Ο Βρετανός πρωθυπουργός Άντι Μπέρναμ άνοιξε επισήμως τη συζήτηση για την επόμενη ημέρα των σχέσεων του Ηνωμένου Βασιλείου με την Ευρωπαϊκή Ένωση, δηλώνοντας από το βήμα του συνεδρίου των Εργατικών στο Λίβερπουλ ότι «το Brexit έκανε περισσότερο κακό παρά καλό».
Στην πρώτη μεγάλη ομιλία του ως πρωθυπουργού και αρχηγού του Εργατικού Κόμματος, ο Μπέρναμ δεσμεύτηκε να παρουσιάσει στη βρετανική κοινή γνώμη διαφορετικές επιλογές για τη μακροπρόθεσμη σχέση της χώρας με την ΕΕ και να επιδιώξει ευρύτερη πολιτική συναίνεση γύρω από την κατεύθυνση που θα πρέπει να ακολουθήσει το Λονδίνο.
Η τοποθέτηση αυτή αποτελεί μία από τις σαφέστερες μέχρι σήμερα δηλώσεις Βρετανού πρωθυπουργού υπέρ της επανεξέτασης της σχέσης με την Ευρώπη, δέκα χρόνια μετά το δημοψήφισμα του 2016 και σχεδόν επτά χρόνια μετά την επίσημη αποχώρηση του Ηνωμένου Βασιλείου από την ΕΕ.
«Πρέπει να αποφασίσουμε τι σχέση θέλουμε με την Ευρώπη»
Ο Μπέρναμ υποστήριξε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση εξακολουθεί να αποτελεί τη μεγαλύτερη αγορά για τη Βρετανία και ότι το Λονδίνο δεν μπορεί να χαράξει μια αξιόπιστη οικονομική πορεία για τις επόμενες δεκαετίες χωρίς να ξεκαθαρίσει τη μακροπρόθεσμη σχέση του με τους Ευρωπαίους εταίρους του.
Όπως είπε, το Brexit δεν απέδωσε τα οφέλη που είχαν υποσχεθεί οι υποστηρικτές του και η Βρετανία πρέπει πλέον να εξετάσει «τι λειτουργεί και τι δεν λειτουργεί» στη σημερινή σχέση.
Ο πρωθυπουργός δεν ανακοίνωσε επιστροφή της Βρετανίας στην ΕΕ ούτε δεσμεύτηκε για επανένταξη στην ενιαία αγορά ή στην τελωνειακή ένωση. Ωστόσο, απέφυγε να αποκλείσει εκ των προτέρων συγκεκριμένα μοντέλα και δήλωσε ότι η κυβέρνηση θα παρουσιάσει τις διαθέσιμες επιλογές.
Η συζήτηση αναμένεται να συνδεθεί με την επόμενη σύνοδο Ηνωμένου Βασιλείου-ΕΕ, η οποία έχει προγραμματιστεί για το φθινόπωρο. Εκεί το Λονδίνο και οι Βρυξέλλες αναμένεται να εξετάσουν τρόπους περαιτέρω συνεργασίας, μεταξύ άλλων σε ζητήματα εμπορίου και μετανάστευσης.
Το Brexit και το μεταναστευτικό
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει η επιχειρηματολογία του Μπέρναμ για τη μετανάστευση, καθώς επιχειρεί να αντιστρέψει ένα από τα βασικά επιχειρήματα της εκστρατείας υπέρ του Brexit.
Οι υποστηρικτές της αποχώρησης είχαν παρουσιάσει την έξοδο από την ΕΕ ως τρόπο ανάκτησης του ελέγχου των βρετανικών συνόρων. Ο Μπέρναμ υποστηρίζει πλέον ότι η πραγματικότητα είναι πιο σύνθετη και ότι η αποχώρηση από τους ευρωπαϊκούς μηχανισμούς συνεργασίας περιόρισε σε ορισμένους τομείς την ικανότητα του Ηνωμένου Βασιλείου να διαχειρίζεται αποτελεσματικά τη μετανάστευση.
Ο ίδιος είχε ήδη υποστηρίξει πριν από την ομιλία του ότι ο έλεγχος της μετανάστευσης «έχει αποδυναμωθεί ως αποτέλεσμα του Brexit», επισημαίνοντας ότι η ελεύθερη μετακίνηση από την ΕΕ αντικαταστάθηκε από ένα πολύ διαφορετικό σύστημα μετανάστευσης.
Η νέα προσέγγιση, επομένως, δεν αφορά μόνο το εμπόριο. Η κυβέρνηση θέλει να εξετάσει εάν μεγαλύτερη συνεργασία με τις ευρωπαϊκές χώρες μπορεί να εξυπηρετήσει και βρετανικούς στόχους στο μεταναστευτικό.
Αλλαγή πορείας χωρίς επιστροφή στο παρελθόν
Η πολιτική σημασία της δήλωσης Μπέρναμ βρίσκεται ακριβώς στο γεγονός ότι δεν παρουσίασε μια άμεση επιστροφή στην ΕΕ ως κυβερνητικό σχέδιο.
