Τα social media, τα online παιχνίδια και τα ιδιωτικά μηνύματα δεν εμφανίζονται στη νέα έκθεση της UNICEF ως αφηρημένα «επικίνδυνα περιβάλλοντα». Εμφανίζονται ως η καθημερινή ψηφιακή υποδομή μέσα από την οποία εκατομμύρια παιδιά δέχονται ανεπιθύμητο σεξουαλικό περιεχόμενο, πιέζονται να στείλουν εικόνες ή βλέπουν προσωπικό υλικό να κυκλοφορεί χωρίς συναίνεση.
Σύμφωνα με την έκθεση Through Children’s Eyes: How Digital Technologies Enable Child Sexual Abuse, που δημοσιεύθηκε στις 3 Σεπτεμβρίου, περίπου 20 εκατομμύρια παιδιά ηλικίας 12 έως 17 ετών —σχεδόν ένα στα πέντε από τα παιδιά που χρησιμοποιούν internet στις 21 χώρες της έρευνας— υπέστησαν μέσα σε έναν χρόνο τουλάχιστον μία μορφή σεξουαλικής εκμετάλλευσης ή κακοποίησης που διευκολύνθηκε από την τεχνολογία. Η UNICEF διευκρινίζει ότι τα ευρήματα αφορούν παιδιά που χρησιμοποιούν internet και όχι το σύνολο των παιδιών στις χώρες αυτές.
Η κλίμακα παραμένει τεράστια. Η έκθεση εκτιμά ότι περισσότερα από 15 εκατομμύρια παιδιά εκτέθηκαν σε ανεπιθύμητο σεξουαλικό περιεχόμενο, 9 εκατομμύρια πιέστηκαν να συμμετάσχουν σε σεξουαλικές συνομιλίες ή να μοιραστούν σεξουαλικές εικόνες παρά τη θέλησή τους, ενώ 4 εκατομμύρια είδαν σεξουαλικές εικόνες τους να διακινούνται χωρίς συναίνεση. Σχεδόν 60% των περιστατικών καταγράφηκε σε μεγάλες πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης, ανάμεσά τους το Facebook, το Instagram, το Snapchat, το TikTok και το WhatsApp, ενώ 14% συνδέθηκε με online παιχνίδια.
Ένα από τα πιο κρίσιμα ευρήματα είναι ότι ο δράστης δεν ήταν πάντα ένας άγνωστος. Στο 57% των περιστατικών εμπλεκόταν πρόσωπο που το παιδί ήδη γνώριζε —συνομήλικος, σύντροφος, φίλος ή μέλος της οικογένειας— ενώ στο 38% η πρώτη επαφή με τον δράστη έγινε online. Η UNICEF σημειώνει ότι λειτουργίες όπως οι ψεύτικοι λογαριασμοί, τα προσωπικά μηνύματα, τα ανώνυμα προφίλ και ο ίδιος ο σχεδιασμός των πλατφορμών μπορούν να χρησιμοποιηθούν για να χτιστεί ή να εκμεταλλευτεί η εμπιστοσύνη ενός παιδιού.
Η σιωπή γύρω από αυτά τα περιστατικά είναι σχεδόν εξίσου σοβαρή με την κλίμακά τους. Περισσότερα από τέσσερα στα δέκα περιστατικά δεν αναφέρθηκαν σε κανέναν, ενώ λιγότερο από 1% έφτασε στην αστυνομία, σε κοινωνική υπηρεσία ή σε γραμμή βοήθειας. Ο πιο συνηθισμένος λόγος που τα παιδιά δεν μίλησαν ήταν ότι δεν ήξεραν πού να απευθυνθούν ή σε ποιον να το πουν.
Στο νέο ψηφιακό τοπίο, η τεχνητή νοημοσύνη ανοίγει ακόμη ένα μέτωπο. Σύμφωνα με τη UNICEF USA, σε εννέα χώρες του δεύτερου κύκλου της έρευνας περίπου 1,1 εκατομμύριο παιδιά ανέφεραν ότι δημιουργήθηκαν σεξουαλικές εικόνες ή βίντεο με τεχνητή νοημοσύνη που τα απεικόνιζαν. Η έκθεση ζητά από κυβερνήσεις και εταιρείες τεχνολογίας αυστηρότερη ρύθμιση και μεγαλύτερη λογοδοσία, με ασφαλέστερο σχεδιασμό πλατφορμών, ισχυρότερη προστασία ιδιωτικότητας για τα παιδιά, περιορισμούς στην απρόσκλητη επικοινωνία ενηλίκων και καλύτερα συστήματα εντοπισμού και αναφοράς κακοποίησης.
Τα στοιχεία βασίζονται σε αντιπροσωπευτικές έρευνες με περίπου 21.000 παιδιά 12–17 ετών που χρησιμοποιούν internet στις 21 χώρες, καθώς και σε 100 εις βάθος συνεντεύξεις με νέους ανθρώπους που είχαν υποστεί κακοποίηση στην παιδική ηλικία. Η έρευνα έγινε στο πλαίσιο του προγράμματος Disrupting Harm, το οποίο υλοποιείται από τη UNICEF, την ECPAT International και την INTERPOL.
Με στοιχεία από UNICEF, Reuters, El País
