποχώρησης του Ηνωμένου Βασιλείου από την Ευρωπαϊκή Ένωση».
Τον Ιούνιο του 2025, η κυβέρνηση του Γιβραλτάρ ανέθεσε 25ετές συμβόλαιο στην Eco Waters για την κατασκευή μονάδας επεξεργασίας λυμάτων στο Europa Point. Έχουν ήδη ξεκινήσει προκαταρκτικές εργασίες που αφορούν τον σχεδιασμό και τις γεωτεχνικές πτυχές του έργου, ενώ αίτηση πολεοδομικής έγκρισης υποβλήθηκε τον Μάρτιο του 2026.
Αποποίηση ευθυνών
Η Northumbrian Water, η οποία συνεργαζόταν με την κυβέρνηση από το 2003 έως το 2024 μέσω κοινοπραξίας με την ονομασία AquaGib, έσπευσε να αποστασιοποιηθεί από τις αποτυχίες στη διαχείριση των λυμάτων. Δήλωσε ότι οι δραστηριότητές της «επικεντρώνονταν στην παροχή πόσιμου νερού» και ότι δεν ήταν υπεύθυνη για την καθημερινή λειτουργία του συστήματος αποχέτευσης.
Η AquaGib δήλωσε ότι λειτουργούσε αρκετούς σταθμούς άντλησης που μεταφέρουν λύματα από χαμηλά σημεία προς τον κεντρικό αποχετευτικό αγωγό του Γιβραλτάρ, αλλά «δεν είναι υπεύθυνη για τον κεντρικό αγωγό ούτε για οποιαδήποτε επεξεργασία λυμάτων».
Το ίδιο το αποχετευτικό δίκτυο φαίνεται να βρίσκεται σε κακή κατάσταση. Πέρυσι, το κόμμα της αντιπολίτευσης Gibraltar Social Democrats περιέγραψε ότι «δημοφιλείς τουριστικές περιοχές… εκτίθενται ντροπιαστικά στη δυσοσμία των ακατέργαστων λυμάτων», ενώ απόβλητα «διαρρέουν απευθείας μέσα από τα τείχη της πόλης… προκαλώντας ζημιά στο θαλάσσιο οικοσύστημα».
Η κυβέρνηση απέδωσε το πρόβλημα σε δεκαετίες ανεπαρκών επενδύσεων, συμπεριλαμβανομένων και ετών κατά τα οποία το ίδιο κόμμα βρισκόταν στην εξουσία. Παράλληλα, ανακοίνωσε ότι βρίσκεται σε εξέλιξη «ένα μεγάλο έργο σταδιακής τοποθέτησης νέων κεντρικών αποχετευτικών αγωγών, επένδυση ύψους 15 εκατομμυρίων λιρών στις υποδομές αποχέτευσης του Γιβραλτάρ», καθώς και «διάφορα έργα εσωτερικής επένδυσης σωληνώσεων, τα οποία έχουν ενισχύσει και βελτιώσει τον κεντρικό αγωγό εντός των τειχών της πόλης».
Όσον αφορά τις παραλίες, η κυβέρνηση δήλωσε: «Η βακτηριολογική ποιότητα των υδάτων ελέγχεται τακτικά σε όλες τις παραλίες του Γιβραλτάρ… και τα τελευταία αποτελέσματα δείχνουν ότι όλες οι περιοχές κολύμβησης στο Γιβραλτάρ πληρούν τα κριτήρια άριστης ποιότητας νερών κολύμβησης».
Πέρυσι, οι εταιρείες ύδρευσης του Ηνωμένου Βασιλείου απελευθέρωσαν ανεπεξέργαστα λύματα σε ποτάμια, λίμνες και θάλασσες σχεδόν 300.000 φορές, παρά το γεγονός ότι διαθέτουν μονάδες επεξεργασίας λυμάτων.
Με πληροφορίες από Guardian