Αντίθετα, επιχείρησε να ανοίξει μια διαδικασία επανεξέτασης. Η κυβέρνηση θα πρέπει να αποφασίσει ποια από τα σημερινά εμπόδια στις εμπορικές και οικονομικές σχέσεις με την Ευρώπη μπορούν να περιοριστούν και ποιο τίμημα θα είχε κάθε επιλογή.
Η συζήτηση είναι ιδιαίτερα ευαίσθητη για τους Εργατικούς. Το κόμμα έχει υποστηρίξει μετά το Brexit στενότερη συνεργασία με την ΕΕ, αλλά έχει επίσης αποφύγει μέχρι σήμερα να προτείνει την επιστροφή στην ενιαία αγορά, στην τελωνειακή ένωση ή στην ελεύθερη μετακίνηση προσώπων.
Ο Μπέρναμ φαίνεται πλέον διατεθειμένος να επανεξετάσει τα περιθώρια αυτής της πολιτικής. Βρετανικά μέσα ενημέρωσης επισημαίνουν ότι η θέση του μπορεί να οδηγήσει σε συζήτηση ακόμη και για ορισμένες από τις μέχρι σήμερα «κόκκινες γραμμές» των Εργατικών.
Από το Brexit στην «επιστροφή της ελπίδας»
Η ευρωπαϊκή πολιτική ήταν μόνο ένα μέρος μιας ομιλίας που είχε ως βασικό στόχο να παρουσιάσει τη νέα πολιτική ταυτότητα του Μπέρναμ.
Με σύνθημα του συνεδρίου το «Hope Again» («Ελπίδα ξανά»), ο πρωθυπουργός επιχείρησε να εμφανιστεί ως πολιτικός που είναι διατεθειμένος να αναμετρηθεί με προβλήματα τα οποία οι προηγούμενες κυβερνήσεις απέφυγαν να αντιμετωπίσουν.
Ο ίδιος μίλησε για την ανάγκη μιας «ειλικρινούς συζήτησης» με τους πολίτες και υποστήριξε ότι η πολιτική δεν πρέπει να περιορίζεται στην αναζήτηση αποφάσεων που είναι εκλογικά ασφαλείς.
«Οι δύσκολες αποφάσεις» αποτέλεσαν βασικό στοιχείο της ομιλίας του, με τον Μπέρναμ να υποστηρίζει ότι η κυβέρνηση πρέπει να εξηγεί στους πολίτες τι χρειάζεται να γίνει ακόμη και όταν αυτό έχει πολιτικό κόστος.
Εθνική Υπηρεσία Κοινωνικής Φροντίδας και τέλος στο «triple lock»
Στο εσωτερικό μέτωπο, μία από τις σημαντικότερες εξαγγελίες αφορούσε τη δημιουργία μιας νέας Εθνικής Υπηρεσίας Κοινωνικής Φροντίδας, στα πρότυπα του NHS.
Στόχος είναι η κοινωνική φροντίδα να παρέχεται δωρεάν στο σημείο χρήσης, με τον Μπέρναμ να υποστηρίζει ότι το σημερινό σύστημα δεν μπορεί να συνεχιστεί με την ίδια μορφή.
Για τη χρηματοδότηση της μεταρρύθμισης, ανακοίνωσε ότι από το 2030, δηλαδή μετά τις επόμενες γενικές εκλογές, θα αλλάξει το σύστημα του λεγόμενου «triple lock» στις κρατικές συντάξεις, εφόσον οι Εργατικοί παραμείνουν στην κυβέρνηση.
Σήμερα οι συντάξεις αυξάνονται κάθε χρόνο με βάση το υψηλότερο μεταξύ πληθωρισμού, αύξησης μέσων μισθών ή 2,5%. Ο Μπέρναμ ανακοίνωσε ότι το σύστημα θα αντικατασταθεί από μια μορφή «double lock», με τις αυξήσεις να ακολουθούν τουλάχιστον τον πληθωρισμό ή το 2,5%, ενώ παράλληλα υποσχέθηκε προστασία για τους χαμηλοσυνταξιούχους.
Πρόκειται για μία από τις αποφάσεις για τις οποίες ο πρωθυπουργός αναγνώρισε ότι ενδέχεται να αντιμετωπίσει πολιτικό κόστος.
Στέγαση, ενέργεια και νερό
Το οικονομικό και κοινωνικό πρόγραμμα του Μπέρναμ περιλαμβάνει επίσης εκτεταμένη παρέμβαση στη στεγαστική αγορά.
Ο πρωθυπουργός ανακοίνωσε νέο πρόγραμμα στήριξης για όσους αγοράζουν για πρώτη φορά κατοικία, με στόχο να βοηθηθούν κυρίως όσοι δεν μπορούν να στηριχθούν οικονομικά από τις οικογένειές τους.
