Σε εφαρμογή τέθηκαν από χθες, οι νέες υποχρεώσεις διαφάνειας για ορισμένα συστήματα και περιεχόμενο τεχνητής νοημοσύνης, στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Κανονισμού για την Τεχνητή Νοημοσύνη (AI Act). Στόχος των νέων κανόνων είναι να μπορούν οι πολίτες να αναγνωρίζουν εύκολα πότε αλληλεπιδρούν με σύστημα τεχνητής νοημοσύνης ή πότε το περιεχόμενο που βλέπουν, ακούν ή διαβάζουν έχει δημιουργηθεί ή τροποποιηθεί με τη χρήση AI.
Οι νέοι κανόνες έρχονται, καθώς, όπως επισημαίνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η ραγδαία εξέλιξη της γενετικής τεχνητής νοημοσύνης καθιστά ολοένα και δυσκολότερη τη διάκριση μεταξύ πραγματικού και τεχνητού περιεχομένου. Οι αυξημένοι κίνδυνοι παραπληροφόρησης, μαζικής χειραγώγησης, απάτης, πλαστοπροσωπίας και εξαπάτησης των καταναλωτών που προκύπτουν, αναδεικνύουν τη διαφάνεια ως βασική προϋπόθεση για τη διατήρηση της εμπιστοσύνης των πολιτών στις ψηφιακές πληροφορίες.
Ποιους αφορούν οι νέες υποχρεώσεις
Οι νέες υποχρεώσεις αφορούν τόσο τους παρόχους όσο και τους χρήστες επαγγελματικών συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης. Οι χρήστες πρέπει να ενημερώνονται με σαφή τρόπο όταν αλληλεπιδρούν με chatbot, ψηφιακό βοηθό ή εικονικό avatar που λειτουργεί με τεχνητή νοημοσύνη και όχι με πραγματικό άνθρωπο. Παράλληλα, εικόνες, βίντεο και ηχητικά αρχεία που δημιουργούνται ή τροποποιούνται με AI και απεικονίζουν υπαρκτά πρόσωπα, αντικείμενα, τόπους ή γεγονότα – τα λεγόμενα deepfakes – οφείλουν να φέρουν ευδιάκριτη επισήμανση, καθώς και μηχανικά αναγνώσιμη σήμανση, όπως ψηφιακά υδατογραφήματα (watermarks) ή άλλα τεχνικά μεταδεδομένα που επιτρέπουν την αυτόματη ανίχνευσή τους.
Οι υποχρεώσεις επεκτείνονται επίσης σε κείμενα που δημιουργούνται με τεχνητή νοημοσύνη και δημοσιεύονται για την ενημέρωση του κοινού σχετικά με θέματα δημόσιου ενδιαφέροντος, όταν δεν έχει προηγηθεί ουσιαστικός ανθρώπινος συντακτικός ή δημοσιογραφικός έλεγχος. Στα θέματα αυτά περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, η πολιτική, οι δημοκρατικές διαδικασίες, η δημόσια υγεία, η δημόσια ασφάλεια, η απονομή της δικαιοσύνης, η προστασία του περιβάλλοντος, η οικονομία και γενικότερα κάθε ζήτημα που μπορεί να επηρεάσει τον δημόσιο διάλογο.
Σύμφωνα με τις κατευθυντήριες οδηγίες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ένα περιεχόμενο χαρακτηρίζεται ως deepfake όταν δημιουργείται με τεχνητή νοημοσύνη, παρουσιάζει υψηλή ομοιότητα με υπαρκτό ή εύλογα υπαρκτό πρόσωπο, αντικείμενο, τόπο ή γεγονός και μπορεί να εκληφθεί από τον μέσο πολίτη ως αυθεντικό ή αληθινό. Η επισήμανση πρέπει να είναι εμφανής από την πρώτη στιγμή που ο χρήστης εκτίθεται στο περιεχόμενο και να μην βασίζεται αποκλειστικά σε τεχνικά μεταδεδομένα που δεν είναι ορατά στον άνθρωπο.
