Η Ρωσία και η Κίνα άσκησαν βέτο σε αμερικανικό σχέδιο απόφασης στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ για την παράταση της εντολής των εμπειρογνωμόνων που είναι επιφορτισμένοι με την παρακολούθηση των κυρώσεων κατά του Ιράν, ανοίγοντας ένα νέο μέτωπο αντιπαράθεσης γύρω από το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης.
Η πρόταση των Ηνωμένων Πολιτειών συγκέντρωσε 11 ψήφους υπέρ, ενώ Πακιστάν και Σομαλία απείχαν. Οι δύο αρνητικές ψήφοι, όμως, προήλθαν από μόνιμα μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας και, επομένως, ήταν αρκετές για να μπλοκάρουν την απόφαση.
Η ψηφοφορία δεν καταργεί τις κυρώσεις που έχουν επιβληθεί εκ νέου στο Ιράν. Αυτό που χάνεται είναι ο μηχανισμός ανεξάρτητης παρακολούθησης της εφαρμογής τους από ομάδα εμπειρογνωμόνων του ΟΗΕ.
Η ομάδα που τελικά δεν πρόλαβε να λειτουργήσει
Η εξέλιξη έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς ο μηχανισμός εποπτείας είχε ήδη αντιμετωπίσει σοβαρά προβλήματα. Η ομάδα εμπειρογνωμόνων είχε εγκριθεί μετά την επαναφορά των κυρώσεων, όμως τα μέλη που πρότεινε ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες δεν εγκρίθηκαν ποτέ.
Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές που επικαλείται το The National, η Ρωσία και η Κίνα είχαν απορρίψει και τις οκτώ υποψηφιότητες που είχαν προταθεί από τη Γραμματεία του ΟΗΕ τον Απρίλιο. Παράλληλα, η επιτροπή κυρώσεων για το Ιράν παρέμενε για περισσότερο από εννέα μήνες χωρίς πρόεδρο, με αποτέλεσμα να μην μπορεί να λειτουργήσει κανονικά.
Έτσι, η ψηφοφορία της Πέμπτης δεν διακόπτει απλώς έναν ενεργό μηχανισμό. Επιβεβαιώνει ουσιαστικά ότι ο ΟΗΕ δεν διαθέτει αυτή τη στιγμή ανεξάρτητη ομάδα εμπειρογνωμόνων για τη συστηματική καταγραφή πιθανών παραβιάσεων των κυρώσεων κατά της Τεχεράνης.
Η διαμάχη για το «snapback»
Πίσω από το βέτο βρίσκεται η βαθύτερη διαφωνία για τη νομική βάση των ίδιων των κυρώσεων.
Η Γαλλία, η Γερμανία και το Ηνωμένο Βασίλειο ενεργοποίησαν το 2025 τον μηχανισμό «snapback» που προβλεπόταν από την πυρηνική συμφωνία του 2015, υποστηρίζοντας ότι το Ιράν είχε παραβιάσει τις δεσμεύσεις του. Οι κυρώσεις επανήλθαν στις 27 Σεπτεμβρίου 2025, επαναφέροντας μέτρα που αφορούν μεταξύ άλλων ιρανικά περιουσιακά στοιχεία, μεταφορές όπλων και το πρόγραμμα βαλλιστικών πυραύλων.
Η Μόσχα και το Πεκίνο αμφισβητούν, ωστόσο, τη νομιμότητα αυτής της διαδικασίας. Ο Ρώσος πρεσβευτής στον ΟΗΕ Βασίλι Νεμπένζια υποστήριξε ότι το «snapback» ήταν παράνομο και ότι το αμερικανικό σχέδιο δεν είχε επαρκή νομική βάση.
Ρωσία και Κίνα υποστηρίζουν επίσης ότι το σχετικό πλαίσιο του ψηφίσματος 2231 είχε συγκεκριμένη ημερομηνία λήξης, στις 18 Οκτωβρίου 2025, και ότι μετά την ημερομηνία αυτή δεν υπήρχε πλέον βάση για τη συνέχιση της συγκεκριμένης διαδικασίας.
Οι δυτικές χώρες απορρίπτουν αυτή την ερμηνεία και επιμένουν ότι οι κυρώσεις που επανήλθαν μέσω του «snapback» παραμένουν δεσμευτικές για τα κράτη-μέλη του ΟΗΕ.
Νέο κενό στην εποπτεία του Ιράν
Η εξέλιξη αποκτά μεγαλύτερη βαρύτητα εξαιτίας της παράλληλης κρίσης γύρω από το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.
Το Διοικητικό Συμβούλιο της Διεθνούς Υπηρεσίας Ατομικής Ενέργειας (IAEA) ενέκρινε στις 10 Σεπτεμβρίου απόφαση που ζητά από την Τεχεράνη να αντιμετωπίσει τις διαπιστωμένες παραβιάσεις των υποχρεώσεών της βάσει της συμφωνίας διασφαλίσεων που συνδέεται με τη Συνθήκη για τη Μη Διάδοση των Πυρηνικών Όπλων. Η υπόθεση παραπέμφθηκε στον ΟΗΕ, τόσο στο Συμβούλιο Ασφαλείας όσο και στη Γενική Συνέλευση.
