Τα… ξίφη τους ή καλύτερα τον βαθμό προσαρμογής και ταυχρόνονα αντίστασή τους στην κλιματική κρίση θα «διασταυρώσουν» την ερχόμενη εβδομάδα 8 ευρωπαϊκές πόλεις για τον φετινό τίτλο της Ευρωπαϊκής Πράσινης Πρωτεύουσας (European Green Capital).
Οι τελικές υποψήφιες πόλεις αξιολογήθηκαν σε επτά τομείς, μεταξύ των οποίων η ανθεκτικότητα στην κλιματική αλλαγή, η διαχείριση των αποβλήτων και ο ρυθμός μείωσης των εκπομπών τους.
Στο πλαίσιο της σχετικής διάκρισης θα απονεμηθεί και το Πράσινο Φύλλο (Green Leaf) της Ευρωπαϊκής Επιτροπής που επβιραβεύει μικρότερες πόλεις οι οποίες σημειώνουν μετρήσιμη περιβαλλοντική πρόοδο, βελτιώνοντας παράλληλα την ποιότητα ζωής των κατοίκων τους.
Από τις 27 υποψηφιότητες σε 8 φιναλίστ
Τον προηγούμενο Ιούνιο, μια ανεξάρτητη επιτροπή περιόρισε τις 27 επιλέξιμες υποψηφιότητες σε οκτώ φιναλίστ, αξιολογώντας τις σε μια σειρά από τομείς: από την ποιότητα του αέρα και του νερού μέχρι τη βιοποικιλότητά τους και τις προσπάθειες μείωσης των εκπομπών.
Οι νικήτριες θα ανακοινωθούν στις 8 Οκτωβρίου, στο Γκιμαράες της Πορτογαλίας, που φέρει τον τίτλο της Πράσινης Πρωτεύουσας για το 2026.
Η επιλογή των πόλεων γίνεται περισσότερο από ένα χρόνο νωρίτερα, δίνοντας στις πόλεις το περιθώριο να προετοιμάσουν έργα, εκδηλώσεις και δημόσια προγράμματα που θέλουν να υλοποιήσουν κατά τη διάρκεια της χρονιάς του τίτλου τους.
Πέντε πόλεις διεκδικούν τον τίτλο της Πράσινης Πρωτεύουσας: το Όλμποργκ στη Δανία, το ΜπιέλσκοΜπιάλα στην Πολωνία, το Κόσιτσε στη Σλοβακία, το Πόρτο στην Πορτογαλία και η Σαραγόσα στην Ισπανία.
Ακόμη τρεις πόλεις –το Μπενιντόρμ και το Τσικλάνα δε λα Φροντέρα στην Ισπανία, καθώς και το Εσταρέχα στην Πορτογαλία– βρίσκονται στη σύντομη λίστα για τα βραβεία Πράσινου Φύλλου (Green Leaf), τα οποία απευθύνονται σε πόλεις με μικρότερο πληθυσμό.
Τα κριτήρια αξιολόγησης
Η ΕΕ θεσμοθέτησε το βραβείο Ευρωπαϊκή Πράσινη Πρωτεύουσα για να αναγνωρίσει τις πόλεις που σημειώνουν μετρήσιμη πρόοδο στα περιβαλλοντικά προβλήματα και βελτιώνουν την ποιότητα ζωής των κατοίκων τους.
Το κύριο βραβείο είναι ανοιχτό σε πόλεις με περισσότερους από 100.000 κατοίκους. Μικρότερες πόλεις, με πληθυσμό μεταξύ 20.000 και 100.000, διαγωνίζονται για τον τίτλο του Πράσινου Φύλλου.
Η επιτροπή εμπειρογνωμόνων αξιολόγησε τις υποψήφιες πόλεις σε επτά τομείς, μεταξύ των οποίων η καθαριότητα του αέρα και του νερού, ο τρόπος προστασίας της φύσης και των χώρων πρασίνου, η διαχείριση των αποβλήτων και του θορύβου, η ταχύτητα μείωσης των εκπομπών, καθώς και η προετοιμασία απέναντι σε απειλές όπως ο καύσωνας και οι πλημμύρες.
Τα δυνατά σημεία των φιναλίστ
Κάθε φιναλίστ διαθέτει διαφορετικά δυνατά σημεία, σύμφωνα με το Euronews.
Η Σαραγόσα, για παράδειγμα, συγκέντρωσε υψηλή βαθμολογία στη βιοποικιλότητα και στους χώρους πρασίνου. Η πόλη συνδέει πάρκα, όχθες ποταμών, υδροβιότοπους, δενδροστοιχίες δρόμων και γύρω φυσικές περιοχές σε ένα ενιαίο δίκτυο, σχεδιασμένο να δώσει στην άγρια ζωή περισσότερο χώρο μετακίνησης και να συμβάλει στη μείωση του κινδύνου πλημμύρας.
