Ακόμη και καμήλες δεν γλιτώνουν πλέον από τις ακραίες θερμοκρασίες που σημειώνονται στην Αφρική. Είναι γνωστό ότι η περιοχή Αφάρ στη βορειοανατολική Αιθιοπία είναι ένα από τα πιο ζεστά και ξηρά μέρη στη Γη, όπου οι νομάδες συχνά οδηγούν καραβάνια με καμήλες για να μεταφέρουν αλάτι μέσω της ερήμου.
«Βλέπω τις καμήλες μου να υποφέρουν από υπερβολική ζέστη», λέει στο BBC ο Αλί Ουμέρ, ένας καμηλιέρης από τη Σεμέρα του Αφάρ. «Εμφανίζουν φουσκάλες στα πόδια, τα μάτια τους δακρύζουν και η καυτή άμμος καίει το δέρμα τους και τρώει το τρίχωμά τους όταν κάθονται», είπε ο 40χρονος που έχει περίπου 500 καμήλες.
«Μέσα στον τελευταίο μήνα έχασα οκτώ μικρά λόγω της υπερβολικής ζέστης, η οποία έχει γίνει πολύ πιο έντονη και δύσκολη. Ακόμα και ο άνεμος, που παλιά έφερνε δροσερό αέρα, τώρα μεταφέρει θερμότητα», συμπλήρωσε.
Δεν είναι ο μόνος που έχει κάνει αυτές τις παρατηρήσεις: επιστήμονες, εργαζόμενοι σε θέματα προστασίας των ζώων και διάφορες μελέτες συμφωνούν ότι η κόπωση, η αφυδάτωση και η επικράτηση ορισμένων ασθενειών αποτελούν άμεσες επιπτώσεις της ακραίας ζέστης. Επίσης, τα ζώα επηρεάζονται και εμμέσως, λόγω της συρρίκνωσης των υδάτινων πόρων και τη μείωση της βλάστησης και των περιοχών με σκιά.
Η Βόρεια Αφρική και το Κέρας της Αφρικής φιλοξενούν περίπου το 80% του παγκόσμιου πληθυσμού καμηλών με μία καμπούρα – γνωστές ως δρομάδες. Οι αγρότες και οι κτηνοτρόφοι σε αυτές τις περιοχές έχουν στραφεί σε αυτά τα ζώα λόγω της ανθεκτικότητάς τους στη σκληρή ζέστη και τις συνθήκες ξηρασίας.
Ωστόσο, μια μελέτη του 2025 που συγκέντρωσε τις εμπειρίες των κτηνοτρόφων καμηλών στη νότια Αιθιοπία έδειξε ότι οι υψηλές θερμοκρασίες και η κλιματική αλλαγή έχουν αρνητικό αντίκτυπο στην υγεία του καμηλών.
«Οι ερωτηθέντες ανέφεραν ότι η κλιματική αλλαγή έχει επηρεάσει την υγεία, την ανθεκτικότητα και την αναπαραγωγική απόδοση των καμηλών», σημειώνει.
Στη γειτονική Σομαλία, η κατάσταση φαίνεται να είναι ακόμη πιο σοβαρή. Έρευνα που δημοσιεύθηκε τον Ιούνιο έδειξε ότι η θνησιμότητα των καμηλών που σχετίζεται με την ξηρασία αποτελεί πλέον μια εκτεταμένη κρίση και επηρεάζει σχεδόν το 46% των νοικοκυριών που έχουν καμήλες.
Η μελέτη συγκέντρωσε στοιχεία από σχεδόν 6.000 νοικοκυριά με καμήλες και έδειξε ότι η θνησιμότητα ήταν πιο έντονη στις βόρειες περιοχές, «με ένα εκπληκτικό ποσοστό θνησιμότητας σχεδόν 73%».
