© Απαγορεύεται από το δίκαιο της Πνευμ. Ιδιοκτησίας η καθ΄οιονδήποτε τρόπο παράνομη χρήση/ιδιοποίηση του παρόντος, με βαρύτατες αστικές και ποινικές κυρώσεις για τον παραβάτη
Η υγρασία που μπορεί να εξαχθεί από την ατμόσφαιρα του Άρη θα μπορούσε να αποτελέσει μια πολύτιμη εναλλακτική πηγή νερού αν οι άνθρωποι θελήσουν να κατοικήσουν τον πλανήτη σύμφωνα με μια νέα μελέτη.
Την έρευνα που δημοσιεύεται στην επιθεώρηση «Advances in Space Research» πραγματοποίησε ο Δρ. Βασίλης Ιγγλεζάκης του Πανεπιστημίου Strathclyde στη Γλασκώβη ο οποίος εξέτασε τους διάφορους τρόπους απόκτησης νερού στον Άρη. Όπως εξετάζεται και στη περίπτωση της μόνιμης παρουσίας ανθρώπων στη Σελήνη έτσι και στον Άρη το νερό θα μπορούσε να υποστεί επεξεργασία ώστε εκτός από τα οφέλη του ως υγρό να προσφέρει και το επίσης πολύτιμο οξυγόνο αλλά και την πρώτη ύλη για καύσιμα.
Η μελέτη αυτή είναι από τις πρώτες που συγκρίνουν τις διάφορες τεχνολογίες που θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για την ανάκτηση νερού σε ένα αρειανό περιβάλλον. Παράλληλα προτείνει νέες ιδέες για τη συλλογή νερού από την ατμόσφαιρα προσφέροντας δυνητικά πολύτιμες εναλλακτικές λύσεις εκεί όπου άλλες πηγές δεν είναι προσβάσιμες.
Η εργασία εξετάζει κάθε μέθοδο ως προς τις ενεργειακές απαιτήσεις, τη δυνατότητα κλιμάκωσης και την καταλληλότητά της για διαφορετικές συνθήκες στον Άρη. Η μελέτη δείχνει ότι ο υπόγειος πάγος που υπάρχει στον Άρη αποτελεί την πιο βιώσιμη μακροπρόθεσμη πηγή νερού στον πλανήτη αλλά υποδεικνύει και άλλους τρόπους απόκτησης του όπως την παραγωγή του από τον αέρα.
Ο Δρ. Βασίλης Ιγγλεζάκης (Reader |Chair of the Laboratories Operations Committee| Chemical & Process Engineering | University of Strathclyde) μίλησε για την έρευνα του αλλά και για το μέλλον της ανθρωπότητας στο Naftemporiki.gr
Πως αποφασίσατε να ασχοληθείτε με το ζήτημα του νερού στον Άρη;
Το ενδιαφέρον μου με τον Άρη άρχισε το 2017 όταν ήμουνα στο Καζακστάν. Το βρίσκω βαρετό να ασχολούμαι με ένα αντικείμενο για πάνω από 2-3 χρόνια. Αναζητούσα ένα νέο ερευνητικό πεδίο, μια νέα πρόκληση. Ο Άρης είναι μοναδικός πέρα από την Γη στο ηλικιακό μας σύστημα όπου είναι δυνατόν να στήσουμε κάποια μέρα βάσεις και να κατοικήσουμε. Πέραν αυτού είναι ένας πλανήτης με όλα τα στοιχεία και συνθήκες απαραίτητα για χημικές διεργασίες. Ως χημικός μηχανικός βρίσκω τον Άρη ιδανικό για την ανάπτυξη διεργασιών. Χωρίς χημικούς μηχανικούς δεν θα μπορέσουμε να κάνουμε τίποτα στον Άρη. Συνεπώς προσφέρει πολλές ευκαιρίες για έρευνα, τραβάει το ενδιαφέρον των νέων και την προσοχή των μέσων μαζικής ενημέρωσης. Να σημειώσω επίσης ότι η έρευνα μου ξεκίνησε πολύ πριν αρχίσει να εκτοξεύεται το ενδιαφέρον για τον Άρη εξαιτίας των εξελίξεων στη διαστημική βιομηχανία και την εμφάνιση των επαναχρησιμοποιούμενων πυραύλων και άλλων τεχνολογιών που περιορίζουν σημαντικά το κόστος των διαστημικών ταξιδιών δημιουργώντας νέα δεδομένα για την παρουσία των ανθρώπων μακριά από τη Γη.
