Η αποστολή χρημάτων από το κινητό σας φαίνεται απλή υπόθεση: επιλέγετε μια επαφή, πληκτρολογείτε ένα ποσό και πατάτε επιβεβαίωση. Πίσω όμως από αυτές τις φαινομενικά απλές ενέργειες βρίσκονται εθνικά συστήματα πληρωμών τα οποία δεν είναι πάντα διαλειτουργικά.
Στην Ευρώπη έχει δημιουργηθεί στη Μαδρίτη το European Network for Payments (ENP) με στόχο να συνδέσει πέντε λύσεις πληρωμών μέσω κινητού τηλεφώνου που λειτουργούν σε 13 ευρωπαϊκές χώρες: το Bizum (Ισπανία), το Bancomat (Ιταλία), το SIBS-MB WAY (Πορτογαλία), το Vipps MobilePay (Νορβηγία, Δανία, Σουηδία και Φινλανδία) και το EPI/Wero (Γερμανία, Βέλγιο, Γαλλία, Ολλανδία, Λουξεμβούργο και Αυστρία).
Οι συνδυασμένες υποδομές αυτών των οργανισμών καλύπτουν περισσότερο από το 70% του πληθυσμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Νορβηγίας, εξυπηρετώντας συνολικά περίπου 130 εκατομμύρια ενεργούς χρήστες.
Η εφαρμογή του σχεδίου του ENP θα γίνει σταδιακά αρχίζοντας με τις πληρωμές μεταξύ ιδιωτών και στη συνέχεια επεκτεινόμενη στις ηλεκτρονικές αγορές και στα φυσικά καταστήματα. Καθώς όμως η ΕΕ προετοιμάζεται να θέσει σε κυκλοφορία το ψηφιακό ευρώ μέσα στα επόμενα χρόνια πολλοί θα αναρωτηθούν εύλογα: Γιατί να χρειάζεται κάτι τέτοιο;
Η απάντηση είναι ότι το ENP και το ψηφιακό ευρώ εξυπηρετούν διαφορετικούς σκοπούς. Το πρώτο αποτελεί γέφυρα μεταξύ υφιστάμενων λύσεων πληρωμών ενώ το δεύτερο είναι δημόσιο χρήμα σε ηλεκτρονική μορφή. Το ENP συνδέει υπηρεσίες και τραπεζικούς λογαριασμούς ενώ το ψηφιακό ευρώ θα επιτρέπει τη χρήση στο ψηφιακό περιβάλλον χρήματος που εκδίδεται στο πλαίσιο του Ευρωσυστήματος δηλαδή της νομισματικής αρχής της ζώνης του ευρώ.
Συστήματα όπως το ENP —ή κάποια από τις πολλές άλλες υπηρεσίες που είναι σήμερα διαθέσιμες— μεταφέρουν ευρώ που βρίσκονται στους τραπεζικούς λογαριασμούς των πελατών. Το ψηφιακό ευρώ όμως, δεν είναι ούτε νέο νόμισμα ούτε κρυπτονόμισμα. Είναι ηλεκτρονικό χρήμα που εκδίδεται από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα όπως ακριβώς τα τραπεζογραμμάτια και τα κέρματα του ευρώ.
Το ψηφιακό ευρώ δεν θα αντικαταστήσει ούτε τα μετρητά ούτε τις υφιστάμενες ιδιωτικές ηλεκτρονικές μεθόδους πληρωμής. Όλα αυτά θα συνεχίσουν να υπάρχουν και να χρησιμοποιούνται όπως και σήμερα. Για τους καταναλωτές η διαφορά ανάμεσα στα υφιστάμενα ηλεκτρονικά συστήματα πληρωμών και το ψηφιακό ευρώ μπορεί να μην είναι σαφής ιδιαίτερα στην περίπτωση των χρεωστικών καρτών και του Bizum. Είναι προφανές ότι το ψηφιακό ευρώ δεν θα έχει χρεώσεις ή κόστος έκδοσης για τους καταναλωτές και ότι πίσω από τις συναλλαγές δεν θα βρίσκεται κάποια ιδιωτική εταιρεία. Η θεμελιώδης διαφορά επομένως έγκειται στο ποιος εγγυάται το υπόλοιπο και στους όρους χρήσης του.
Ο σχεδιασμός του ψηφιακού ευρώ προβλέπει τη δυνατότητα πληρωμών μεταξύ ιδιωτών σε καταστήματα και στο Διαδίκτυο. Προβλέπεται επίσης η δυνατότητα λειτουργίας εκτός σύνδεσης.
Όσον αφορά το χρονοδιάγραμμα του ψηφιακού ευρώ η ΕΚΤ εξετάζει το ενδεχόμενο πιλοτικού προγράμματος διάρκειας δώδεκα μηνών, το οποίο θα ξεκινήσει το δεύτερο εξάμηνο του 2027 καθώς και την πιθανότητα πρώτης έκδοσης το 2029 υπό την προϋπόθεση ότι θα έχουν εγκριθεί οι σχετικοί κανονισμοί. Πρόκειται ωστόσο για προβλέψεις και όχι για επιβεβαιωμένη ημερομηνία κυκλοφορίας.
