Ένα «Super El Niño» θα μπορούσε να προκαλέσει νέο κύμα ανατιμήσεων στα τρόφιμα σε ολόκληρο τον κόσμο, με τις επιπτώσεις να γίνονται αισθητές έως και το δεύτερο εξάμηνο του 2028, προειδοποιούν οικονομολόγοι.
Η απειλή εμφανίζεται σε μια περίοδο κατά την οποία ο πόλεμος με το Ιράν έχει ήδη αυξήσει το κόστος της ενέργειας, των λιπασμάτων και των μεταφορών, πιέζοντας ακόμη περισσότερο τις διεθνείς αλυσίδες εφοδιασμού.
Αναλυτές της Goldman Sachs εκτιμούν ότι, εφόσον το καιρικό φαινόμενο εξελιχθεί σύμφωνα με τα πιο δυσμενή σενάρια, οι διεθνείς τιμές των αγροτικών προϊόντων θα μπορούσαν να αυξηθούν συνολικά κατά 15,8%. Στην ευρωζώνη, η επιβάρυνση στις τιμές τροφίμων, ποτών και καπνού υπολογίζεται περίπου στο 1,3%, αν και το τελικό κόστος για τους καταναλωτές θα εξαρτηθεί από την πολιτική κάθε χώρας, τη ζήτηση και τις αποφάσεις των αλυσίδων λιανικής.
Το Ελ Νίνιο εκδηλώνεται όταν θερμότερα νερά εξαπλώνονται στον κεντρικό και ανατολικό Ισημερινό Ειρηνικό, αλλάζοντας τους ανέμους και τις βροχοπτώσεις σε μεγάλη κλίμακα. Το φαινόμενο μπορεί να φέρει ξηρασία και καύσωνες σε ορισμένες περιοχές, ενώ σε άλλες προκαλεί ισχυρές καταιγίδες και πλημμύρες.
Οι αμερικανικές μετεωρολογικές αρχές αναφέρουν ότι οι συνθήκες για την ανάπτυξη του φαινομένου έχουν ήδη αρχίσει να διαμορφώνονται και αναμένεται να ενισχυθούν έως το τέλος του 2026. Οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι ο κύκλος του 2026-2027 έχει ασυνήθιστα υψηλές πιθανότητες να εξελιχθεί σε «Super El Niño», αυξάνοντας τον κίνδυνο για καλλιέργειες και βασικές εμπορικές διαδρομές.
Η επίδραση στις τιμές δεν θα είναι άμεση ούτε ίδια παντού. Κάθε προϊόν έχει διαφορετική περίοδο σποράς και συγκομιδής, ενώ οι χαμηλές στάθμες νερού σε ποτάμια και διώρυγες μπορούν να δυσκολέψουν τη μεταφορά των φορτίων. Για τον λόγο αυτό, οι οικονομολόγοι εκτιμούν ότι οι συνέπειες θα εμφανίζονται σταδιακά και θα κορυφωθούν σε βάθος περίπου δύο ετών.
«Super El Niño»: Ποιες καλλιέργειες κινδυνεύουν περισσότερο
Οι επιπτώσεις του «Super El Niño» δεν κατανέμονται ομοιόμορφα. Σε ορισμένες περιοχές μπορεί να ευνοήσει την παραγωγή, όμως αλλού αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο ξηρασίας, πλημμυρών και καταστροφών στις καλλιέργειες.
Στη νότια Αφρική και στα βόρεια τμήματα της Νότιας Αμερικής, το φαινόμενο συνδέεται συνήθως με λιγότερες βροχές. Αντίθετα, στη νότια Βραζιλία, την Αργεντινή, την Παραγουάη και την Ουρουγουάη μπορεί να προκαλέσει έντονες βροχοπτώσεις και πλημμύρες.
Οι αναλυτές προειδοποιούν ότι οι φτωχότερες χώρες θα δεχθούν το ισχυρότερο πλήγμα, καθώς διαθέτουν μικρότερα περιθώρια για να απορροφήσουν νέες αυξήσεις στις τιμές. Η πίεση είναι ήδη ορατή στην Ινδία, όπου ο φετινός μουσώνας έχει αποδειχθεί ιδιαίτερα ασθενής σε αρκετές περιοχές. Σε ορισμένα τμήματα της χώρας οι βροχοπτώσεις περιορίστηκαν στο ένα τέταρτο των συνηθισμένων επιπέδων, γεγονός που απειλεί την παραγωγή σιταριού, ρυζιού και ζαχαροκάλαμου.
