Περιπλανώμενη στο Αιγαίο «άδηλος», κατέστη ορατή και μετατράπηκε σε «Δήλο» όταν στερεώθηκε στο βυθό από τον Ποσειδώνα. Αυτό έγινε ώστε να βρεί καταφύγιο η Λητώ προκειμένου να κρυφτεί από την οργή της Ήρας και να γεννήσει τα παιδιά του Δία, τον Απόλλωνα και την Άρτεμη.
Ο Κωνσταντίνος Συνολάκης, Καθηγητής Φυσικών Καταστροφών, μοντελοποίησε τα στοιχεία των τελευταίων 600 χρόνων και κατέληξε στο συμπέρασμα ότι τα φυσικά φαινόμενα αναμένεται να προκαλέσουν αλλαγές στο τοπίο της Δήλου, με αποτέλεσμα η νήσος να κινδυνεύει να χαθεί κάτω από το νερό. «Τα στοιχεία από τις μετρήσεις δείχνουν ότι η θάλασσα ανεβαίνει σταδιακά κατά ένα εκατοστό τον χρόνο».
Στην ακτογραμμή όπου σήμερα υπάρχει θάλασσα κατά την αρχαιότητα υπήρχε η πόλις με οικήματα, καταστήματα, τα οποία σκεπάστηκαν από τα νερά.
Το πιο ανησυχητικό είναι τα στοιχεία από τις τεκτονικές καταβυθίσεις. Σύμφωνα με τον κ. Συνολάκη αυτά συμπληρώνουν το σκηνικό μιας πολύ έντονης γεωλογικής καθιζήσεως της Δήλου. Τα απαισιόδοξα προγνωστικά μοντέλα δείχνουν ότι έως το 2100 θα σκεπαστούν από τα νερά περίπου 50 εκατ. ξηράς, ενώ οι λιγότερο αισιόδοξες προβλέψεις εμφανίζουν μία βύθιση που θα αγγίζει έως και τα 90 εκατ.. Είναι ενδεικτικό ότι η Μύκονος βυθίζεται με ρυθμό 2mm τον χρόνο ενώ η Δήλος ένα εκατοστό.
Λόγω των αναγκών του κτηματολογίου, πέρυσι τοποθετήθηκαν για πρώτη φορά σταθμοί για την μέτρηση της βύθισης στον αρχαιολογικό χώρο και παρατηρήθηκαν οι μεγάλες αλλαγές. Η ικανότητα του νερού να θερμαίνεται και να ψύχεται αργά, βοηθά στο να αποθηκεύει μεγάλη ποσότητα θερμικής ενέργειας, η οποία δεν θα μειωθεί ακόμη και αν εξαφανιζόταν το φαινόμενο του θερμοκηπίου, το οποίο σε κάθε περίπτωση δεν πρόκειται να σταματήσει.
«Ένα μικρό τοιχίο στα πιο επικίνδυνα σημεία, θα μπορούσε να ανακόψει την διαβρωτική δύναμη της θάλασσας», καθώς ο κίνδυνος να εξαφανιστούν οι αρχαιότητες κάτω από το νερό, ακόμη και στα επόμενα είκοσι χρόνια είναι ορατός, συμπληρώνει ο προσηνής ακαδημαϊκός. Συνεχείς μετρήσεις, τα επόμενα χρόνια, θα προσδιορίσουν σε τι ποσοστό η βύθιση οφείλεται στην άνοδο της θαλάσσιας στάθμης και σε ποιο στην γεωλογική βύθιση της Δήλου «Πρέπει να προστατευθούν γιατί δεν νομίζω η Άρτεμις και ο Απόλλων να μας συγχωρήσουν».
Στην αρχαία Ορτυγία, όπου σύμφωνα με τον Ομηρικό ύμνο σταμάτησε η Λητώ για να γεννήσει την Άρτεμη, και η οποία στην συνέχεια βοήθησε την μητέρα της φέρει στον κόσμο τον αδελφό της, πολύ πιθανό ο θεός του φωτός Απόλλωνας να “δύσει” για πάντα, αφού αν και Ἀλεξικάκος, «αποτρεπτικός του κακού» δεν θα μπορέσει να αποτρέψει την καταστροφή.
Ίσως ο μύθος της «Αδήλου- Δήλου» περιγράφει μεταξύ άλλων τις γεωλογικές ανακατατάξεις σε βάθος χιλιετιών. Κάποτε το Αιγαίο ήταν μια βατή περιοχή έως ότου το λιώσιμο των παγετώνων πλημμύρισε την λεκάνη της Μεσογείου και οι υψηλότερες περιοχές ανεδύθησαν από τα ύδατα ως νησιά.
Έκτοτε η θάλασσα ανεβαίνει απειλητικά και εξαφανίζει πόλεις, ανάκτορα και λιμένες του αρχαίου κόσμου, όπως συνέβη στην Αλεξάνδρεια, όπου η στάθμη των υδάτων σε συνδυασμό με το σαθρό, ασταθές, κορεσμένο με νερό έδαφος κατά μήκος της ακτογραμμής, κατάπιε τις πόλεις Θώνις-Ηράκλειον και Κάνωπος. Το 332 π.Χ. ο μηχανικός- πολεοδόμος Δεινοκράτης κατ’ εντολή του Μ. Αλεξάνδρου ανέλαβε τον πολεοδομικό σχεδιασμό της «ιδανικής πόλεως» και του λιμένος της Αλεξάνδρειας βάση του Ιπποδάμειου Σχεδίου, ενώ επινόησε ένα σύστημα αγωγών για την διανομή του νερού από τον Νείλο. Οι μεταγενέστεροι κατακτητές της Αιγύπτου, Ρωμαίοι και δη οι Άραβες απλώς δόμησαν άναρχα και κατέστρεψαν τις διόδους παροχής νερού. Αυτό από μόνο του ήταν μια αιτία καθιζήσεως.
Δεν χρειάζεται ένας σεισμός ή ένα τσουνάμι για να χαθούν τα αρχαία ιερά της Δήλου. Οι αρχαιολόγοι αποκαλύπτουν το παρελθόν και προσπαθούν να το διαφυλάξουν. Ωστόσο, για να διασωθεί χρειάζεται ένας σύγχρονος Δεινοκράτης ή ένας Ιππόδαμος. Με δεδομένη την γεωλογία και την κλιματική αλλαγή ίσως ο μόνος τρόπος διασώσεως των αρχαίων ιερών είναι ένα ταξίδι σε ασφαλές σημείο, εκτός νήσου. Χωρίς τον φόβο μιας φυσικής καταστροφής μεταφέρθηκε ο βωμός της Περγάμου στο Βερολίνο, και αυτό προκειμένου να “δανειστούν” την ελληνική ιστορία για να γεμίσουν τα μουσεία τους και να εκπολιτιστούν.
www.ertnews.gr
