Οι αρχαίες φτέρες μπορεί να συνέβαλαν στο να παραμείνει η Ευρώπη της Τριαδικής περιόδου γεμάτη πυρκαγιές καθώς αναπτύσσονταν ξανά γρήγορα μετά τις φωτιές και παρείχαν φρέσκια καύσιμη ύλη για την επόμενη πυρκαγιά σύμφωνα με τα ευρήματα μίας νέας μελέτης.
Πριν από περίπου 201 εκατομμύρια χρόνια η Γη συγκλονίστηκε από τη μαζική εξαφάνιση στο τέλος της Τριαδικής περιόδου. Η κρίση αυτή έχει συνδεθεί με τεράστια ηφαιστειακή δραστηριότητα που σχετιζόταν με τη διάσπαση της Παγγαίας. Οι εκρήξεις απελευθέρωσαν τεράστιες ποσότητες διοξειδίου του άνθρακα στην ατμόσφαιρα και αύξησαν την παγκόσμια θερμοκρασία κατά περίπου 5 έως 10 βαθμούς Κελσίου.
Καθώς το κλίμα θερμαινόταν γρήγορα τα δάση τα οποία κυριαρχούνταν από δέντρα κατέρρευσαν. Στη συνέχεια οι φτέρες εξαπλώθηκαν στις κατεστραμμένες περιοχές σχηματίζοντας τεράστιες σαβάνες σε μεγάλο μέρος της σημερινής βορειοδυτικής Ευρώπης. Νέα έρευνα από μια διεθνή ομάδα με επικεφαλής γεωλόγους του Πανεπιστημίου της Ουτρέχτης υποδεικνύει ότι αυτές οι περιοχές που καλύπτονταν από φτέρες ήταν ιδιαίτερα ευάλωτες στις πυρκαγιές. Σε πολλές περιπτώσεις οι ίδιες οι φτέρες παρείχαν την καύσιμη ύλη που επέτρεπε στις τεράστιες δασικές πυρκαγιές να εξαπλώνονται.
Ανιχνεύοντας τις πυρκαγιές πριν από 201 εκατομμύρια χρόνια
Για να ανασυνθέσουν την αρχαία αυτή περίοδο πυρκαγιών οι ερευνητές εξέτασαν ασυνήθιστα καλά διατηρημένα ιζήματα από τέσσερις γεωτρήσεις. Μία από αυτές ήταν ένας πρόσφατα συλλεγμένος πυρήνας από το Ηνωμένο Βασίλειο, ο οποίος έφτανε σε βάθος 640 μέτρων κάτω από την επιφάνεια.
Οι επιστήμονες δημιούργησαν αρχεία της αρχαίας δραστηριότητας πυρκαγιών μετρώντας απολιθωμένο ξυλάνθρακα, καθώς και οργανικές ενώσεις που παράγονται στον καπνό των πυρκαγιών και ονομάζονται πολυκυκλικοί αρωματικοί υδρογονάνθρακες (PAHs). Όταν οι ερευνητές συνέκριναν αυτά τα δεδομένα με απολιθωμένη γύρη και σπόρια, εντόπισαν ενδείξεις μιας έντονης περιόδου πυρκαγιών κατά το κύριο διάστημα της μαζικής εξαφάνισης. Η ίδια περίοδος συνέπιπτε επίσης με μια δραματική εξάπλωση των φτερών.
Ωστόσο οι παραδοσιακοί δείκτες πυρκαγιών έχουν σημαντικούς περιορισμούς. Μεγάλα κομμάτια ξυλάνθρακα μπορούν να διασπαστούν σε πολλά μικρότερα θραύσματα, κάνοντας ενδεχομένως τη δραστηριότητα των πυρκαγιών να φαίνεται εντονότερη απ’ ό,τι ήταν στην πραγματικότητα. Τα μόρια που σχετίζονται με τον καπνό μπορούν επίσης να μεταφερθούν σε μεγάλες αποστάσεις από τις φωτιές που τα παρήγαγαν και δεν διατηρούνται πάντα στα ιζήματα.