Πληρωμές και στρατηγική αυτονομία
Τόσο το ψηφιακό ευρώ όσο και το ENP θα μπορούσαν να συμβάλουν στην ενίσχυση της στρατηγικής αυτονομίας της Ευρώπης. Σύμφωνα με την ΕΚΤ, το 2022 τα διεθνή συστήματα πληρωμών με κάρτες (Visa, Mastercard, American Express) αντιστοιχούσαν περίπου στο 61% του συνόλου των συναλλαγών στη ζώνη του ευρώ. Αν και το ποσοστό αυτό καταδεικνύει την κυριαρχία των διεθνών δικτύων πληρωμών, τα περισσότερα από τα οποία έχουν την έδρα τους στις ΗΠΑ, πολλές από αυτές τις συναλλαγές διεκπεραιώνονται ή διαχειρίζονται από θυγατρικές εταιρείες, τράπεζες και τεχνολογικές επιχειρήσεις που εδρεύουν στην Ευρώπη.
Οι απευθείας πληρωμές από λογαριασμό σε λογαριασμό μέσω κινητού τηλεφώνου συμβάλλουν επίσης στη χρηματοπιστωτική κυριαρχία καθώς αποφεύγουν τη χρήση διεθνών συστημάτων πληρωμών.
Η εξάρτηση από μη ευρωπαϊκούς παρόχους αποτελεί μέρος της συζήτησης για την αυτονομία και την ανθεκτικότητα της ΕΕ. Η ανάπτυξη του ENP και του ψηφιακού ευρώ θα μπορούσε επομένως, να θεωρηθεί στρατηγική για την ψηφιακή και χρηματοπιστωτική κυριαρχία σε μια περίοδο κατά την οποία επιδιώκεται η ευρωπαϊκή κυριαρχία σε «360 μοίρες» καλύπτοντας τους τομείς της ενέργειας, της τεχνολογίας, της άμυνας, της πληροφορικής και των χρηματοοικονομικών υπηρεσιών.
Εμπιστοσύνη, ιδιωτικότητα, δεδομένα
Η εμπιστοσύνη θα αποτελέσει καθοριστικό παράγοντα για το κατά πόσο οι πολίτες θα είναι πρόθυμοι να χρησιμοποιήσουν το ψηφιακό ευρώ. Μια διερευνητική έρευνα στην Ισπανία έδειξε ότι η εμπιστοσύνη που έχουν οι πολίτες στην ΕΚΤ συνδέεται με μεγαλύτερη προθυμία χρήσης του ψηφιακού ευρώ, ενώ οι ανησυχίες σχετικά με την προστασία της ιδιωτικότητας των δεδομένων είχαν το αντίθετο αποτέλεσμα.
Αν και τα συγκεκριμένα ευρήματα δεν μπορούν να γενικευθούν στο σύνολο του ευρωπαϊκού πληθυσμού, αναδεικνύουν ζητήματα που θα πρέπει να αντιμετωπιστούν τόσο κατά τον σχεδιασμό του ψηφιακού ευρώ όσο και κατά την ενημέρωση του κοινού. Η αξιοπιστία και η προστασία της ιδιωτικότητας συνδέονται στενά με το ποιος διαχειρίζεται τα δεδομένα: ιδιωτικοί πάροχοι ή δημόσιοι οργανισμοί.
Τι δεν θα κάνει το ψηφιακό ευρώ
Ένα πανευρωπαϊκό δίκτυο πληρωμών δεν καθιστά περιττό το ψηφιακό ευρώ. Μπορεί να συμβάλει στην εξοικείωση των χρηστών με τις ψηφιακές πληρωμές μέσω κινητών συσκευών και τις διασυνοριακές συναλλαγές, καθώς και να καταδείξει την αξία της διασύνδεσης των υφιστάμενων εθνικών υποδομών. Το ENP θα διευκολύνει τις διασυνοριακές πληρωμές αξιοποιώντας τις ήδη υπάρχουσες ιδιωτικές λύσεις.
Επιπλέον, ορισμένες υπηρεσίες εφαρμόζουν ήδη μέρος της λειτουργικής λογικής που προβλέπεται για το μελλοντικό ψηφιακό ευρώ στα φυσικά καταστήματα. Στην Ισπανία, για παράδειγμα, το Bizum Pay επιτρέπει την πραγματοποίηση ανέπαφων πληρωμών μέσω κινητού τηλεφώνου σε φυσικά καταστήματα, απευθείας από τραπεζικό λογαριασμό. Μάλιστα, η συναλλαγή μπορεί να ολοκληρωθεί ακόμη και αν το τηλέφωνο χάσει τη σύνδεσή του στο διαδίκτυο.
Το ψηφιακό ευρώ θα αποτελέσει έναν δημόσιο τρόπο μεταφοράς του ευρώ στα κινητά τηλέφωνα των πολιτών. Το βασικό ζήτημα θα είναι αν οι πολίτες θα το αντιληφθούν ως μια ουσιαστική βελτίωση όσον αφορά την εμπιστοσύνη, την προστασία της ιδιωτικότητας, την προσβασιμότητα και την ευκολία χρήσης. Χωρίς αυτά τα απτά οφέλη κάθε νομισματική καινοτομία κινδυνεύει να παραμείνει απλώς μια θεσμική υπόσχεση.
Naftemporiki.gr με πληροφορίες από το The Conversation
Για να εμφανίζονται περισσότερα άρθρα της Ναυτεμπορικής στις αναζητήσεις σας εύκολα και γρήγορα, πρέπει να προσθέσετε το site στις προτιμώμενες πηγές σας. Μπορείτε να το κάνετε πηγαίνοντας εδώ.