Η ακραία ζέστη είναι η κύρια αιτία της ξηρασίας στην περιοχή, αν και άλλοι παράγοντες, όπως οι ανεπαρκείς κτηνιατρικές υπηρεσίες και η διαχείριση των ζώων, επιδεινώνουν την κατάσταση, λένε οι ειδικοί.
Μια περιβαλλοντική ανάλυση διαπίστωσε ότι οι υψηλές θερμοκρασίες στην περιοχή ήταν η αιτία της ξηρασίας του 2021-22, καθώς η ακραία ζέστη μετατρέπει το νερό από το έδαφος σε ατμό και τα φυτά απελευθερώνουν στον αέρα το νερό που περιέχουν.
Οι κτηνίατροι επιβεβαιώνουν ότι πλέον περιθάλπουν περισσότερες άρρωστες καμήλες και βλέπουν περισσότερους θανάτους λόγω της ακραίας ζέστης και ξηρασίας.
«Παρατηρούμε σημαντική αύξηση στα κρούσματα υπερθερμίας στις καμήλες, με αποτέλεσμα να προσβάλλονται από πολλαπλές μολύνσεις», δήλωσε στο BBC ο Χασάν Νούγια Γκούγιο, κτηνίατρος στην κομητεία Μαρσαμπίτ στη βορειοανατολική Κένυα, που συνορεύει με την Αιθιοπία.
Η συχνότητα εμφάνισης ασθενειών στις καμήλες και η μειωμένη απόδοση γάλακτος από αυτές οφείλονται στις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής, συμπεριλαμβανομένου του θερμικού στρες, σύμφωνα με μια άλλη μελέτη που διεξήχθη στο Κέρας της Αφρικής.
Μια παρόμοια ιστορία διαδραματίζεται στη Βόρεια Αφρική. Μια μελέτη στην Αλγερία, που δημοσιεύθηκε φέτος, έδειξε σημαντική αύξηση στους θανάτους καμηλών κατά τη διάρκεια των καλοκαιρινών καυσώνων.
«Η ανάλυση των δεδομένων αναδεικνύει σημαντικά εποχικά μοτίβα θνησιμότητας, υπογραμμίζοντας την ανάγκη για στοχευμένες παρεμβάσεις κατά τη διάρκεια περιόδων υψηλού κινδύνου, όπως οι καλοκαιρινοί μήνες. Οι πιο σημαντικές είναι η στρατηγική παροχή νερού, η συμπληρωματική σίτιση και η ενισχυμένη παρακολούθηση των ασθενειών», ανέφερε.
Ο Παγκόσμιος Μετεωρολογικός Οργανισμός (WMO) αναφέρει ότι τα ακραία φαινόμενα καύσωνα έχουν γίνει συνηθισμένο φαινόμενο σε αρκετές χώρες της Βόρειας Αφρικής, με τα κύματα καύσωνα να έχουν αυξηθεί με σαφή ανοδική τάση από το 1981. Ορισμένες χώρες στην περιοχή και τη Μέση Ανατολή ανέφεραν θερμοκρασίες άνω των 50°C το 2024.
Οι ειδικοί λένε ότι οι καμήλες αντέχουν άνετα τη ζέστη έως τους 40 βαθμούς Κελσίου, με τη θερμοκρασία του σώματός τους να κυμαίνεται κατά αρκετούς βαθμούς κατά τη διάρκεια της ημέρας, ώστε να μπορούν να ανταπεξέλθουν στην εξωτερική θερμοκρασία.
Με αυτόν τον τρόπο αποφεύγουν την εφίδρωση και, σε συνδυασμό με τα συμπυκνωμένα ούρα και τα ξηρά κόπρανα, ελαχιστοποιούν την απώλεια νερού, ενώ το παχύ δέρμα τους τούς βοηθά να αποκρούουν την ηλιακή ακτινοβολία.