Στη νοτιοανατολική Ασία, μια παρατεταμένη ξηρασία θα μπορούσε να περιορίσει την παραγωγή φοινικέλαιου, βασικού συστατικού σε πολλά επεξεργασμένα τρόφιμα. Κίνδυνοι υπάρχουν επίσης για τον καφέ και το κακάο, ενώ η άνοδος της θερμοκρασίας και η αυξημένη υγρασία ενδέχεται να ευνοήσουν την εξάπλωση ασθενειών που μειώνουν τις αποδόσεις των φυτών.
Στην Ευρώπη, το Ελ Νίνιο δεν επηρεάζει πάντα άμεσα τον καιρό με τον ίδιο τρόπο όπως σε άλλες ηπείρους. Ωστόσο, οι Ευρωπαίοι καταναλωτές μπορεί να δουν τις συνέπειες μέσα από ακριβότερες εισαγωγές και υψηλότερες τιμές στα ράφια.
Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα είχε εκτιμήσει στο παρελθόν ότι ένα ισχυρό Ελ Νίνιο θα μπορούσε να ανεβάσει τις διεθνείς τιμές των τροφίμων έως και 9%, με τη σόγια, το καλαμπόκι και το ρύζι να παρουσιάζουν τις μεγαλύτερες αυξήσεις.
Μικρά περιθώρια για νέα κρίση
Το πόσο έντονα θα περάσουν οι αυξήσεις στις τελικές τιμές εξαρτάται από τα αποθέματα, τις παρεμβάσεις των κυβερνήσεων και τη στάση των εταιρειών. Ωστόσο, οι αναλυτές προειδοποιούν ότι το διεθνές σύστημα τροφίμων έχει περιορισμένα περιθώρια να απορροφήσει ταυτόχρονα νέες διαταραχές από τον καιρό, τον πόλεμο και την ενέργεια.
Η UniCredit εκτιμά ότι, σε ένα ακραίο σενάριο «Super El Niño», η παγκόσμια αγροτική παραγωγή θα μπορούσε να μειωθεί κατά 14,3%. Η απώλεια αυτή αντιστοιχεί σε περίπου 342 δισ. δολάρια και θα πίεζε σημαντικά τις τιμές βασικών προϊόντων.
Σύμφωνα με την ίδια ανάλυση, οι ανατιμήσεις στα σημαντικότερα αγροτικά προϊόντα θα μπορούσαν να κυμανθούν από 10% έως 50%. Σε καλλιέργειες που θεωρούνται περισσότερο εκτεθειμένες, όπως το ρύζι, το φοινικέλαιο, η ζάχαρη και ο καφές, οι αυξήσεις ενδέχεται να φτάσουν το 50% ή ακόμη και να ξεπεράσουν το 100%.
Η πίεση αυτή θα μπορούσε να αναζωπυρώσει τον πληθωρισμό και να δυσκολέψει τις κεντρικές τράπεζες να μειώσουν τα επιτόκια. Για τα νοικοκυριά, ιδιαίτερα στις φτωχότερες χώρες, μια νέα άνοδος στις τιμές των τροφίμων θα προστεθεί στο ήδη αυξημένο κόστος ζωής.
Οι οικονομολόγοι τονίζουν ότι το Ελ Νίνιο από μόνο του δεν οδηγεί αναγκαστικά σε παγκόσμια επισιτιστική κρίση. Ένα «Super El Niño», όμως, σε συνδυασμό με τον πόλεμο, τα ακριβότερα καύσιμα, τις ελλείψεις λιπασμάτων και τις ακραίες θερμοκρασίες, αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο.
Όπως σημειώνουν, το δεύτερο εξάμηνο του 2026 ξεκινά με κάποια διαθέσιμα αποθέματα, αλλά χωρίς μεγάλο περιθώριο για νέες απώλειες στην παραγωγή ή σοβαρά προβλήματα στις μεταφορές.
Με πληροφορίες από Guardian