Το Πόρτο ξεχώρισε για τη διαχείριση των υδάτων του, καθώς και για την προετοιμασία του απέναντι σε ένα θερμότερο και λιγότερο προβλέψιμο κλίμα. Την τελευταία δεκαετία, η πόλη έδωσε ιδιαίτερη προσοχή στην αποκατάσταση της κοίτης και των οχθών του ποταμού Ρίο Τίντο, κατασκεύασε νέα πάρκα που συγκρατούν τα όμβρια ύδατα κατά τη διάρκεια ισχυρών βροχοπτώσεων και άρχισε να επαναχρησιμοποιεί επεξεργασμένα λύματα για γεωργική άρδευση και καθαρισμό δρόμων.
Στο μεταξύ, το θέρετρο του Μπενιντόρμ απέσπασε επαινητικά σχόλια επειδή πρόσθεσε πολύ περισσότερο πράσινο στους πυκνοδομημένους δρόμους του. Από το 2012, έχει επεκτείνει τους δημόσιους κήπους του από 350.000 τετραγωνικά μέτρα σε περισσότερα από 1,5 εκατομμύριο και σχεδόν τετραπλασίασε τον αριθμό των δέντρων του. Σήμερα, το 92% των κατοίκων ζει σε απόσταση 300 μέτρων από έναν δημόσιο χώρο πρασίνου.
Το έπαθλο για τη νικήτρια πόλη
Οι φιναλίστ θα παρουσιάσουν τα σχέδιά τους σε μια διεθνή κριτική επιτροπή την ερχόμενη εβδομάδα, στις 7 και 8 Οκτωβρίου.
Η νικήτρια της Πράσινης Πρωτεύουσας λαμβάνει 600.000 ευρώ για να θέσει σε εφαρμογή τα περιβαλλοντικά της σχέδια, ενώ οι νικήτριες του Πράσινου Φύλλου μπορούν να λάβουν 200.000 ευρώ για πράσινα έργα και δημόσιες δραστηριότητες.
Η προσαρμογή στην άνοδο της θερμοκρασίας
Οι αλλαγές που αναγνωρίζονται από την ΕΕ αποτελούν μέρος μιας αλλαγής παραδείγματος που είναι ορατή σε πόλεις σε όλη την Ευρώπη. Καθώς τα καλοκαίρια γίνονται θερμότερα και τα καιρικά μοτίβα πιο απρόβλεπτα, οι πολεοδόμοι αποδίδουν ξανά περισσότερο χώρο στα δέντρα, τα πάρκα και το νερό.
Στη Βαρκελώνη, για παράδειγμα, ορισμένοι δρόμοι έχουν κλείσει για τη διερχόμενη κυκλοφορία, ενώ άλλοι έχουν μετατραπεί σε πάρκα και περιοχές πεζοδρόμων.
Παράλληλα, στο Μιλάνο, το Bosco Verticale προσφέρει ένα μικρό αλλά σημαντικό παράδειγμα των τρόπων με τους οποίους οι πόλεις μπορούν να προσθέσουν πράσινο ακόμη και εκεί όπου υπάρχει λίγος χώρος για πάρκα. Οι δύο πύργοι κατοικιών διαθέτουν περισσότερα από 21.000 δέντρα και θάμνους στις βεράντες τους.
Στη Μπρέντα της Ολλανδίας, η ευρεία συμμετοχή των πολιτών έχει μεταμορφώσει την πόλη από την αλλαγή του αιώνα. Τα τσιμεντένια πλακάκια αντικαταστάθηκαν με γρασίδι, παρτέρια και δέντρα. Σπίτια και σχολεία πρόσθεσαν κήπους στις οροφές τους. Σήμερα, το 60% της πόλης αποτελείται από χώρους πρασίνου – αποτέλεσμα εργασίας άνω της μιας δεκαετίας που βοήθησε τη Μπρέντα να γίνει η πρώτη Εθνική ΠόληΠάρκο της ΕΕ το 2025.
Τα Βραβεία Πράσινων Πόλεων δεν είναι πάντως μόνο θέμα προσθήκης φυτών σε κτίρια ή δρόμους. Αφορούν τον καθαρό αέρα και το νερό του, τις πολιτικές μείωσης του θορύβου και τη μείωση των αποβλήτων.
Όταν η κριτική επιτροπή συνεδριάσει την ερχόμενη εβδομάδα, θα αξιολογήσει το κατά πόσο οι φιναλίστ έχουν μετατρέψει παρόμοιες ιδέες σε αλλαγές σε επίπεδο ολόκληρης της πόλης.