Μέχρι σήμερα όλες οι μελέτες και σχέδια για την παρουσία του ανθρώπου στον Άρη βασίζονται στην εκμετάλλευση των υπόγειων αποθεμάτων παγωμένου νερού που υπάρχουν στον πλανήτη. Είστε ο πρώτος που υποδεικνύεται και μια εναλλακτική πηγή. Πώς καταλήξατε σε αυτή την ιδέα;
Η ιδέα δεν είναι δικιά μου. Πριν την ανακάλυψη πάγου στο υπέδαφος του Άρη υπήρχαν μελέτες πάνω στην παραγωγή νερού από την ατμόσφαιρα. Ήταν όμως λίγες και δεν ήταν αναλυτικές. Μετά την ανακάλυψη του πάγου η ατμόσφαιρα ξεχάστηκε κακώς κατά την γνώμη μου. Υπάρχουν πολλοί λόγοι για αυτό αλλά σε κάθε περίπτωση πρέπει να έχουμε εναλλακτική λύση, ειδικά στον Άρη. Εξάλλου δεν είναι καθόλου σίγουρο ότι υπάρχει πάγος κοντά στον ισημερινό και εκεί που σίγουρα υπάρχει δεν είμαστε σίγουροι για το βάθος στο οποίο βρίσκεται. Πέραν του πάγου κανείς δεν είχε δημοσιεύσει κάποια εργασία στην σύγκριση των τεχνολογιών και η ατμόσφαιρα θεωρούνταν μια ενεργοβόρα πηγή νερού το οποίο όπως αποδεικνύω στη μελέτη δεν ισχύει σε όλες τις περιπτώσεις. Η εργασία αυτή δεν χρηματοδοτήθηκε και μου πήρε 8 μήνες καθημερινής δουλειάς να την ετοιμάσω. Την αξιολόγησε, πριν την καταθέσω για δημοσίευση σε επιστημονική επιθεώρηση ένας από τους σημαντικότερους χημικούς μηχανικούς που ασχολούνται με τον Άρη, ο Ντόναλντ Ραπ, με σημαντική καριέρα στο Εργαστήριο Αεριώθησης της NASA το JPL.
Αν και έχουν γίνει άλματα στις διαστημικές τεχνολογίες όπως νέας γενιάς πύραυλοι, διαστημικά σκάφη, στολές κλπ. πόσο κοντά πιστεύετε ότι είμαστε καταρχάς σε μια επανδρωμένη αποστολή στον Άρη και κατά δεύτερον στη δημιουργία κάποιων πρώτων βάσεων εκεί;
Είναι θέμα πολιτικής βούλησης και χρόνου. Η τεχνολογία για να πάμε στον Άρη υπάρχει εδώ και δεκαετίες. Απλώς δεν υπήρχε πολιτική βούληση. Κατά την γνώμη μου είναι θέμα 10 ετών για την επανδρωμένη αποστολή και 20 χρόνια για την βάση. Σε 100 χρόνια θα έχουμε δραστηριότητα εκεί και ίσως την πρώτη πόλη. Δεν είναι το απώτερο μέλλον όπως πολλοί νομίζουν, τα παιδιά μας και τα εγγόνια μας θα τα δουν αυτά.
Ποιες προϋποθέσεις θα πρέπει να έχουν καλυφθεί κατά τη γνώμη σας για να δοθεί πράσινο φως στην παρουσία ανθρώπων στον Άρη είτε για αποστολές που θα επιστρέψουν στη Γη είτε για μόνιμη παρουσία εκεί;
Θα πρέπει να αναπτυχθούν και να δοκιμαστούν στον Άρη τεχνολογίες για την παραγωγή νερού, οξυγόνου, μεθανίου και υδρογόνου με αυτή την σειρά. Χωρίς αυτά δεν μπορούμε να έχουμε μόνιμη παρουσία στον πλανήτη ή θα εξαρτιόμαστε από την Γη το οποίο δεν είναι βιώσιμο. Όσον αφορά την παραγωγή νερού έχουν αναπτυχθεί τα τελευταία χρόνια τεχνολογίες και συστήματα που συλλέγουν την υγρασία από τον αέρα και την μετατρέπουν σε νερό για χρήση σε άνυδρες περιοχές του πλανήτη ή σε περιοχές που για κάποιο λόγο δεν υπάρχουν επαρκείς ποσότητες νερού για να καλύψουν τις ανάγκες των τοπικών κοινοτήτων. Θα πρέπει να αναπτυχθούν τέτοια συστήματα και να δοκιμαστούν είτε σε τεχνητά προσομοιωμένο περιβάλλον με αυτό του Άρη είτε σε περιοχές της Γης που είναι πιο κοντά σε αυτές του Άρη. Η περιοχή της Γης που είναι πιο κοντά όσον αφορά τις συνθήκες και σύσταση του αέρα με αυτές του Άρη για να γίνουν τέτοιες δοκιμές είναι η Ανταρκτική.
