Ο θαλάσσιος πάγος εξαφανίζεται από την Ανατολική Γροιλανδία, επιτρέποντας στις γιγαντιαίες φάλαινες να εκμεταλλευτούν την κατάσταση και να εισέλθουν σε περιοχές που παλαιότερα ήταν απρόσιτες.
Αυτό είναι το συμπέρασμα μιας μελέτης που διήρκεσε δεκαετίες και κατά τη διάρκεια της οποίας καταγράφηκαν —και κινηματογραφήθηκαν— εκατοντάδες από τις μεγαλύτερες φάλαινες του κόσμου όσο τρέφονταν το καλοκαίρι σε θάλασσες χωρίς πάγο κατά μήκος της ακτής.
Μεταβολή στις μετακινήσεις φαλαινών
Κανένα από αυτά τα θαλάσσια θηλαστικά δεν είχε παρατηρηθεί ιστορικά στην περιοχή αυτή, καθώς ο πάγος τους εμπόδιζε την πρόσβαση στα παράκτια νερά. Τώρα, καθώς η κλιματική αλλαγή θερμαίνει τη θάλασσα και λιώνει τον πάγο, έχουν προσαρμοστεί.
Οι επιστήμονες περιγράφουν το φαινόμενο ως εποχιακές «μανιώδης διατροφική δραστηριότητα» στην Αρκτική — μέρος μιας σημαντικής αλλαγής στο περιβάλλον του ωκεανού κατά μήκος της Ανατολικής Γροιλανδίας.
Η αλλαγή είναι εντυπωσιακή: οι έρευνες από πλοία στην περιοχή δεν κατέγραψαν ούτε μία παρατήρηση μεγάπτερης φάλαινας εκεί μέχρι το 2006.
Το 2007, παρατηρήθηκαν επτά μεγάπτερες φάλαινες, ενώ μέχρι το 2024 καταγράφηκαν 150 παρατηρήσεις αυτών των γιγάντιων φαλαινών από πλοία.
Οι πρώτες συστηματικές αεροφωτογραφικές έρευνες για τις φάλαινες στα ανοικτά των ακτών της Ανατολικής Γροιλανδίας διεξήχθησαν από τους ερευνητές κατά τη διάρκεια των καλοκαιριών του 2015 και του 2024.
Συνδύασαν αυτές τις πληροφορίες με τις διαδρομές 15 φαλαινών που είχαν επισημανθεί με δορυφορικούς πομπούς και με μαρτυρίες κυνηγών Ινουίτ – όλα αυτά συνθέτοντας μια εικόνα αυτού που ο επικεφαλής ερευνητής, καθηγητής Mads Peter Heide-Jørgensen, χαρακτήρισε ως «σημαντική αλλαγή του οικολογικού καθεστώτος».
Ο καθηγητής Heide-Jørgensen, από το Ινστιτούτο Φυσικών Πόρων της Γροιλανδίας, δήλωσε στο BBC News ότι οι αλλαγές στην περιοχή είναι «πιθανώς οι πιο ριζικές που μπορούμε να παρατηρήσουμε οπουδήποτε στην υποαρκτική ζώνη».
Κάποια «είδη χάνουν τον βιότοπό τους»
Αυτή η μεταβολή οφείλεται στην αύξηση της θερμοκρασίας της θάλασσας και στη διαθεσιμότητα τροφής. Οι φάλαινες φαίνεται να τρέφονται με ψάρια που έχουν μετακινηθεί στα θερμότερα νερά της Ανατολικής Γροιλανδίας.
Εκτίμησαν ότι τα τρία είδη φαλαινών που εντοπίστηκαν θα κατανάλωναν τουλάχιστον 800.000 τόνους ψαριών και κριλ κατά τη διάρκεια μιας θερινής περιόδου διατροφής.
Από τη μελέτη αυτή δεν είναι σαφές εάν η αλλαγή αντανακλά μια συνολική αύξηση των πληθυσμών αυτών των ειδών φαλαινών ή απλώς μια ανακατανομή από άλλες περιοχές.
Άλλοι ειδικοί με τους οποίους μίλησε το BBC εξέφρασαν την ανησυχία τους ότι η μελέτη υποδηλώνει εισροή των ζώων από τη Δυτική Γροιλανδία. Αυτό αποτελεί ευαίσθητο ζήτημα στη Γροιλανδία, μια χώρα όπου ορισμένες φάλαινες αποτελούν αντικείμενο κυνηγιού.
Ωστόσο, οι επιστήμονες δήλωσαν ότι τα ευρήματά τους υποδηλώνουν ότι αυτές οι φάλαινες φαίνεται να προσαρμόζονται και ίσως ακόμη και να επωφελούνται από την αλλαγή.
«Για ορισμένα είδη, η κλιματική αλλαγή δεν αποτελεί απαραίτητα πρόβλημα — ανοίγει νέες ευκαιρίες», δήλωσε ο καθηγητής Heide-Jørgensen, «όμως άλλα είδη χάνουν τον βιότοπό τους».
Η μελέτη δημοσιεύθηκε στο περιοδικό «Frontiers in Marine Science».
Με πληροφορίες από BBC
