Το πλήγμα που δέχθηκε η Δημοτική Πινακοθήκη Καρδίτσας από τον “Ιανό” ήταν τεράστιο και οι συνέπειες ανυπολόγιστες ακόμα και σήμερα που έχουν περάσει σχεδόν 65 μήνες από την θεομηνία.
Δεν αναφερόμαστε φυσικά στις ζημιές σε ηλεκτρομηχανολογικό εξοπλισμό και κτιριακές υποδομές αλλά για την συλλογή των έργων τέχνης και ειδικά αυτών που φυλάσσονταν σε υπόγειο αποθηκευτικό χώρο που πλημμύρισε.
Όπως ανέφερε στο KarditsaLive.Net η υπάλληλος της Δημοτικής Πινακοθήκης κ. Γιαννέλου στο χώρο βρίσκονταν περίπου 2.500 έργα ενώ, λόγω της αδυναμίας λειτουργίας του ηλεκτρομηχανολογικού εξοπλισμού και των μηχανημάτων που ρυθμίζουν τις περιβαλλοντικές συνθήκες, παρατηρήθηκαν φθορές και σε έργα που βρίσκονταν σε άλλα σημεία του κτιρίου.
Απαντώντας σε σχετικά μας ερωτήματα η κ. Γιαννέλου τόνισε πως αμέσως μετά τον “Ιανό” ζητήθηκε βοήθεια από την Διεύθυνση Συντήρησης του Υπουργείου Πολιτισμού. Παρότι η Δημοτική Πινακοθήκη δεν ανήκει στο ΥΠ.ΠΟ, υπήρξε άμεση ανταπόκριση και παροχή βοήθειας, όπως εξάλλου και για το Αρχαιολογικό Μουσείο της πόλης μας που είναι στην δικαιοδοσία του ΥΠ.ΠΟ.
Για ένα περίπου μήνα, συνεχίζει, έρχονταν συνεργεία συντηρητών ζωγραφικών έργων που ανανεώνονταν ανά εβδομάδα. Μας καθοδηγούσαν στην άντληση των έργων από το πλημμυρισμένο υπόγειο, παρείχαν τις πρώτες σωστικές φροντίδες και πολύτιμη ενημέρωση για το πως να διαχειριστούμε αυτή τη δύσκολη. Από την αρχή συμμετείχαν και δύο εθελοντές συντηρητές που ζουν στην Καρδίτσα.
Από τα έργα που βρίσκονταν στο υπόγειο και επλήγησαν, ένας πολύ μικρός αριθμός μεταφέρθηκε στην Αθήνα για να μπορέσουν να τα δουλέψουν οι συντηρητές στα εργαστήρια τους, καθώς εδώ δεν υπήρχε η σχετική υποδομή. Τα έργα που πήγαν για τον σκοπό αυτό στην Αθήνα ήταν 412 και λίγο πριν το τέλος του 2025 επέστρεψαν. Η πλειοψηφία αυτών έχουν δεχτεί πολύ αρχικές σωστικές εργασίες. Ορισμένα από αυτά (όχι πολλά) δόθηκαν πίσω πλήρως συντηρημένα. Ωστόσο, αρκετές ακόμη εργασίες συντήρησης και αποκατάστασης μπορούν να γίνουν για τα έργα αυτά, όπως και για αρκετά από τα υπόλοιπα που δεν μεταφέρθηκαν στην Αθήνα. Μεγάλος όγκος εργασιών που απαιτούν κονδύλια και ειδική τεχνογνωσία.
Τη δεδομένη χρονική στιγμή, συνεχίζει η κ. Γιαννέλου, βρισκόμαστε στην φάση της ταύτισης, της καινούριας καταγραφής και φωτογράφισης των έργων που έχουν πληγεί. Αυτές οι εργασίες είναι απαραίτητες για το σύνολο των έργων που επηρεάστηκαν από την πλημμύρα. Όπως εξηγεί, όταν αποκτάται ένα έργο το καταγράφουμε, το φωτογραφίζουμε και του δίνουμε έναν ειδικό κωδικό. Με την πλημμύρα δεν προκλήθηκαν μόνον μεγάλες ή μικρές φθορές σε έργα, χάθηκαν και πάρα πολλοί κωδικοί. Από την καταστροφή και μετά, είναι σε εξέλιξη ακριβώς αυτή η διαδικασία που προϋποθέτει καινούρια συλλογή και καταγραφή στοιχείων και, όπου είναι εφικτή, σύγκριση με φωτογραφίες και άλλα δεδομένα ώστε να επιβεβαιωθούν ταυτίσεις έργων. Το ίδιο ακριβώς γίνεται για όλα τα έργα και γι΄ αυτά που μεταφέρθηκαν στην Αθήνα και για τα υπόλοιπα. Με την ολοκλήρωση αυτών των εργασιών θα έχουμε πληρέστερη εικόνα των απωλειών. Το βέβαιο είναι υπάρχουν έργα με πολύ εκτεταμένες φθορές και άλλα που κατ΄ αρχήν δεν φαίνεται να έχουν τόσο σοβαρά προβλήματα. Σε κάθε περίπτωση, η διαχείριση της καταστροφής γενικότερα και ειδικότερα της αποκατάστασης των έργων είναι απαιτητική και χρονοβόρα διαδικασία και η συμβολή εξειδικευμένων συντηρητών απολύτως απαραίτητη.
Παράλληλα, τονίζει η συνομιλήτριά μας, προς την κατεύθυνση αυτή υποβλήθηκε μέσα στο 2025 μια πρόταση από το Τμήμα Μουσείων, Πινακοθήκης και άλλων δομών Πολιτισμού του Δήμου Καρδίτσας που έλαβε χρηματοδότηση από το Υπουργείο Πολιτισμού. Πριν από το τέλος επίσης της ίδιας χρονιάς υπεγράφη μνημόνιο συνεργασίας με το Τμήμα Συντήρησης Αρχαιοτήτων και Έργων Τέχνης του Πανεπιστημίου Δυτικής Αττικής με σκοπό την παροχή συμβουλευτικής και βοήθειας σε θέματα συντήρησης για το Μουσείο Πόλης και για τη Δημοτική Πινακοθήκη. Με αυτό το έργο και αυτή τη συνεργασία έχει ξεκινήσει η αποκατάσταση αντικείμενων από το Μουσείο Πόλης, αλλά και 30 έργων (της πινακοθήκης) που επλήγησαν όλα από τον “Ιανό”.
Η ζημιά που έγινε, είναι δεδομένα μεγάλη και δυσαναπλήρωτη. Το πέρασμα του “Ιανού” θα βαραίνει πάντα και θα κόβει τη διαδρομή της πινακοθήκης σε πριν και μετά την θεομηνία. Η Δημοτική Πινακοθήκης Καρδίτσας όμως συνεχίζει και οφείλει να συνεχίσει να παίζει τον ιδιαίτερο ρόλο της για τον πολιτισμό.
Π.Κ.