Ποια είναι η άποψη σας για τις θεωρίες που έχουν αναπτυχθεί για τη χρήση μεθόδων γεωμηχανικής στον Άρη ώστε να πετύχουμε αλλαγή των κλιματικών του συνθηκών και να αυξηθεί το επίπεδο κατοικησιμότητας του;
Ακόμη και αν είχαμε τις τεχνικές δυνατότητες να πραγματοποιήσουμε παρεμβάσεις τέτοιου είδους σε πλανητικό επίπεδο στον Άρη εκτιμώ ότι δεν θα είχαν αποτέλεσμα γιατί το κυρίαρχο πρόβλημα του Άρη είναι η απουσία μαγνητόσφαιρας και η περιορισμένη ατμόσφαιρα του εξαιτίας φαινομένων όπως ο ηλιακός άνεμος. Συνεπώς ότι και αν πετύχαινε σε πρώτο επίπεδο μια παρέμβαση γεωμηχανικής στον Άρη στη συνέχεια τα αποτελέσματα της θα εξουδετερώνονταν. Με απλά λόγια αν με κάποιο τρόπο υποθετικά δημιουργούσαμε απότομα μια ατμόσφαιρα στον Άρη αυτή πολύ γρήγορα θα εξαφανιζόταν αφού δεν υπάρχουν οι γεωλογικές προϋποθέσεις για να την υποστηρίξουν.
Να σημειώσω πάντως εδώ ότι η παρουσία των ανθρώπων στον Άρη είναι πιο εύκολη από θέμα συνθηκών από ότι στη Σελήνη επειδή δεν υπάρχουν το ίδιο ακραίες διαφορές στη θερμοκρασία. Στις περιοχές του ισημερινού του Άρη για παράδειγμα μπορεί στη διάρκεια της μέρας να αναπτύσσονται θερμοκρασίες 15-20 βαθμών Κελσίου και το βράδυ να πέφτουν στους -70 βαθμούς Κελσίου. Στη Σελήνη όμως λόγω παντελούς έλλειψης ατμόσφαιρας και αδυναμίας συγκράτησης της θερμότητας οι θερμοκρασίες στον ισημερινό το πρωί μπορεί να φτάνουν τους 120 βαθμούς Κελσίου και όταν φύγει το φως του Ήλιου η θερμοκρασία να πέφτει στους -120 βαθμούς Κελσίου. Επίσης ο αέρας που εξακολουθεί να υπάρχει στον Άρη έχει τέτοια σύσταση που θα είναι σχετικά εύκολο να συλλέγουμε τις μεγάλες ποσότητες διοξειδίου του άνθρακα που υπάρχουν στον αρειανό αέρα και με την κατάλληλη επεξεργασία να τις μετατρέπουμε σε στοιχεία ωφέλιμα για την επιβίωση μας στον πλανήτη. Να επισημάνω ότι ο Άρης έχει και ένα ακόμη πλεονέκτημα που δεν έχει γίνει ευρύτερα γνωστό και ίσως παίζει ρόλο στο ενδιαφέρον που αναπτύσσεται για να πάμε εκεί από διάφορες πλευρές. Είναι η εκμετάλλευση του τεράστιου ορυκτού πλούτου των αστεροειδών. Από τον Άρη για διαφόρους λόγους είναι πολύ πιο εύκολο να φτάσουμε σε ένα αστεροειδή και να υλοποιηθούν εργασίες εξόρυξης από ότι μπορεί να γίνει από τη Γη. Επιπλέον προσωπική μου γνώμη είναι ότι εκτός των άλλων είναι απαραίτητο να καταφέρουμε να βρούμε τρόπο να κατοικήσουμε τον Άρη και αργότερα άλλους κόσμους ώστε να έχει η ανθρωπότητα μια έξοδο διαφυγής και σωτηρίας της σε περίπτωση η Γη καταστεί για κάποιο λόγο μη βιώσιμη για εμάς.