Εξαιτίας αυτών των προβλημάτων η ομάδα ανέπτυξε μια ακόμη μέθοδο για τον εντοπισμό αρχαίας δραστηριότητας πυρκαγιών. «Η καινοτομία αυτής της μελέτης προέκυψε από την ανάλυση των αλλαγών στο χρώμα των οργανικών μικροαπολιθωμάτων», εξηγεί ο Δρ. Μπας βαν ντε Σούτμπρουτζ από το Πανεπιστήμιο της Ουτρέχτης ένας από τους κύριους συγγραφείς της μελέτης. «Χρησιμοποιήσαμε μια απλή και πολύ χαμηλού κόστους τεχνική που ποσοτικοποιεί το “σκοτάδιασμα” της απολιθωμένης γύρης και των σπορίων το Δείκτη Σκοτεινότητας των Παλυνομόρφων»
Η μεταβολή της απολιθωμένης γύρης
Τα οργανικά μικροαπολιθώματα συνήθως γίνονται πιο σκούρα αφού θαφτούν. Καθώς συσσωρεύονται τα ιζήματα, τα βαθύτερα στρώματα υφίστανται υψηλότερες θερμοκρασίες και πιέσεις, οι οποίες σταδιακά μεταβάλλουν το οργανικό υλικό που περιέχουν. Γενικά, επομένως, τα απολιθώματα που βρίσκονται βαθύτερα θα πρέπει να εμφανίζονται πιο σκούρα. Όμως οι πυρήνες των γεωτρήσεων έδειξαν κάτι εντελώς διαφορετικό. «Εδώ, όμως, βρήκαμε ένα πολύ διαφορετικό μοτίβο» λέει ο Δρ. Σούτμπρουτζ.
Τα παλαιότερα και βαθύτερα δείγματα περιείχαν σχετικά ανοιχτόχρωμη γύρη και σπόρια. Τα απολιθώματα από την περίοδο της μαζικής εξαφάνισης αντίθετα γίνονταν σταδιακά πιο σκούρα μέχρι που έφταναν σε ένα εξαιρετικά σκούρο καφέ χρώμα. Μόλις τελείωσε η περίοδος της εξαφάνισης, τα απολιθώματα επέστρεφαν σε ένα πολύ πιο ανοιχτό κίτρινο χρώμα.
«Ήμασταν αρκετά προβληματισμένοι από αυτό το φαινόμενο, καθώς εμφανίζεται και στους τέσσερις πυρήνες ακριβώς την ίδια χρονική στιγμή. Επομένως δεν θα μπορούσε να σχετίζεται με την ταφή των ιζημάτων, αφού οι τέσσερις λεκάνες είχαν βιώσει πολύ διαφορετικές γεωλογικές ιστορίες» λέει ο Δρ. Σούτμπρουτζ. Μόλις αυτές οι εκτεταμένες σαβάνες από φτέρες ξεραίνονταν μπορούσαν να γίνουν εξαιρετικά εύφλεκτες.
«Όταν οι φτέρες ξεραίνονται, τα πυκνά στρώματά τους λειτουργούν ως ιδανικό καύσιμο για να πυροδοτήσουν τεράστιες δασικές πυρκαγιές» εξηγεί ο Δρ. Σούτμπρουτζ. Οι φτέρες ως πρωτοπόρα φυτά που εξαπλώνονταν γρήγορα σχημάτισαν εκτεταμένες σαβάνες σε ολόκληρο το τοπίο. Ορισμένα είδη μπορούσαν να λειτουργούν ως «σκάλες φωτιάς» βοηθώντας τις φλόγες να εξαπλώνονται, ενώ παράλληλα εκτόπιζαν άλλα είδη βλάστησης.
Το αποτέλεσμα μπορεί να ήταν ένας ισχυρός οικολογικός κύκλος. Οι πυρκαγιές δημιουργούσαν διαταραγμένα εδάφη, όπου οι φτέρες μπορούσαν να εξαπλωθούν γρήγορα. Στη συνέχεια, οι φτέρες παρήγαν μεγάλες ποσότητες εύφλεκτης ύλης, δημιουργώντας τις προϋποθέσεις για την εκδήλωση ακόμη περισσότερων πυρκαγιών.
«Οι φτέρες ανταποκρίνονταν στις φλόγες, αλλά ταυτόχρονα παρείχαν και το καύσιμο που τις τροφοδοτούσε, προκαλώντας επαναλαμβανόμενες τεράστιες πυρκαγιές. Ένας πραγματικά κολασμένος κόσμος» αναφέρει ο ο Δρ. Σούτμπρουτζ.
Οι ερευνητές αναφέρουν ότι αυτό το αρχαίο επεισόδιο αποτελεί μια ευρύτερη προειδοποίηση για το τι μπορεί να συμβεί όταν πολλαπλές περιβαλλοντικές πιέσεις ενισχύουν η μία την άλλη. «Το μάθημα που μπορούμε να αντλήσουμε από αυτό είναι ότι ο συνδυασμός της κλιματικής αλλαγής, της αποψίλωσης των δασών και της εξάπλωσης ευκαιριακών ειδών μπορεί να δημιουργήσει όλα τα συστατικά για μια τέλεια καταιγίδα» καταλήγει ο επιστήμονας.
Naftemporiki.gr
Για να εμφανίζονται περισσότερα άρθρα της Ναυτεμπορικής στις αναζητήσεις σας εύκολα και γρήγορα, πρέπει να προσθέσετε το site στις προτιμώμενες πηγές σας. Μπορείτε να το κάνετε πηγαίνοντας εδώ.
