Πανσέληνος Μαΐου: Τι είναι το μπλε μικρό – φεγγάρι και πότε θα είναι ορατό

Το μπλε μικρό – φεγγάρι είναι ένα σπάνιο θέαμα, αν και δεν είναι τόσο μπλε, ούτε τόσο μικρό όσο φαντάζεστε.

Αυτό το Σαββατοκύριακο (30-31/05), ο νυχτερινός ουρανός θα φιλοξενήσει ένα σπάνιο θέαμα, ένα μπλε μικρό – φεγγάρι. Ρίχνουμε μια ματιά στο τι σημαίνει αυτή η φράση και πώς μπορείτε να δείτε το γεγονός.

Τι είναι το μπλε φεγγάρι

Υπάρχουν περισσότεροι από ένας ορισμοί για το μπλε φεγγάρι. «Πιθανώς ο πιο κοινός που χρησιμοποιείται αυτή τη στιγμή, ο πιο γνωστός και σίγουρα ο απλούστερος, είναι η λεγόμενη μηνιαία μπλε σελήνη», λέει ο Δρ Γκρεγκ Μπράουν, αστρονόμος στο Βασιλικό Αστεροσκοπείο του Γκρίνουιτς. «Αυτό συμβαίνει όταν έχουμε μια δεύτερη πανσέληνο μέσα σε έναν και μόνο ημερολογιακό μήνα».

Αυτό είναι ασυνήθιστο επειδή η Σελήνη χρειάζεται 29 και μισή ημέρες για να ολοκληρώσει τον κύκλο των φάσεών της –τα διαφορετικά σχήματα που βλέπουμε από τη Γη– πράγμα που σημαίνει ότι η πανσέληνος εμφανίζεται συνήθως μια φορά το μήνα. «Αλλά περιστασιακά τυχαίνει να έχουμε δύο, και η δεύτερη αναφέρεται ως μπλε φεγγάρι», λέει ο Μπράουν, σημειώνοντας ότι αυτός είναι ο τύπος της μπλε Σελήνης που εμφανίζεται αυτό το Σαββατοκύριακο.

Ένας δεύτερος τύπος είναι γνωστός ως «εποχιακή μπλε Σελήνη». Σε αυτή την περίπτωση, ο όρος αναφέρεται σε μια «επιπλέον» πανσέληνο κατά τη διάρκεια μιας αστρονομικής εποχής –της χρονικής περιόδου μεταξύ ενός ηλιοστασίου και μιας ισημερίας, ή μιας ισημερίας και ενός ηλιοστασίου.

«Μέσα σε αυτούς τους περίπου τρεις μήνες αναμένεται να έχουμε τρεις πανσελήνους, αλλά περιστασιακά θα έχουμε τέσσερις», λέει ο Μπράουν. «Και για κάποιο λόγο, η τρίτη είναι αυτή που αναφέρεται ως μπλε φεγγάρι».

Τι είναι η μικρο-σελήνη (micromoon)

Αυτό αναφέρεται στο φαινομενικό μέγεθος της Σελήνης όπως φαίνεται από τη Γη. «Η Σελήνη δεν βρίσκεται πάντα σε σταθερή απόσταση από τη Γη. Η τροχιά της γύρω από τη Γη είναι ελλειπτική», σημειώνει ο Μπράουν.

«Αν μια πανσέληνος τύχει να συμβεί κοντά στο κοντινότερο σημείο της, τότε την ονομάζουμε υπερ-σελήνη (supermoon)», λέει. «Και αν είναι κοντά στο μακρινότερο σημείο της, τότε τη ονομάζουμε μικρό-Σελήνη».

Αν και ο όρος μπορεί να υποδηλώνει ότι το φεγγάρι θα εμφανιστεί σαν μια απλή κουκκίδα στον ουρανό, αυτό δεν ισχύει, με τον Μπράουν να σημειώνει ότι μια μικροσελήνη φαίνεται μόνο περίπου 14% μικρότερη από μια υπερσελήνη και περίπου 6% μικρότερη από μια τυπική πανσέληνο.

Πόσο σπάνιο είναι το μπλε φεγγάρι

Το μπλε φεγγάρι συμβαίνει κάθε δύο χρόνια, και οι μικροσελήνες εμφανίζονται δύο ή τρεις φορές κάθε χρόνο. Το αποτέλεσμα, σύμφωνα με τον Μπράουν, είναι ότι μια μπλε μικροσελήνη συμβαίνει περίπου μια φορά κάθε δύο δεκαετίες.

Ωστόσο, δεν είναι τακτικές και δύο τέτοια γεγονότα μπορεί να συμβούν πιο κοντά χρονικά μεταξύ τους ή πιο μακριά. Επιπλέον, σημειώνει ο Μπράουν, περιπλοκές όπως οι διαφορές στις ζώνες ώρας –και η διεθνής γραμμή αλλαγής ημερομηνίας– μπορεί να σημαίνουν ότι διαφορετικά μέρη του κόσμου θα διαφωνούν για το αν μια πανσέληνος είναι μπλε σελήνη.

Είναι όντως μπλε;

Όχι – αν και ένα άσχετο φαινόμενο μπορεί να κάνει το φεγγάρι να φαίνεται μπλε. Όπως σημειώνει ο Μπράουν, αυτό μπορεί να συμβεί όταν υπάρχουν μεγάλες δασικές πυρκαγιές ή ηφαιστειακές εκρήξεις.

«Τότε μπορεί να συγκεντρωθεί σκόνη στην ατμόσφαιρα που προκαλεί ένα φαινόμενο σκέδασης, το οποίο παράγει μια γαλαζωπή απόχρωση στο φεγγάρι», λέει.

Πότε είναι η καλύτερη στιγμή για να δείτε την μπλε μικροσελήνη

Στο βόρειο ημισφαίριο, λέει ο Μπράουν, το φεγγάρι θα είναι σχετικά χαμηλά στον ουρανό καθ’ όλη τη διάρκεια της νύχτας, ενώ στο νότιο ημισφαίριο το φεγγάρι θα είναι πολύ ψηλά.

Έχει σχέση αυτό με την αγγλική έκφραση «Once in a blue moon…» (Κάθε μια φορά στο τόσο / Σπάνια); Είναι δύσκολο να πει κανείς. «Σίγουρα οι μπλε σελήνες είναι κάπως σπάνιες, αλλά το να συμβαίνουν μια φορά κάθε δύο χρόνια δεν είναι παράλογο», λέει ο Μπράουν.

Αντίθετα, υποδηλώνει ότι η φράση θα μπορούσε να συνδέεται με τη σπανιότερη μπλε απόχρωση που μπορεί να εμφανιστεί ως αποτέλεσμα καπνού ή τέφρας στην ατμόσφαιρα.

Πηγή: Guardian