Της Μαρίνας Χαραλάμπους
Λίγες ημέρες πριν από τη συμπλήρωση του μηχανογραφικού, χιλιάδες υποψήφιοι και οι οικογένειές τους βρίσκονται αντιμέτωποι με ένα από τα σημαντικότερα διλήμματα της ζωής τους: ποια σχολή να επιλέξουν και ποια επαγγελματική πορεία να ακολουθήσουν. Είναι όμως οι υψηλές βάσεις, οι σημερινές τάσεις της αγοράς εργασίας και οι «σίγουρες» επιλογές τα σωστά κριτήρια για μια τόσο καθοριστική απόφαση; Ο Δρ. Κωνσταντίνος Κότιος, Managing Director και Σύμβουλος Σταδιοδρομίας, εξηγεί γιατί πολλοί νέοι πέφτουν σε παγίδες που μπορεί να τους οδηγήσουν σε σπουδές που δεν τους ταιριάζουν, αποκαλύπτει τι πρέπει πραγματικά να προσέξουν στη συμπλήρωση του μηχανογραφικού και δίνει πολύτιμες συμβουλές για το πώς ένας μαθητής μπορεί να ανακαλύψει τις πραγματικές του κλίσεις, να ξεχωρίσει τις δικές του επιθυμίες από τις προσδοκίες των άλλων και να χτίσει μια καριέρα με προοπτική.
Ποιο είναι το μεγαλύτερο λάθος που κάνουν οι μαθητές όταν καλούνται να επιλέξουν σπουδές και επάγγελμα;
Το μεγαλύτερο λάθος είναι ότι επιλέγουν σχολή με βάση τον τίτλο της και όχι το πραγματικό της πρόγραμμα σπουδών, ή παρασύρονται αποκλειστικά από τα μόρια που συγκέντρωσαν. Πολλοί μαθητές σκέφτονται: «Έβγαλα 18.000 μόρια, κρίμα είναι να μην δηλώσω αυτήν τη σχολή, ας αφήσω τη σχολή των 15.000 μορίων που πραγματικά μου αρέσει». Έτσι, καταλήγουν να εγκλωβίζονται σε αντικείμενα που δεν τους ταιριάζουν. Επίσης, ένα εξίσου μεγάλο λάθος είναι ότι επιλέγουν επάγγελμα με βάση το πώς είναι η αγορά εργασίας σήμερα, ξεχνώντας ότι οι ίδιοι θα βγουν στην παραγωγή μετά από 5, 6 ή 7 χρόνια, όταν τα δεδομένα θα είναι τελείως διαφορετικά.
Τι πρέπει να προσέξουν οι υποψήφιοι στη συμπλήρωση του μηχανογραφικού;
Ο πρώτος και ο πιο βασικός κανόνας που λέω πάντα στα παιδιά είναι ένας: πρώτα βρίσκουμε το «ποιος είμαι» και μετά ψάχνουμε όλα τα υπόλοιπα. Αν δεν κοιτάξεις μέσα σου, να δεις τις κλίσεις και τα «θέλω» σου, κανένα μηχανογραφικό δεν θα είναι πετυχημένο. Οι βάσεις των σχολών δείχνουν απλώς τη ζήτηση που είχε ένα τμήμα την προηγούμενη χρονιά. Δεν δείχνουν ούτε την πραγματική αξία της σχολής, ούτε – πολύ περισσότερο – το αν σου ταιριάζει. Δεύτερον, είναι σημαντικό να μελετήσουν τους οδηγούς σπουδών. Να μπουν στις ιστοσελίδες των τμημάτων και να δουν τι μαθήματα