Επίγειο τηλεσκόπιο αποκαλύπτει την «κρυστάλλινη σφαίρα» του Σύμπαντος

Το τηλεσκόπιο Gemini North που βρίσκεται στην κορυφή του όρους Maunakea στη Χαβάη κατέγραψε εικόνες με πρωτοφανή λεπτομέρεια του πλανητικού νεφελώματος NGC 1514 που είναι πιο γνωστό με το παρατσούκλι Crystal Ball επειδή μοιάζει με… κρυστάλλινη σφαίρα.

Το νεφέλωμα αυτό βρίσκεται περίπου 1.500 έτη φωτός μακριά από τη Γη στον αστερισμό του Ταύρου κοντά στα όρια με τον Περσέα και είναι μια ανώμαλη, λαμπερή σφαίρα αερίων που έχει διαμορφωθεί από ένα ζεύγος άστρων. Το Νεφέλωμα Crystal Ball βρίσκεται περίπου 1.500 έτη φωτός μακριά στον αστερισμό του Ταύρου κοντά στα όρια με τον Περσέα και ανακαλύφθηκε στις 13 Νοεμβρίου 1790 από τον γερμανοβρετανό αστρονόμο Ουίλιαμ Χέρσελ.

Η νέα εικόνα του νεφελώματος καταγράφηκε με το όργανο Gemini Multi-Object Spectrograph (GMOS) του τηλεσκοπίου το οποίο αποτελεί το ένα από τα δύο τηλεσκόπια του Διεθνούς Αστεροσκοπείου Gemini. «Το Νεφέλωμα Crystal Ball κατατάσσεται ως πλανητικό νεφέλωμα, όρος που χρησιμοποιήθηκε πρώτη φορά από τον Χέρσελ. «Εισήγαγε τον όρο τον 18ο αιώνα όταν παρατήρησε το σφαιρικό σχήμα αυτών των αντικειμένων, το οποίο του θύμιζε πλανήτες. Στην πραγματικότητα, οι πλανήτες και τα πλανητικά νεφελώματα δεν σχετίζονται μεταξύ τους. Τα πλανητικά νεφελώματα σχηματίζονται όταν ένα άστρο μικρής ή μεσαίας μάζας αποβάλλει τα εξωτερικά του στρώματα κοντά στο τέλος της ζωής του, δημιουργώντας ένα περίπου σφαιρικό νέφος αερίων. Συνήθως έχουν πιο ομαλές και σφαιρικές μορφές, γεγονός που κάνει το Νεφέλωμα Crystal Ball ξεχωριστό λόγω των ανώμαλων κελυφών αερίου που διαθέτει. Καθώς το κεντρικό άστρο απομακρύνει αυτό το αέριο αποκαλύπτεται ο εσωτερικός του πυρήνας. Η ακτινοβολία από τον πυρήνα ενεργοποιεί το αέριο, δίνοντάς του εξαιρετικά υψηλή θερμοκρασία και έντονη χρωματική λάμψη. Το Νεφέλωμα Crystal Ball, για παράδειγμα, έχει εκτιμώμενη θερμοκρασία 15.000 Kelvin. Ο Herschel βρήκε αυτό το αντικείμενο συναρπαστικό και εντυπωσιάστηκε από το αχνά φωτισμένο περίβλημά του. Πριν από την ανακάλυψή του, πίστευε ότι τα νεφελώματα ήταν συγκεντρώσεις άστρων τόσο μακρινών ώστε να μην μπορούν να διακριθούν ξεχωριστά. Το φωτεινό σημείο στο κέντρο του αέριου κελύφους κατέρριψε αυτή τη θεωρία. Το 1791 ο Χέρσελ έγραψε: ‘Η κρίση μας, τολμώ να πω, θα είναι ότι η νεφελώδης ύλη γύρω από το άστρο δεν έχει αστρική φύση.’ Αυτά τα δύο άστρα περιφέρονται το ένα γύρω από το άλλο με περίοδο περίπου 9 ετών  η μεγαλύτερη γνωστή περίοδος για οποιοδήποτε διπλό σύστημα μέσα σε πλανητικό νεφέλωμα» αναφέρουν οι αστρονόμοι που έκαναν τις παρατηρήσεις.

Ο Χέρσελ πίστευε ότι ο φωτισμός του Νεφελώματος Crystal Ball προερχόταν από ένα μόνο άστρο και όχι από μια μακρινή ομάδα άστρων. Παρόλο που στη νέα εικόνα φαίνεται σαν να υπάρχει μία μόνο φωτεινή πηγή στο κέντρο του νεφελώματος όπως είχε παρατηρήσει και ο Χέρσελ στην πραγματικότητα περιέχει δύο άστρα.

Naftemporiki.gr