Μπορεί να φαίνεται πως έχουμε ελάχιστα κοινά με τους φυσητήρες, τις φάλαινες που μοιράστηκαν για τελευταία φορά έναν κοινό πρόγονο με τον άνθρωπο πριν από περισσότερα από 90 εκατομμύρια χρόνια. Ωστόσο οι φωνητικές τους επικοινωνίες παρουσιάζουν εντυπωσιακές ομοιότητες με τις δικές μας σύμφωνα με νέα μελέτη.
Η νέα μελέτη δείχνει ότι οι φυσητήρες όχι μόνο διαθέτουν ένα είδος «αλφαβήτου» και σχηματίζουν φωνήεντα στους ήχους τους, αλλά και ότι η δομή αυτών των φωνηέντων λειτουργεί με τρόπο παρόμοιο με την ανθρώπινη ομιλία.
Οι φυσητήρες επικοινωνούν μέσω μιας σειράς από σύντομα «κλικ», γνωστά ως codas. Η ανάλυση αυτών των ήχων δείχνει ότι μπορούν να διαφοροποιούν «φωνήεντα» είτε με σύντομα ή επιμηκυμένα κλικ είτε με αυξανόμενους ή μειούμενους τόνους, χρησιμοποιώντας μοτίβα παρόμοια με γλώσσες όπως τα μανδαρινικά, τα λατινικά και τα σλοβενικά.
Σύμφωνα με τη μελέτη που δημοσιεύθηκε στην επιθεώρηση «Proceedings B» η δομή της επικοινωνίας των φυσητήρων παρουσιάζει «στενές αναλογίες με τη φωνητική και τη φωνολογία των ανθρώπινων γλωσσών, υποδηλώνοντας ανεξάρτητη εξέλιξη». Προστίθεται επίσης ότι οι φωνητικές εκφράσεις τους είναι «εξαιρετικά σύνθετες και αποτελούν μία από τις πιο κοντινές αναλογίες με την ανθρώπινη φωνολογία που έχουν καταγραφεί σε ζωικό σύστημα επικοινωνίας».
Τα ευρήματα αυτά αποτελούν την πιο πρόσφατη ανακάλυψη σχετικά με τη ζωή των φυσητήρων από το Project CETI (Cetacean Translation Initiative), έναν οργανισμό που μελετά τις φάλαινες προσπαθώντας να κατανοήσει τι «λένε». Τον προηγούμενο μήνα το πρόγραμμα δημοσίευσε βίντεο που δείχνει ένα θηλυκό φυσητήρα να γεννά ενώ άλλες φάλαινες να στηρίζουν τη φάλαινα που γεννούσε.
Η ομιλία
Μέχρι τη δεκαετία του 1950 οι επιστήμονες δεν ήταν καν βέβαιοι ότι οι φυσητήρες παράγουν ήχους. Σήμερα όμως, η σύγχρονη τεχνολογία, συμπεριλαμβανομένης της τεχνητής νοημοσύνης βοηθά στην αποκρυπτογράφηση της «γλώσσας» τους αποκαλύπτοντας απροσδόκητες ομοιότητες με την ανθρώπινη ομιλία.
«Πρόκειται για μια ακόμη ταπεινωτική υπενθύμιση ότι δεν είμαστε το μόνο είδος με πλούσια, επικοινωνιακή, κοινωνική και πολιτισμική ζωή. Αυτές οι φάλαινες ίσως μεταδίδουν πληροφορίες από γενιά σε γενιά εδώ και πάνω από 20 εκατομμύρια χρόνια. Οι άνθρωποι μόλις τώρα αποκτούν τα κατάλληλα εργαλεία και τη διάθεση για να εξετάσουν τις “φωνές” τους και να κατανοήσουν την πολυπλοκότητα που υπήρχε εξαρχής» αναφέρει ο Ντέιβιντ Γκρούμπερ ιδρυτής και πρόεδρος του Project CETI.