θα κάνουν στο 1ο, στο 2ο και στο 3ο έτος. Αυτό είναι το μυστικό, ειδικά για ομοειδή τμήματα (σχολές δηλαδή που μοιάζουν στο όνομα). Μόνο αν δεις τα μαθήματα, μπορείς να καταλάβεις τη βαθιά διαφορά στο αντικείμενο των σχολών και να ξέρεις τι σε περιμένει. Τρίτον, πρέπει να αναζητήσουν προσεκτικά τα επαγγελματικά δικαιώματα. Υπάρχουν «κλειστά» επαγγέλματα – όπως η Νομική, η Ψυχολογία ή η Ιατρική – όπου ο απόφοιτος χρειάζεται το συγκεκριμένο πτυχίο για να πάρει την άδεια ασκήσεως επαγγέλματος. Υπάρχουν όμως και κλάδοι, όπως οι οικονομικές επιστήμες, που σου επιτρέπουν να αποκτήσεις το επαγγελματικό δικαίωμα του οικονομολόγου ή του στελέχους αγοράς ακόμα και μέσα από ένα κατάλληλο μεταπτυχιακό, έχοντας κάνει ένα τελείως διαφορετικό πρώτο πτυχίο. Αφού γίνουν όλα αυτά, τότε μόνο φτάνουμε στο επόμενο βήμα: να δούμε τι γίνεται στην αγορά εργασίας, τι απορρόφηση υπάρχει, ποιοι είναι οι μισθοί κτλ. Ούτε οι βάσεις, ούτε οι μισθοί είναι πρωτεύοντα στοιχεία. Αν δεν ψάξουμε πρώτα να βρούμε ποιοι είμαστε, κανένας οικονομικός δείκτης δεν μπορεί να μας εξασφαλίσει την επιτυχία.
Πώς μπορεί ένας νέος να ξεχωρίσει αν μια επιλογή ταιριάζει πραγματικά στην προσωπικότητα και τα ενδιαφέροντά του ή αν επηρεάζεται από την οικογένεια και το περιβάλλον του;
Είναι όντως πολύ λεπτή η γραμμή. Ο καλύτερος τρόπος για να το ξεδιαλύνει ένας νέος είναι να κάνει στον εαυτό του μια πολύ απλή ερώτηση, ένα νοητικό πείραμα: «Σε ποια σχολή θα δήλωνα, αν ήξερα σίγουρα ότι από οποιαδήποτε δουλειά κι αν επιλέξω να κάνω στο μέλλον, θα βγάζω πάρα πολλά χρήματα, καταβάλλοντας τον ίδιο ακριβώς κόπο;» Με αυτή την ερώτηση, βγάζουμε αυτόματα από τη μέση οποιαδήποτε άλλη σκέψη έχει να κάνει με οικονομικά ζητήματα, το άγχος της αποκατάστασης ή την ανασφάλεια για την αγορά εργασίας. Θέτουμε τον μαθητή προ του τι του αρέσει πραγματικά, φέρνοντάς του όλα τα επαγγέλματα στο ίδιο επίπεδο αποτελέσματος. Εκεί φαίνεται η αληθινή κλίση. Η επιρροή της οικογένειας, συνήθως, έχει να κάνει με την ασφάλεια που θα ήθελαν να έχουν εξασφαλίσει οι γονείς για το παιδί τους. Συχνά αυτή η επιρροή ντύνεται με τον μανδύα της κοινωνικής καταξίωσης. Είναι όμως εξαιρετικά σημαντικό να συνειδητοποιήσουν τα παιδιά ότι η ζωή είναι δική τους. Δεν αποφασίζουν οι γονείς, ούτε ο κοινωνικός περίγυρος.