«Ωστόσο, και οι καμήλες μπορούν να βιώσουν θερμικό στρες αν οι θερμοκρασίες ανέβουν πάνω από το εύρος άνεσης για αυτές», λέει ο Δρ. Μοχάμεντ Μπενγκούμι, επιστήμονας του Οργανισμού Τροφίμων και Γεωργίας (FAO) του ΟΗΕ, ο οποίος ειδικεύεται στην υγεία των καμηλών και εργάζεται στη Βόρεια Αφρική.
«Σε πολλά μέρη της Σαχάρας, οι καλοκαιρινές θερμοκρασίες ξεπερνούν πλέον συχνά τους 50 βαθμούς Κελσίου, αυξάνοντας τον κίνδυνο σοβαρού θερμικού στρες, ιδιαίτερα όταν συνοδεύεται από μειωμένη φυτική κάλυψη, λειψυδρία και περιορισμένη πρόσβαση σε σκιά», δήλωσε στο BBC.
Ο καθηγητής Αμπντελματζίντ Τσλεχμα στο πανεπιστήμιο της Γκαρντάγια στην Αλγερία, ο οποίος έχει διεξάγει πειραματικές εργασίες σε καμήλες στην έρημο Σαχάρα, καταλήγει σε παρόμοιο συμπέρασμα.
«Οι εργασίες μας δείχνουν ότι η παρατεταμένη θερμότητα ημέρας και νύχτας πάνω από 41 έως 45°C επιτίθεται άμεσα στα κύτταρά τους», δήλωσε στο BBC.
«Το ανοσοποιητικό τους σύστημα υποφέρει επειδή τέτοια επίπεδα θερμότητας βλάπτουν τα λευκά αιμοσφαίρια και άλλα κύτταρα λόγω του στρες, τα οποία αγωνίζονται να επιδιορθωθούν και καταλήγουν να αυτοκαταστραφούν».
Για τις καμήλες αυτό σημαίνει ότι όταν εμφανίζεται θερμικό στρες, ο μεταβολισμός τους επιβραδύνεται για να περιορίσει την εσωτερική παραγωγή θερμότητας, προκαλώντας απότομη μείωση της πρόσληψης τροφής, με αποτέλεσμα λήθαργο και γενικευμένη κόπωση. Αυτό οδηγεί σε μείωση της παραγωγής γάλακτος και επίσης σε αναπαραγωγικές διαταραχές.
Ενώ η ακραία ζέστη είναι ο κύριος ένοχος, οι επιπτώσεις της γίνονται σοβαρές όταν προστίθενται και άλλοι παράγοντες, όπως η απώλεια βλάστησης και νερού, η έλλειψη σκιασμένων περιοχών και οι ανεπαρκείς κτηνιατρικές υπηρεσίες.
Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο πολλοί κτηνοτρόφοι στην Αιθιοπία έχουν μετακινήσει τις καμήλες τους από τη βόρεια περιοχή, όπου ιστορικά βρίσκονταν τα ζώα, προς τα νότια, όπου το νερό και η βλάστηση αφθονούν σχετικά περισσότερο.
«Αυτή δεν είναι η εποχιακή μετακίνηση των κτηνοτρόφων», δήλωσε ο Ντάνιελ Γκέλαν, καθηγητής και ερευνητής ανάπτυξης κτηνοτροφικών μονάδων στο Πανεπιστήμιο Βίζιον στην Αιθιοπία. «Εγκαταλείπουν οριστικά τη βόρεια περιοχή επειδή δεν μπορούν πλέον να διατηρήσουν την εκτροφή καμηλών εκεί λόγω της ακραίας ζέστης και της ξηρασίας», δήλωσε.
Πηγή: BBC
Κάνε like στη σελίδα μας στο Facebook
Ακολούθησε μας στο Twitter
Κάνε εγγραφή στο κανάλι μας στο Youtube
Γίνε μέλος στο κανάλι μας στο Viber
– Αναφέρεται ως πηγή το ertnews.gr στο σημείο όπου γίνεται η αναφορά.
– Στο τέλος του άρθρου ως Πηγή
– Σε ένα από τα δύο σημεία να υπάρχει ενεργός σύνδεσμος