Η μελέτη των φυσητήρων είναι δύσκολη καθώς καταδύονται σε μεγάλα βάθη για έως και 50 λεπτά αναζητώντας καλαμάρια ενώ ανεβαίνουν στην επιφάνεια μόνο για περίπου 10 λεπτά. Ωστόσο κοντά στην επιφάνεια είναι που «συνομιλούν» με τα κεφάλια τους πολύ κοντά μεταξύ τους.
«Αν παρατηρήσετε τις φυσητήρες φέρνουν τα κεφάλια τους πολύ κοντά και εκπέμπουν κλικ απευθείας η μία προς την άλλη. Είναι σαν να θέλεις να μιλήσεις σε κάποιον για ένα λογοτεχνικό έργο· δεν θα το έκανες από τις δύο άκρες ενός γηπέδου, αλλά από πολύ κοντά για μια ουσιαστική συζήτηση» λέει ο Γκρούμπερ.
Στα δικά μας αυτιά αυτή η επικοινωνία μοιάζει με ένα είδος μορς. Όμως, αφαιρώντας τα κενά ανάμεσα στα κλικ οι ερευνητές εντόπισαν μοτίβα που θυμίζουν έντονα την ανθρώπινη ομιλία. Όπως εμείς αλλάζουμε τη θέση των φωνητικών χορδών για να μετατρέψουμε έναν ήχο «α» σε «ε» έτσι και οι φυσητήρες φαίνεται να τροποποιούν τα «φωνήεντα» τους για να αλλάξουν το νόημα.
Ο Γκάσπερ Μπέγκους γλωσσολόγος στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια στο Μπέρκλεϊ και επικεφαλής της μελέτης δήλωσε ότι το επίπεδο πολυπλοκότητας της επικοινωνίας των φυσητήρων ξεπερνά οτιδήποτε έχει μελετήσει σε άλλα ζώα, όπως παπαγάλους και ελέφαντες, και αναδεικνύει τις ομοιότητες μεταξύ της δικής μας ζωής και της δικής τους.
«Έχουν πολύ διαφορετικό τρόπο ζωής από εμάς. Δεν είναι περιορισμένες στη στεριά, επιπλέουν στο νερό, κοιμούνται κάθετα. Κι όμως συνειδητοποιείς ότι υπάρχουν πολλά που μας ενώνουν. Έχουν γιαγιάδες, φροντίζουν τα μικρά η μία της άλλης, γεννούν συνεργατικά και είναι πολύ εκφραστικές κατά τη διάρκεια της γέννας. Πρόκειται για μια πολύ διαφορετική μορφή νοημοσύνης αλλά με πολλούς τρόπους οικεία» αναφέρει ο Μπέγκους.
Ο Μαουρίτσιο Καντόρ οικολόγος συμπεριφοράς που δεν συμμετείχε στην έρευνα σχολίασε ότι η μελέτη δείχνει πως «η επικοινωνία των φυσητήρων δεν αφορά απλώς μοτίβα κλικ, αλλά περιλαμβάνει πολλαπλά επίπεδα δομής που αλληλεπιδρούν».
Η ανακάλυψη αυτή φέρνει πιο κοντά την πιθανότητα να κατανοήσουμε πλήρως τις φάλαινες και ίσως κάποτε να επικοινωνήσουμε μαζί τους. Το Project CETI έχει θέσει ως στόχο να αποκωδικοποιήσει 20 διαφορετικές φωνητικές εκφράσεις μέσα στα επόμενα πέντε χρόνια που σχετίζονται με δραστηριότητες όπως η κατάδυση και ο ύπνος. Η πλήρης κατανόηση ή η άμεση επικοινωνία με τις φάλαινες παραμένει πιο μακροπρόθεσμος στόχος αλλά όχι ανέφικτος σύμφωνα με τον Γκρούμπερ.
«Είναι απολύτως εφικτό», είπε. «Έχουμε ήδη προχωρήσει πολύ περισσότερο απ’ όσο φανταζόμουν. Αλλά θα χρειαστεί χρόνος και χρηματοδότηση. Αυτή τη στιγμή είμαστε σαν ένα παιδί δύο ετών που λέει λίγες λέξεις. Σε λίγα χρόνια, ίσως φτάσουμε στο επίπεδο ενός παιδιού πέντε ετών».
Naftemporiki.gr