Πόσο πρέπει να λαμβάνει υπόψη του ένας μαθητής τις προοπτικές απασχόλησης και πόσο τα προσωπικά του όνειρα;
Χρειάζεται μια ισορροπία, καθώς κανένα από τα δύο άκρα δεν λειτουργεί σωστά στην πράξη. Αν κυνηγήσεις μόνο το «όνειρο», χωρίς καμία απολύτως σύνδεση με την πραγματικότητα και τις ανάγκες της αγοράς, κινδυνεύεις να απογοητευτείς πολύ γρήγορα. Από την άλλη, αν πας αποκλειστικά με τις «προοπτικές» και τις έτοιμες λίστες των περιζήτητων επαγγελμάτων, κινδυνεύεις να γίνεις ένας δυστυχισμένος εργαζόμενος που θα κάνει μια δουλειά απλώς και μόνο για να επιβιώσει. Η χρυσή τομή είναι να βρεις πού τέμνεται το ταλέντο και το πάθος σου με τις ανάγκες της κοινωνίας. Ακόμη και σε ένα θεωρητικά κορεσμένο επάγγελμα, αν είσαι εξαιρετικός σε αυτό που κάνεις και το αγαπάς πραγματικά, θα βρεις τον δρόμο σου και θα ξεχωρίσεις. Αντίστοιχα, στο πιο κερδοφόρο και αναπτυσσόμενο επάγγελμα, αν είσαι μέτριος και βαριέσαι το αντικείμενο, αργά ή γρήγορα θα αποτύχεις.
Τι θα συμβουλεύατε έναν μαθητή που δεν γνωρίζει καθόλου τι θέλει να κάνει επαγγελματικά; Από πού μπορεί να ξεκινήσει;
Αρχικά θα του έλεγα να πάρει μια βαθιά ανάσα, γιατί αυτό που του συμβαίνει είναι απόλυτα φυσιολογικό για την ηλικία των 17 ετών. Δεν χρειάζεται να πανικοβάλλεται. Για να ξεκινήσει, η συμβουλή μου είναι να μην ψάχνει αμέσως τo ιδανικό επάγγελμα με βάση τις λίστες που βλέπει δεξιά και αριστερά, αλλά να πάει με τη μέθοδο της εις άτοπον απαγωγής: να γράψει σε ένα χαρτί τι είναι αυτό που σίγουρα δεν του αρέσει και δεν θα ήθελε με τίποτα να κάνει στην καθημερινότητά του. Το πιο σημαντικό όμως από εδώ και πέρα, είναι να βρει ποιος πραγματικά είναι και τι μπορεί να κάνει. Να ανακαλύψει τις κλίσεις, τα ταλέντα και τις πραγματικές του δυνατότητες. Σε αυτό το κομμάτι μπορεί να τον βοηθήσει καθοριστικά ένα έγκυρο τεστ επαγγελματικού προσανατολισμού και, κυρίως, μια ολοκληρωμένη συμβουλευτική διαδικασία με έναν σύμβουλο σταδιοδρομίας. Αυτή η διαδικασία δεν θα του «δείξει» απλώς μια σχολή, αλλά θα φωτίσει όλα εκείνα τα τυφλά σημεία που ούτε ο ίδιος γνωρίζει για τον εαυτό του, ενώ παράλληλα θα τον βοηθήσει να αναπτύξει τον τρόπο σκέψης που θα τον οδηγήσει στην επιτυχία, ό,τι κι αν επιλέξει στο τέλος.
Σε μια εποχή όπου πολλοί αλλάζουν επάγγελμα αρκετές φορές στη ζωή τους, πόσο καθοριστική είναι τελικά η πρώτη επιλογή σπουδών;
Είναι σημαντική, αλλά σίγουρα δεν είναι μοιραία. Το πρώτο πτυχίο σού δίνει τον τρόπο σκέψης, τη μεθοδολογία και τις πρώτες βάσεις. Δεν σου βάζει όμως μια ισόβια σφραγίδα στο μέτωπο. Σήμερα, η αγορά εργασίας είναι τόσο ρευστή που το 1ο πτυχίο είναι απλώς η αφετηρία, όχι ο τερματισμός. Μέσα από μεταπτυχιακά, σεμινάρια, certifications και κυρίως μέσα από την ίδια την εργασιακή εμπειρία, μπορείς να στρίψεις το τιμόνι της καριέρας σου πολλές φορές. Η πρώτη επιλογή σάς ανοίγει μια πόρτα, αλλά στην πορεία θα ανακαλύψετε ότι ο διάδρομος έχει πολλά άλλα δωμάτια.