Αναφέρετε το ζήτημα των συνθηκών βιωσιμότητας για τον άνθρωπο στη Γη, ποια είναι άποψη σας ως χημικός μηχανικός για το ζήτημα της κλιματικής αλλαγής;
Χαίρομαι που κάνετε αυτό το ερώτημα γιατί το τελευταίο χρονικό διάστημα ασχολούμαι πολύ με αυτό το ζήτημα και μάλιστα παραδίδω σχετικά μαθήματα σε φοιτητές πανεπιστημίων με τα οποία συνεργάζομαι. Θα μπορούσα να πω ότι βρίσκομαι κάπου στη μέση δηλαδή δεν είμαι ούτε αρνητής αλλά ούτε και χτυπώ καμπανάκι κινδύνου. Είναι προφανές ότι τα τελευταία χρόνια παρακολουθούμε να εκδηλώνονται ολοένα και πιο ακραία καιρικά φαινόμενα ολοένα και συχνότερα. Θα πρέπει όμως να θέσουμε ένα πλαίσιο του τι ορίζουμε κλιματική αλλαγή. Η Γη περνά διαχρονικά φάσεις κλιματικών κύκλων που διαρκούν κάθε φορά χιλιάδες χρόνια. Είχαμε και στο παρελθόν εμφάνιση ακραίων καιρικών φαινομένων τα οποία έκαναν κάθε φορά ένα κύκλο για να επιστρέψουμε σε μια κλιματική κανονικότητα. Η δραστηριότητα του Ήλιου και άλλοι παράγοντες παίζουν ρόλο στη διαμόρφωση του κλίματος και των καιρικών συνθηκών. Προφανώς και η ανθρώπινη δραστηριότητα παίζει ένα ρόλο αλλά κατά την γνώμη μου πολύ μικρό σχεδόν ασήμαντο, της τάξης δηλαδή του 1-2% στο φαινόμενο που βιώνουμε. Για παράδειγμα η στάθμη της θάλασσας αυξάνεται εδώ αιώνες σταθερά κάτι που προφανώς δεν οφείλεται στη χρήση ορυκτών καυσίμων η οποία επίσης προφανώς αυξάνει σε κάποιο ποσοστό το διοξείδιο του άνθρακα στην ατμόσφαιρα αλλά δεν είναι αυτός ο βασικός μοχλός μεταβολής του κλίματος. Φυσικά και πρέπει να περιορίσουμε όσο περισσότερο γίνεται τη μόλυνση του περιβάλλοντος και τη χρήση ορυκτών καυσίμων αν και εκτιμώ ότι αυτό για να συμβεί θα χρειαστούν αρκετές ακόμη δεκαετίες. Η έλευση της πυρηνικής σύντηξης θα δώσει τελικά τη λύση και μπορώ να πω ότι γίνονται πολύ σημαντικά βήματα σε αυτή την κατεύθυνση και στο κοντινό και όχι απώτερο μέλλον θα κάνει την εμφάνιση της η τεχνολογία πυρηνικής σύντηξης η οποία να πω ότι εκτός των άλλων θα βοηθήσει τα μέγιστα και στη διαστημική βιομηχανία και ειδικά την προσπάθεια του ανθρώπου να καταφέρει να βρει και άλλους τόπους κατοικίας και να μην εξαρτάται αποκλειστικά από τη Γη όπως λέγαμε και προηγουμένως.
Ποια είναι τα επόμενα ερευνητικά σας σχέδια;
Διεργασίες για την επεξεργασία της ατμόσφαιρας του Άρη για την παραγωγή αερίων και διεργασίες για την παραγωγή καυσίμων και άλλων χρήσιμων χημικών. Κάνω διαφορά άλλα τα οποία τα θεωρώ δευτερεύοντα. Το πρόβλημα είναι ότι δεν υπάρχουν αρκετές πηγές χρηματοδότησης για αυτόν τον τομέα στη Βρετανία και την Ευρώπη. Ίσως είναι θέμα δικτύωσης για να το θέσω έτσι αλλά αυτό είναι ένα άλλο θέμα.
Naftemporiki.gr
