Τα νεαρά χταπόδια φτιάχνουν «fight clubs» για διασφαλίζουν την περιοχή τους

Τα χταπόδια χαστουκίζουν τα ψάρια όταν αυτά πλησιάζουν πολύ και τώρα οι επιστήμονες ξέρουν το γιατί.

Τα χταπόδια είναι γνωστό ότι χτυπούν με τα πλοκάμια τους τα ψάρια όταν αυτά πλησιάζουν υπερβολικά. Μπορεί να φαίνεται άδικο για ένα ζώο με οκτώ πλοκάμια να ξεκινά έναν «πυγμαχικό αγώνα» με ένα ζώο που δεν έχει κανένα όμως νέα έρευνα δείχνει ότι τα χταπόδια δεν επιτίθενται αδιακρίτως. Αντίθετα χτυπούν συγκεκριμένα είδη ψαριών που «τρυπούν» και «κάνουν επιθετικές κινήσεις» εναντίον τους σε μια διαμάχη για την επικράτεια.

Αυτές οι υποβρύχιες «λέσχες μάχης» δείχνουν ότι η επιθετική συμπεριφορά των χταποδιών αποτελεί μέρος ενός πολύ πιο σύνθετου συνόλου αντιδράσεων απ’ ό,τι πιστευόταν μέχρι σήμερα σύμφωνα με τους επιστήμονες.

Οι ερευνητές παρατήρησαν 101 αλληλεπιδράσεις ανάμεσα σε νεαρά βραζιλιάνικα χταπόδια των υφάλων (Octopus insularis) και 10 είδη ψαριών των υφάλων σε ρηχά νερά κατά μήκος της βορειοανατολικής ακτής της Βραζιλίας και σε ωκεάνιες νησίδες.

Οι συναντήσεις αποκάλυψαν ότι τα νεαρά χταπόδια δεν αντιδρούσαν με τον ίδιο τρόπο σε κάθε ψάρι. Τα ψάρια που υπερασπίζονταν την επικράτειά τους απέναντι στα χταπόδια προκαλούσαν γρήγορες αμυντικές αντιδράσεις μεταξύ των οποίων και το χαρακτηριστικό χτύπημα με το πλοκάμι.

Αντίθετα μη εδαφικά ψάρια που ακολουθούσαν τα χταπόδια καθώς αυτά κυνηγούσαν συνήθως προκαλούσαν πιο μακρόχρονες και λιγότερο συγκρουσιακές αλληλεπιδράσεις, κατά τις οποίες τα χταπόδια απλώς συνέχιζαν να αναζητούν τροφή.

Τα ευρήματα που δημοσιεύθηκαν στην επιθεώρηση «Behavioural Processes» προσθέτουν νέα στοιχεία σε δεκαετίες παρατηρήσεων σχετικά με τις αλληλεπιδράσεις χταποδιών και ψαριών, δείχνοντας ότι τα νεαρά O. insularis προσαρμόζουν τη συμπεριφορά τους ανάλογα με τις ενέργειες του ψαριού που συναντούν.

«Είναι ξεκάθαρο ότι δεν υπάρχει ένας μόνο τρόπος με τον οποίο αλληλεπιδρούν. Τα εδαφικά ψάρια κάνουν πραγματικά ένα πράγμα, ενώ τα μη εδαφικά ψάρια κάνουν κάτι άλλο» δήλωσε η Τζένιφερ Μάθερ συν-συγγραφέας της μελέτης και πρόσφατα συνταξιοδοτημένη ερευνήτρια της συμπεριφοράς των χταποδιών στο University of Lethbridge στην Αλμπέρτα του Καναδά.

Διαφορετικά ψάρια διαφορετική αντίδραση

Οι ερευνητές κατέγραψαν 38 νεαρά χταπόδια που αλληλεπιδρούσαν με ψάρια και χώρισαν τις συναντήσεις σε εκείνες με εδαφικά είδη, όπως τα ψάρια της οικογένειας Pomacentridae, και σε εκείνες με μη εδαφικά είδη, όπως το μπλε τανγκ (Acanthurus coeruleus). Η διαφορά ήταν εντυπωσιακή.

Οι αλληλεπιδράσεις με εδαφικά ψάρια διαρκούσαν κατά μέσο όρο περίπου 14 δευτερόλεπτα και περιλάμβαναν συχνές και απότομες αλλαγές στη συμπεριφορά. Τα ψάρια έκαναν «τρυπήματα» και «χτυπήματα» προσπαθώντας να επιτεθούν στα χταπόδια, ενώ τα χταπόδια αντιδρούσαν με απότομα τινάγματα και χτυπήματα των πλοκαμιών τους.

Οι αλληλεπιδράσεις με μη εδαφικά ψάρια διαρκούσαν πολύ περισσότερο, περίπου 46 δευτερόλεπτα κατά μέσο όρο. Αυτά τα ψάρια ήταν πιο πιθανό να ακολουθούν ή να περιστρέφονται γύρω από το χταπόδι, ενώ εκείνο συνέχιζε να κυνηγά.

Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν μια στατιστική μέθοδο που ονομάζεται ανάλυση ακολουθίας με χρονική υστέρηση (lag-sequence analysis), προκειμένου να διαπιστώσουν εάν συγκεκριμένες συμπεριφορές ακολουθούσαν η μία την άλλη με προβλέψιμο τρόπο.