Πρόκειται για την πρώτη τέτοια παραπομπή από την IAEA εδώ και δύο δεκαετίες.
Την ίδια στιγμή, οι δυνατότητες των διεθνών επιθεωρητών να έχουν πλήρη εικόνα για την κατάσταση του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος έχουν περιοριστεί σημαντικά μετά τις επιθέσεις του Ισραήλ και των ΗΠΑ στις πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν.
Η IAEA είχε εκτιμήσει ότι το Ιράν διέθετε 440,9 κιλά ουρανίου εμπλουτισμένου σε ποσοστό 60%. Το επίπεδο αυτό απέχει τεχνικά από το 90% που συνδέεται με υλικό κατάλληλο για την κατασκευή πυρηνικού όπλου, χωρίς αυτό από μόνο του να αποδεικνύει πρόθεση κατασκευής όπλου.
Η απάντηση της Ουάσινγκτον
Η αμερικανική αντιπροσωπεία στον ΟΗΕ υποστήριξε ότι η κατάργηση της ανεξάρτητης ομάδας εμπειρογνωμόνων δημιουργεί σοβαρό κενό στην παρακολούθηση πιθανών παραβιάσεων.
Η αναπληρώτρια πρέσβειρα των ΗΠΑ Τζένιφερ Λοτσέτα υποστήριξε ότι οι εμπειρογνώμονες θα μπορούσαν να καταγράψουν στοιχεία για απαγορευμένη αμυντική συνεργασία του Ιράν με εταίρους του. Η Ουάσινγκτον συνέδεσε μάλιστα την εξέλιξη με αντίστοιχες δυσκολίες στη λειτουργία άλλων ομάδων εμπειρογνωμόνων του ΟΗΕ.
Η Ρωσία, από την πλευρά της, κατηγόρησε τις ΗΠΑ ότι επέλεξαν την αντιπαράθεση αντί της διπλωματικής οδού. Η Κίνα τάχθηκε επίσης κατά της αμερικανικής πρωτοβουλίας, υποστηρίζοντας την ανάγκη αποφυγής περαιτέρω κλιμάκωσης στο Συμβούλιο Ασφαλείας.
Το Ιράν χαιρέτισε τα δύο βέτο, ευχαριστώντας τη Ρωσία και την Κίνα για τη στάση τους και χαρακτηρίζοντας την αμερικανική πρωτοβουλία πολιτικά υποκινούμενη.
Το προηγούμενο της Βόρειας Κορέας
Η αντιπαράθεση θυμίζει την εξέλιξη με τον μηχανισμό παρακολούθησης των κυρώσεων κατά της Βόρειας Κορέας.
Τον Μάρτιο του 2024, η Ρωσία είχε ασκήσει βέτο στην παράταση της εντολής της αντίστοιχης ομάδας εμπειρογνωμόνων, τερματίζοντας έπειτα από 14 χρόνια τη συγκεκριμένη μορφή ανεξάρτητης εποπτείας των κυρώσεων κατά της Πιονγκγιάνγκ.
Η Γαλλία εξετάζει τώρα εναλλακτικές λύσεις για την παρακολούθηση των κυρώσεων κατά του Ιράν. Μία από αυτές θα μπορούσε να είναι η δημιουργία ξεχωριστού μηχανισμού από τη Γαλλία, τη Γερμανία, το Ηνωμένο Βασίλειο και τις Ηνωμένες Πολιτείες, κατά το πρότυπο που ακολούθησε την κατάργηση της ομάδας για τη Βόρεια Κορέα.
Η Ουάσινγκτον αυξάνει παράλληλα την οικονομική πίεση
Η ψηφοφορία στον ΟΗΕ πραγματοποιήθηκε την ίδια ημέρα που οι ΗΠΑ ανακοίνωσαν νέα μέτρα κατά δικτύων που, σύμφωνα με το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών, βοηθούν ιρανικές οντότητες να παρακάμπτουν τις κυρώσεις μέσω ψηφιακών νομισμάτων.
Στο στόχαστρο βρέθηκαν δύο εταιρείες, μεταξύ των οποίων η BitBank, καθώς και τρία πρόσωπα που συνδέονται με τον επικεφαλής της, Babak Zanjani. Η Ουάσινγκτον υποστηρίζει ότι τα συγκεκριμένα δίκτυα διευκολύνουν την πρόσβαση του Ιράν στο διεθνές χρηματοπιστωτικό σύστημα παρά τους περιορισμούς που έχουν επιβληθεί.
Έτσι, η αντιπαράθεση στον ΟΗΕ συμπίπτει με μια ευρύτερη προσπάθεια των ΗΠΑ να περιορίσουν τις οικονομικές και χρηματοπιστωτικές δυνατότητες της Τεχεράνης, την ώρα που η διεθνής εποπτεία του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος αντιμετωπίζει νέα εμπόδια.
Πηγή: skai.gr
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