Ποιες είναι οι σημαντικότερες δεξιότητες που θα πρέπει να καλλιεργήσει ένας μαθητής σήμερα, ανεξάρτητα από το επάγγελμα που θα επιλέξει στο μέλλον;
Ανεξάρτητα από το αν θα γίνει κανείς γιατρός, δικηγόρος, προγραμματιστής ή καλλιτέχνης, υπάρχουν ορισμένες δεξιότητες-κλειδιά που θα του εξασφαλίσουν την πορεία.
Ωστόσο, θεωρώ ως τη σημαντικότερη δεξιότητα από όλες, το να μην τα παρατάει ποτέ, ακόμα κι αν κάνει λάθος. Στην εποχή μας, το λάθος έχει δαιμονοποιηθεί, κι όμως είναι ο μόνος δρόμος για να μάθεις και να εξελιχθείς. Το να έχεις την ψυχική ανθεκτικότητα να πέφτεις, να αναλύεις τι πήγε στραβά και να συνεχίζεις, είναι αυτό που ξεχωρίζει τους πετυχημένους ανθρώπους. Από τα λάθη μας μαθαίνουμε, όχι από τις εύκολες νίκες μας. Μαζί με αυτήν, ομαδοποιώ άλλες 3 βασικές δεξιότητες:
● Η προσαρμοστικότητα: Η ικανότητα να διαχειρίζεσαι την αβεβαιότητα και να μαθαίνεις γρήγορα νέα πράγματα όταν αλλάζουν τα δεδομένα γύρω σου.
● Η ψηφιακή νοημοσύνη: Όχι απλώς να ξέρεις να σκρολάρεις στα social media, αλλά να κατανοείς πώς λειτουργούν τα ψηφιακά εργαλεία και η τεχνολογία στον κλάδο σου.
● Η επικοινωνία και η συνεργασία: Να μπορείς να δουλέψεις σε ομάδα, να ακούς, να εκφράζεις ξεκάθαρα τις ιδέες σου και να λύνεις διαφωνίες με διάλογο.
Αν είχατε απέναντί σας σήμερα έναν 17χρονο μαθητή που αγχώνεται επειδή πιστεύει ότι η επιλογή των Πανελλαδικών θα καθορίσει όλη του τη ζωή, τι θα του λέγατε;
Θα τον κοιτούσα στα μάτια και θα του έλεγα: «Χαλάρωσε. Οι Πανελλαδικές είναι απλώς ένας σταθμός, όχι ο προορισμός». Είναι απόλυτα λογικό να νιώθεις πίεση αυτή τη στιγμή, γιατί σου φαίνεται το μεγαλύτερο βουνό που έχεις να ανέβεις στη μέχρι τώρα ζωή σου. Όμως, η αλήθεια είναι ότι καμία εξέταση στα 17 σου δεν έχει τη δύναμη να καθορίσει την ευτυχία, την επιτυχία ή την αξία σου για τα επόμενα 50 χρόνια. Η ζωή είναι γεμάτη δεύτερες ευκαιρίες, εναλλακτικές διαδρομές και ανατροπές. Έχω δει ανθρώπους να περνάνε πρώτοι στη σχολή των ονείρων τους και να τα παρατάνε στο δεύτερο έτος, και ανθρώπους που απέτυχαν στις εξετάσεις αλλά σήμερα μεγαλουργούν γιατί είχαν πείσμα, μεράκι και δεν τα παράτησαν. Δώσε τον καλύτερό σου εαυτό τώρα, αλλά να θυμάσαι: το παιχνίδι της ζωής ξεκινάει μετά τις εξετάσεις, και εκεί έχεις όλο το χρόνο να γράψεις το δικό σου σενάριο.
Πηγή: skai.gr
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