Παράλληλα, προανήγγειλε μεγαλύτερο δημόσιο ρόλο στην ενέργεια και το νερό.
Στο ενεργειακό μέτωπο, η κυβέρνηση δημιουργεί το «Great British Grid», έναν δημόσιο μηχανισμό που θα επενδύσει στην αναβάθμιση του δικτύου ηλεκτρικής ενέργειας και θα επιδιώξει μεγαλύτερο δημόσιο έλεγχο των υποδομών.
Στο νερό, ο Μπέρναμ έχει αφήσει ανοιχτό ακόμη και το ενδεχόμενο επιστροφής εταιρειών σε δημόσια ιδιοκτησία, ενώ προωθούνται παράλληλα αλλαγές στον τρόπο λειτουργίας των εταιρειών ύδρευσης.
Αλλαγή του εκλογικού συστήματος
Σημαντικό μέρος της ομιλίας του ήταν και η θεσμική μεταρρύθμιση.
Ο Μπέρναμ ανακοίνωσε τη δημιουργία εθνικής επιτροπής για την εξέταση αλλαγών στο εκλογικό σύστημα και επανέλαβε τη δέσμευσή του οι Εργατικοί να συμπεριλάβουν στο επόμενο προεκλογικό τους πρόγραμμα πρόταση για αλλαγή του σημερινού συστήματος «first past the post» προς την αναλογική εκπροσώπηση.
Ο ίδιος υποστηρίζει εδώ και χρόνια την αλλαγή του εκλογικού συστήματος και έχει συνδέσει την πρόταση με την αυξανόμενη πολυκομματικότητα της βρετανικής πολιτικής σκηνής. Η κυβέρνηση, πάντως, έχει ξεκαθαρίσει ότι μια τέτοια αλλαγή θα πρέπει να έχει προηγουμένως λάβει δημοκρατική εντολή μέσω προεκλογικής δέσμευσης.
Η συγκίνηση για τον πατέρα του
Η πιο προσωπική στιγμή της ομιλίας ήρθε όταν ο Μπέρναμ αναφέρθηκε στον πατέρα του, Ρόι, ο οποίος πέθανε τον Σεπτέμβριο έπειτα από μάχη με το Αλτσχάιμερ.
Ο πρωθυπουργός εμφανίστηκε εμφανώς συγκινημένος και χρειάστηκε να σταματήσει για αρκετή ώρα καθώς μιλούσε για την οικογένειά του και τη διαδρομή που τον οδήγησε από μια εργατική οικογένεια στο 10 της Ντάουνινγκ Στριτ.
Ο θάνατος του πατέρα του έχει συνδεθεί από τον ίδιο με την πολιτική του για την κοινωνική φροντίδα. Ο Ρόι Μπέρναμ ζούσε σε μονάδα φροντίδας και, λόγω της ασθένειάς του, δεν γνώριζε ότι ο γιος του είχε γίνει πρωθυπουργός. Ο ίδιος ο Μπέρναμ έχει αναφέρει ότι η εμπειρία της οικογένειάς του ενίσχυσε την αποφασιστικότητά του να αλλάξει το σύστημα κοινωνικής φροντίδας.
Τι σημαίνει η νέα γραμμή για την Ευρώπη
Η ομιλία στο Λίβερπουλ δεν σημαίνει ότι η Βρετανία επιστρέφει στην ΕΕ. Σηματοδοτεί όμως μια σαφή αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο η κυβέρνηση αντιμετωπίζει το Brexit.
Μέχρι σήμερα η βασική γραμμή των διαδοχικών βρετανικών κυβερνήσεων ήταν να βελτιώσουν τις σχέσεις με τις Βρυξέλλες χωρίς να αμφισβητήσουν τις θεμελιώδεις επιλογές που έγιναν μετά το δημοψήφισμα.
Ο Μπέρναμ μετακινεί τη συζήτηση ένα βήμα παραπέρα: υποστηρίζει ότι το Brexit έχει προκαλέσει περισσότερη ζημιά παρά όφελος και ότι η χώρα πρέπει πλέον να εξετάσει όλες τις διαθέσιμες επιλογές για τη μελλοντική της σχέση με την Ευρώπη.
Το τι ακριβώς θα περιλαμβάνει αυτή η νέα σχέση δεν έχει ακόμη αποφασιστεί. Η επόμενη σύνοδος Ηνωμένου Βασιλείου-ΕΕ και οι διαπραγματεύσεις που θα ακολουθήσουν αναμένεται να δείξουν πόσο μακριά είναι διατεθειμένο να κινηθεί το Λονδίνο.
Σε κάθε περίπτωση, δέκα χρόνια μετά το δημοψήφισμα του 2016, το Brexit παύει να αντιμετωπίζεται από τη βρετανική κυβέρνηση ως μια οριστική και κλειδωμένη επιλογή. Ο Μπέρναμ ανοίγει πλέον δημόσια τη συζήτηση για το τι θα μπορούσε να την αντικαταστήσει.
Πηγή: skai.gr
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
