Πώς να μιλήσετε στα παιδιά για το άτμισμα, πριν γίνει συνήθεια

Πρώτα ήταν τα τσιγάρα κρυμμένα στις σχολικές τσάντες. Σήμερα είναι τα μικρά πραγματάκια, που μοιάζουν με στυλό ή με στικάκια μνήμης που χωράνε εύκολα στην τσέπη ενός εφήβου. Το άτμισμα έχει γίνει μέρος της καθημερινότητας για πολλά παιδιά και εφήβους σε όλο τον κόσμο. Και μαζί με αυτό μεγαλώνει και η ανησυχία των γονιών, που συχνά δεν ξέρουν τι να κάνουν όταν υποψιάζονται ότι το παιδί τους ατμίζει.

Το άτμισμα δεν είναι μια περιθωριακή συνήθεια. Αφορά σε εκατομμύρια εφήβους. Το άτμισμα έχει γίνει μέρος της καθημερινότητας για πολλά παιδιά και εφήβους σε όλο τον κόσμο. Οι γεύσεις φράουλα, καρπούζι ή μπλε βατόμουρο κάνουν το ηλεκτρονικό τσιγάρο να μοιάζει περισσότερο με γλυκό παρά με προϊόν καπνού. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι είναι και ακίνδυνο.

Σχετικό θέμα: Ανησυχητική αύξηση καπνίσματος και ατμίσματος στους εφήβους στην Ελλάδα – Τι προειδοποιούν ειδικοί και ΠΟΥ

Γιατί τόσα παιδιά δοκιμάζουν το ηλεκτρονικό τσιγάρο

Εμείς γιατί ανάβαμε το πρώτο μας τσιγάρο; Από περιέργεια, για την παρέα, επειδή νομίζαμε ότι έτσι θα φαινόμαστε πιο προχωρημένοι. Για πολλούς εφήβους σήμερα, το ίδιο ακριβώς συμβαίνει με το ηλεκτρονικό τσιγάρο.

• από περιέργεια,
• επειδή το κάνουν οι φίλοι τους,
• για να νιώσουν ότι ανήκουν στην παρέα,
• επειδή πιστεύουν ότι είναι λιγότερο βλαβερό από το τσιγάρο.

Για πολλούς εφήβους το άτμισμα έχει γίνει μέρος της καθημερινότητάς τους. Βλέπουν καθημερινά τους συμμαθητές τους να ατμίζουν στο σχολείο ή στις παρέες τους.

Δεν είναι ακίνδυνο

Πολλοί νέοι εξακολουθούν να πιστεύουν ότι επειδή τα ηλεκτρονικά τσιγάρα δεν καίγονται όπως τα συμβατικά τσιγάρα, δεν προκαλούν προβλήματα στην υγεία. Η πραγματικότητα είναι πιο σύνθετη. Το αερόλυμα που παράγουν μπορεί να περιέχει λιγότερες τοξικές ουσίες σε σχέση με τον καπνό του τσιγάρου, αλλά δεν είναι αβλαβές. Όταν τα υγρά των ηλεκτρονικών τσιγάρων θερμαίνονται σε υψηλές θερμοκρασίες, μπορεί να δημιουργηθούν και άλλες επικίνδυνες ουσίες. Ανάμεσά τους είναι και η φορμαλδεΰδη, μια τοξική χημική ουσία που έχει συνδεθεί με αυξημένο κίνδυνο καρκίνου

Παράλληλα, οι μακροπρόθεσμες επιπτώσεις του ατμίσματος δεν είναι ακόμη πλήρως γνωστές.

Τι μπορεί να προκαλέσει το άτμισμα στους εφήβους

Οι γιατροί βλέπουν όλο και περισσότερα παιδιά με:

• επίμονο βήχα,
• επιδείνωση του άσθματος,
• βρογχίτιδα,
• δύσπνοια,
• συριγμό,
• μειωμένη αντοχή στην άσκηση,
• σοβαρότερες πνευμονικές παθήσεις.

Ιδιαίτερα ανησυχητικό είναι ότι ορισμένοι έφηβοι που αθλούνται παρατηρούν ότι δεν έχουν πλέον τις ίδιες αντοχές. Κουράζονται πιο εύκολα και δυσκολεύονται να αναπνεύσουν κατά τη διάρκεια της άσκησης.

Ο εφηβικός εγκέφαλος είναι πιο ευάλωτος στη νικοτίνη

Η εφηβεία είναι μια περίοδος κατά την οποία ο εγκέφαλος εξακολουθεί να αναπτύσσεται και είναι ιδιαίτερα ευάλωτος στις επιδράσεις της νικοτίνης. Η πρώιμη έκθεση στη νικοτίνη φαίνεται να μεταβάλλει τα κυκλώματα ανταμοιβής του εγκεφάλου και να αυξάνει τον κίνδυνο εξάρτησης.

