Ο καρχαρίας του Γάγγη δεν είναι εύκολο να εντοπιστεί. Ζει σε θολά, υφάλμυρα νερά και είναι ένα από τα μόλις τρία είδη ποτάμιων καρχαριών στον κόσμο – και σχεδόν αδύνατο να τον δει κανείς στη φύση. Δεν έχει φωτογραφηθεί ποτέ ζωντανός. Τα μόνα στοιχεία που έχουν στη διάθεσή τους οι βιολόγοι προέρχονται από περιπτώσεις όπου κάποιος καρχαρίας βρίσκεται νεκρός ως παρεμπίπτον αλίευμα. Ακόμη και τότε, μπορεί να βρεθεί μόνο ένα πτερύγιο.
Το κρισίμως απειλούμενο είδος ζει σε περιοχές του Πακιστάν, της Ινδίας, του Μπανγκλαντές, της Μαλαισίας και της Μιανμάρ, όμως πιστεύεται ότι οι περισσότεροι πληθυσμοί του μειώνονται. Σύμφωνα με την Κόκκινη Λίστα Απειλούμενων Ειδών της IUCN, έχουν απομείνει περίπου 240 ενήλικα άτομα. Η τελευταία καταγεγραμμένη δημοσιευμένη παρατήρηση καρχαρία του Γάγγη κοντά στον ομώνυμο ποταμό έγινε το 2017.
Ωστόσο, έπειτα από δεκαετίες σποραδικών παρατηρήσεων στη Νότια και Νοτιοανατολική Ασία, φαίνεται ότι εντοπίστηκε το τελευταίο σημαντικό καταφύγιο του καρχαρία του Γάγγη σε μια απομακρυσμένη περιοχή της Ινδονησίας. Νέα έρευνα πεδίου προσφέρει τώρα ελπίδα ότι το είδος μπορεί να έχει μέλλον εκεί.
Το 2023, ο ερευνητής Michael Grant από το James Cook University της Αυστραλίας ηγήθηκε μιας διερευνητικής αποστολής μαζί με συνεργάτες από το University of Borneo Tarakan και το Hasanuddin University στη Βόρεια Καλιμαντάν. Η ινδονησιακή πλευρά του Βόρνεο δεν ήταν γνωστό ότι αποτελούσε μέρος της εξάπλωσης του είδους. Όμως, κατά την επίσκεψή του σε ένα χωριό στις όχθες του ποταμού Sesayap, ο Grant συνάντησε έναν ψαρά που είχε πιάσει κατά λάθος 17 καρχαρίες του Γάγγη μέσα σε μία εβδομάδα. Αυτός ο αριθμός ήταν μεγαλύτερος από όλους τους καρχαρίες του είδους που είχαν καταγραφεί παγκοσμίως τα προηγούμενα 20 χρόνια, σύμφωνα με τον Grant.
«Είχαμε την υποψία ότι εξακολουθούσαν να υπάρχουν στους ποταμούς του Βόρνεο, αλλά κανείς δεν είχε πάει ποτέ να τους αναζητήσει», είπε.
«Ήταν μια τόσο συναρπαστική και σημαντική ανακάλυψη», δήλωσε η Benaya Simeon, Ινδονήσια υποψήφια διδάκτορας στο Charles Darwin University, η οποία συμμετείχε στην αποστολή.
Η Simeon είχε δει στο παρελθόν άλλα είδη ποτάμιων καρχαριών σε παρθένες περιοχές της απομακρυσμένης Βόρειας Επικράτειας της Αυστραλίας. «Ειλικρινά, δεν πίστευα ότι θα υπήρχε ακόμη τέτοιου είδους βιότοπος στην Ινδονησία, ιδιαίτερα στη Βόρεια Καλιμαντάν, δεδομένου του μεγάλου ανθρώπινου πληθυσμού και των πιέσεων από τα ορυχεία, τις φυτείες φοινικέλαιου και άλλες αναπτυξιακές δραστηριότητες», είπε.
Η ανακάλυψη οδήγησε την ομάδα ειδικών για τους καρχαρίες της IUCN (IUCN SSC Shark Specialist Group) να χαρακτηρίσει τον ποταμό Sesayap ως Σημαντική Περιοχή για Καρχαρίες και Σαλάχια (Important Shark and Ray Area – ISRA) το 2024.
Τον Μάιο, η ερευνητική ομάδα επέστρεψε στην περιοχή για να διερευνήσει περαιτέρω την κατάσταση και να ξεκινήσει τις προσπάθειες προστασίας αυτού που ο Grant χαρακτήρισε «δυνητικά τον τελευταίο βιώσιμο πληθυσμό στον κόσμο».