Οι εξαιρέσεις
Η Ευρωπαϊκή Ένωση προβλέπει ορισμένες εξαιρέσεις. Η υποχρέωση επισήμανσης περιορίζεται όταν το περιεχόμενο αποτελεί προφανώς καλλιτεχνικό, δημιουργικό, σατιρικό ή μυθοπλαστικό έργο, ώστε η σχετική ενημέρωση να μην επηρεάζει την εμπειρία του κοινού. Εξαιρούνται επίσης οι περιπτώσεις όπου η χρήση τέτοιου περιεχομένου επιτρέπεται από τον νόμο για σκοπούς πρόληψης, διερεύνησης ή δίωξης ποινικών αδικημάτων, καθώς και τα κείμενα που έχουν υποβληθεί σε ουσιαστική ανθρώπινη αναθεώρηση και δημοσιεύονται με σαφή συντακτική ευθύνη φυσικού ή νομικού προσώπου.
Οι κανόνες αφορούν κυρίως την επαγγελματική χρήση της τεχνητής νοημοσύνης και όχι τους ιδιώτες που δημιουργούν περιεχόμενο αποκλειστικά για προσωπική χρήση.
Οι επισημάνσεις
Για τη διευκόλυνση της εφαρμογής των νέων απαιτήσεων, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει αναπτύξει κοινά εικονίδια επισήμανσης, τα οποία μπορούν να χρησιμοποιούν οι πάροχοι και οι δημιουργοί περιεχομένου. Παράλληλα, μεγάλες τεχνολογικές εταιρείες έχουν ήδη αρχίσει να εφαρμόζουν αντίστοιχες πρακτικές. Το TikTok απαιτεί εδώ και χρόνια από τους δημιουργούς να επισημαίνουν περιεχόμενο που παράγεται με AI και αναφέρει ότι δισεκατομμύρια αναρτήσεις έχουν ήδη λάβει σχετική σήμανση μέσω εργαλείων αυτόματης ανίχνευσης. Η Meta χρησιμοποιεί την ένδειξη «AI Info» σε αναρτήσεις στο Facebook και το Instagram, ενώ η Google συμμετέχει στον ευρωπαϊκό Κώδικα Πρακτικής για τη διαφάνεια της τεχνητής νοημοσύνης και συνεργάζεται με εταιρείες όπως η Nvidia, η OpenAI και η Apple για την ανάπτυξη κοινών τεχνολογιών ψηφιακής σήμανσης.
Εν τω μεταξύ, εκπρόσωποι της βιομηχανίας εκφράζουν ανησυχίες σχετικά με την πολυπλοκότητα των νέων απαιτήσεων και τον κίνδυνο υπερβολικής επισήμανσης του διαδικτυακού περιεχομένου, γεγονός που θα μπορούσε να προκαλέσει σύγχυση στους χρήστες αντί να ενισχύσει τη διαφάνεια. Ωστόσο, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υποστηρίζει ότι η σαφής ενημέρωση των πολιτών αποτελεί αναγκαία προϋπόθεση για την προστασία της εμπιστοσύνης στο ψηφιακό περιβάλλον, καθώς η διάκριση μεταξύ αυθεντικού και μη πραγματικού περιεχομένου γίνεται ολοένα δυσκολότερη.
Τα πρόστιμα
Η συμμόρφωση με τους νέους κανόνες θα εποπτεύεται από τις αρμόδιες εθνικές αρχές, το Ευρωπαϊκό Γραφείο Τεχνητής Νοημοσύνης και, όπου απαιτείται, τον Ευρωπαίο Επόπτη Προστασίας Δεδομένων. Για τις επιχειρήσεις προβλέπονται διοικητικά πρόστιμα που μπορούν να φθάσουν έως και τα 15 εκατομμύρια ευρώ ή το 3% του παγκόσμιου ετήσιου κύκλου εργασιών, ενώ για τα θεσμικά όργανα και τους οργανισμούς της Ευρωπαϊκής Ένωσης τα πρόστιμα μπορούν να ανέλθουν έως τις 750.000 ευρώ, με πρόβλεψη αναλογικότητας για τις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις. Επιπλέον, τα υφιστάμενα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης έχουν μεταβατική περίοδο συμμόρφωσης έως τις 2 Δεκεμβρίου 2026.
Πηγή: skai.gr
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