Η ανάλυση επιβεβαίωσε ότι υπήρχαν διαφορετικά μοτίβα συμπεριφοράς στις δύο κατηγορίες συναντήσεων. Με άλλα λόγια ένα εδαφικό ψάρι που προσπαθούσε να απομακρύνει το χταπόδι προκαλούσε μια εντελώς διαφορετική αντίδραση από ένα ψάρι που απλώς το ακολουθούσε.

«Η εδαφικότητα των ψαριών επηρέασε σημαντικά τη συμπεριφορά τόσο των ψαριών όσο και των χταποδιών. Αυτές οι αλληλεπιδράσεις είναι προσαρμοστικές και εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από το πλαίσιο» λένε οι ερευνητές.

Το χαστούκι είναι μόνο ένα μέρος της ιστορίας

Η συμπεριφορά κατά την οποία το χταπόδι χτυπά με το πλοκάμι του δεν είναι καινούργια για την επιστήμη. Ερευνητές έχουν περιγράψει στο παρελθόν χταπόδια να χτυπούν ή να κάνουν απότομες κινήσεις εναντίον ψαριών.

Η νέα μελέτη όμως προσφέρει μια πιο συστηματική εικόνα για το πότε εμφανίζεται αυτή η συμπεριφορά και τι συμβαίνει πριν και μετά από αυτήν.

Για να καταγράψει το υλικό, η ερευνητική ομάδα έκανε κατάδυση με αναπνευστήρα σε ρηχά νερά και κινηματογράφησε νεαρά χταπόδια χωρίς να διαταράξει τη φυσιολογική τους συμπεριφορά.

Τα καθαρά νερά στις περιοχές της έρευνας επέτρεπαν ορισμένες φορές ορατότητα περίπου 20 μέτρων, δίνοντας στους ερευνητές μια ευρεία εικόνα του υποβρύχιου περιβάλλοντος.

Η ανάλυση του βίντεο αποκάλυψε επίσης ότι τα μεμονωμένα χταπόδια φαίνεται να έχουν διαφορετικές «προσωπικότητες». Ορισμένα ήταν εμφανώς πιο ντροπαλά, ενώ άλλα αντιδρούσαν πιο έντονα κατά τις αλληλεπιδράσεις.

Οι ερευνητές δεν γνωρίζουν ακόμη εάν αυτά τα χαρακτηριστικά διαφέρουν ανάλογα με το φύλο ή την ηλικία ή εάν παραμένουν σταθερά με την πάροδο του χρόνου.

«Κατά τη διάρκεια των ερευνών μας στο πεδίο, τα χταπόδια έδειχναν συχνά ενδιαφέρον για τις κάμερές μας και άπλωναν τα πλοκάμια τους για να τις αγγίξουν. Μάλιστα ένα χταπόδι κατάφερε να κλέψει ένα από τα βαρίδια κατάδυσής μας και να το μεταφέρει κατευθείαν στη φωλιά του» αναφέρουν οι ερευνητές.
Ένα ιδιαίτερο μοτίβο στο δέρμα

Το βίντεο έδειξε επίσης ότι τα χταπόδια αντιδρούσαν στα διαφορετικά ψάρια και με άλλους τρόπους.

«Ένα βασικό εύρημα που ξεχώρισε σε αυτή τη μελέτη ήταν ότι, παρατηρώντας τα χταπόδια και τα ψάρια, ήταν ξεκάθαρο πως τα χταπόδια μερικές φορές χώριζαν τα μοτίβα του δέρματός τους σε δύο διαφορετικές χρωματικές περιοχές» λένε οι ερευνητές. Οι ερευνητές ονόμασαν αυτό το μοτίβο «half-blotch».

Το χαρακτηριστικό αυτό μοτίβο εμφανιζόταν κατά τις αλληλεπιδράσεις με εδαφικά ψάρια, όταν εκείνα πλησίαζαν ή επιτίθεντο στα χταπόδια. Τα χταπόδια εμφάνιζαν κυκλικές λευκές κηλίδες στις πλευρές του σώματός τους που ήταν στραμμένες προς το ψάρι.

Παρατηρώντας τις αλληλεπιδράσεις, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι τα ψάρια φαίνεται να απομακρύνονταν αφού τα χταπόδια εμφάνιζαν αυτό το μοτίβο στο σώμα τους.

«Υποθέσαμε ότι μπορεί να λειτουργεί ως μια μορφή προειδοποιητικής επικοινωνίας» σημειώνουν οι ερευνητές που δεν γνωρίζουν ακόμη τι ακριβώς βλέπουν τα ψάρια όταν κοιτούν το μεταβαλλόμενο δέρμα των χταποδιών ούτε εάν το συγκεκριμένο μοτίβο παράγεται σκόπιμα ως σήμα.

Τα ευρήματα μπορούν να βοηθήσουν τους ανθρώπους να κατανοήσουν καλύτερα τη συμπεριφορά των χταποδιών όταν τα συναντούν στη φύση.

«Ένα από τα ενδιαφέροντα πράγματα σε αυτό είναι ότι οι άνθρωποι μπορούν να διαβάσουν τη μελέτη, να πάνε για κολύμβηση με αναπνευστήρα και να έχουν έναν οδηγό για το τι βλέπουν. Και νομίζω ότι αυτό είναι πολύ σημαντικό» δήλωσε η Μάθερ.

Naftemporiki.gr