«Ήταν μια τεράστια επιτυχία», είπε, σημειώνοντας ότι οι περισσότερες κοινότητες με τις οποίες μίλησαν ήταν «πρόθυμες να γίνουν οι προστάτες αυτού του είδους».
Ευτυχώς, ο Grant πιστεύει ότι ο πληθυσμός δεν κινδυνεύει να αποτελέσει αντικείμενο σκόπιμης αλιείας.
«Δεν φαίνεται να υπάρχει κάποια εξάρτηση του βιοπορισμού ή πολιτιστική σημασία» που να συνδέεται με τον καρχαρία, εξήγησε. Οι κάτοικοι των χωριών δεν τους αρέσει η γεύση του, είπε, ενώ τα λεπτά πτερύγιά του δεν είναι ελκυστικά για την ασιατική αγορά πτερυγίων καρχαρία. Ως εκ τούτου, πρόσθεσε, ο κίνδυνος παράνομης αλίευσης ή διακίνησής του είναι μικρός.
Δυστυχώς, ο καρχαρίας εξακολουθεί να σκοτώνεται κατά λάθος και υπάρχει πιθανότητα η κατάσταση να επιδεινωθεί.
Ο ψαράς που έπιασε τους 17 καρχαρίες το 2023 το έκανε με αγκίστρι και πετονιά, τα οποία χρησιμοποιούνται για την αλιεία λυθρινιών και κροακεριών στον ποταμό, σύμφωνα με τον Grant. Σε συνέντευξή του στους ερευνητές, είπε επίσης ότι είχε πιάσει καρχαρίες και με δίχτυ απλάδιας, μια μέθοδο αλιείας που, όπως σημείωσε ο Grant, είναι ασυνήθιστη στην περιοχή.
Ωστόσο, το πρόβλημα των παρεμπιπτόντων αλιευμάτων είναι μεγαλύτερο από έναν μόνο ψαρά. Η έρευνα του 2026 έφερε νέα στοιχεία για την παρουσία καρχαριών του Γάγγη, ανεβάζοντας τον συνολικό αριθμό που εντοπίστηκε στις δύο αποστολές στους 43. Τα περισσότερα στοιχεία, όμως, είχαν τη μορφή πτερυγίων που βρέθηκαν να αποξηραίνονται σε χωριά. Το πώς ακριβώς πέθαναν αυτοί οι καρχαρίες παραμένει άγνωστο.
«Οι αλιευτικές δραστηριότητες μπορούν να αλλάξουν πολύ γρήγορα», πρόσθεσε ο Grant. Οι ψαράδες μπορεί στο μέλλον να στραφούν σε κάποιο άλλο είδος, υπέθεσε, χρησιμοποιώντας αλιευτικά εργαλεία που αυξάνουν την πιθανότητα παρεμπίπτοντος αλιεύματος καρχαριών.
Ο Grant θεωρεί ζωτικής σημασίας την εισαγωγή νομοθεσίας, είτε με την απαγόρευση ορισμένων αλιευτικών εργαλείων είτε με τη δημιουργία ζωνών αποκλεισμού της αλιείας, πριν αλλάξουν οι αλιευτικές πρακτικές.
Η Sarah Fowler, επιστημονική σύμβουλος του Save Our Seas Foundation, η οποία δεν συμμετείχε στην έρευνα, χαρακτήρισε «εξαιρετικό» τον αριθμό των καρχαριών του Γάγγη που βρέθηκαν στη Βόρεια Καλιμαντάν.
Η Fowler ανησυχούσε ότι ο πληθυσμός μπορεί να βρεθεί αντιμέτωπος με μια αναδυόμενη απειλή από τα παρεμπίπτοντα αλιεύματα: την αναπτυσσόμενη, πολλών δισεκατομμυρίων δολαρίων βιομηχανία των νηκτικών κύστεων ψαριών (fish maw). Η αποξηραμένη νηκτική κύστη των ψαριών αποτελεί εκλεκτή λιχουδιά στην Κίνα και ένα μέρος της προέρχεται από παράνομη αλιεία.
Η Fowler είπε ότι, σύμφωνα με ανεπίσημες πληροφορίες, είχε ακούσει πως μηχανότρατες εισέρχονται σε περιοχές του Καλιμαντάν όπου οι κάτοικοι ψάρευαν με βιώσιμο τρόπο επί γενιές.
«Η βιομηχανία των fish maw έχει πολύ μεγαλύτερο εύρος παρεμπίπτοντος αλιεύματος από ό,τι η αλιεία για πτερύγια καρχαριών», είπε. Ένα από τα είδη που αλιεύονται για τη νηκτική του κύστη, εξήγησε, είναι η κροακερία.
«Ο καρχαρίας του Γάγγη … βρίσκεται σίγουρα στη γραμμή του πυρός», πρόσθεσε η Fowler.
Πηγή: skai.gr
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