Η νικοτίνη μπορεί να επηρεάσει:

• την προσοχή,
• τη μάθηση,
• τη μνήμη,
• τη διάθεση,
• την ικανότητα συγκέντρωσης.

Το άτμισμα μπορεί να οδηγήσει στο τσιγάρο

Όλο και περισσότερες έρευνες δείχνουν ότι οι έφηβοι που δοκιμάζουν ηλεκτρονικό τσιγάρο έχουν μεγαλύτερες πιθανότητες να καπνίσουν αργότερα και συμβατικά τσιγάρα.Τα στοιχεία δείχνουν ότι σχεδόν δύο στους δέκα έγιναν καπνιστές, ενώ στους εφήβους που δεν είχαν ατμίσει ποτέ το ποσοστό ήταν πολύ μικρότερο. Για αρκετά παιδιά, το άτμισμα δεν είναι η εναλλακτική του καπνίσματος. Είναι συχνά η αρχή του.

Πώς θα καταλάβετε εάν το παιδί σας ατμίζει

Τα ηλεκτρονικά τσιγάρα είναι πιο δύσκολο να εντοπιστούν από τα συμβατικά τσιγάρα. Ορισμένες συσκευές μοιάζουν με:

• στικάκια μνήμης,
• ρολόγια,
• στυλό,
• μαρκαδόρους.

Υπάρχουν όμως και ορισμένα σημάδια που μπορεί να σας βάλουν σε υποψίες:

• γλυκές μυρωδιές που θυμίζουν φρούτα ή καραμέλες,
• ανεξήγητος βήχας,
• συχνό καθάρισμα του λαιμού,
• δυσκολία στην αναπνοή,
• ξηροστομία και αυξημένη κατανάλωση νερού,
• ρινορραγίες,
• πληγές στο στόμα,
• ευερεθιστότητα,
• έντονες αλλαγές στη διάθεση.

Πώς να μιλήσετε στο παιδί σας

Όταν ένας γονιός υποψιάζεται ότι το παιδί του ατμίζει, είναι φυσικό να θυμώσει ή να πανικοβληθεί. Ωστόσο, οι συζητήσεις καλύτερα να γίνονται σε μια ήρεμη στιγμή και έχουν τη μορφή διαλόγου, όχι ανάκρισης.

Ακούστε πριν κρίνετε. Πολλά παιδιά ατμίζουν λόγω άγχους, συνήθειας ή πίεσης από την παρέα. Εάν το παιδί σας παραδεχθεί ότι χρησιμοποιεί ηλεκτρονικό τσιγάρο, πάρτε μια βαθιά ανάσα. Μην φωνάξετε και μην το ντροπιάσετε. Η πιο χρήσιμη ερώτηση ίσως είναι: «Γιατί το ξεκίνησες;»

Η πληροφορία είναι πιο αποτελεσματική από την απαγόρευση

Οι περιορισμοί ηλικίας από μόνοι τους δεν αρκούν. Οι περισσότεροι έφηβοι μπορούν να βρουν ηλεκτρονικά τσιγάρα εύκολα, από φίλους, μεγαλύτερα παιδιά ή στο διαδίκτυο. Γι’ αυτό η λύση δεν είναι μόνο να πείτε «απαγορεύεται». Εξίσου σημαντικό είναι να συζητήσετε μαζί τους για το τι είναι το άτμισμα και γιατί δεν είναι τόσο αθώο όσο δείχνει.

Εξηγήστε στο παιδί σας πώς η νικοτίνη επηρεάζει τον οργανισμό και επικεντρωθείτε σε όσα μπορεί να κερδίσει αν σταματήσει το άτμισμα:

• καλύτερη συγκέντρωση,
• λιγότερο άγχος,
• καλύτερες επιδόσεις στον αθλητισμό,
• καλύτερος ύπνος,
• περισσότερα χρήματα στην τσέπη.

Και εάν πιστεύετε ότι το παιδί σας έχει αναπτύξει εξάρτηση, μην το αντιμετωπίσετε ως ζήτημα πειθαρχίας ή έλλειψης θέλησης. Η διακοπή του ατμίσματος μπορεί να είναι εξίσου δύσκολη με τη διακοπή του καπνίσματος και σε ορισμένες περιπτώσεις χρειάζεται επαγγελματική υποστήριξη.

Το πιο σημαντικό, όμως, είναι να θυμάστε κάτι απλό. Τα παιδιά και οι έφηβοι είναι πολύ πιο πιθανό να ανοιχτούν όταν νιώθουν ότι τα ακούτε και δεν τα κρίνετε. Και σε μια εποχή που το άτμισμα έχει γίνει σχεδόν μέρος της εφηβικής κουλτούρας, ο ανοιχτός διάλογος ίσως είναι το πιο ισχυρό εργαλείο που έχουν οι γονείς.

Με πληροφορίες από: abc News, The Guardian