Όταν περνάει η ώρα και το μήνυμα μένει αναπάντητο…

Όταν η Ελένη Χαλκούση έγραφε το «Σαβουάρ βιβρ — Καλοί τρόποι για μια καλύτερη ζωή», τη δεκαετία του 1960, δεν θα φανταζόταν με τίποτα, ότι κάποτε θα συζητούσαμε για το πόσο γρήγορα πρέπει να απαντάμε στα μηνύματα του κινητού. Ούτε η Έμιλι Ποστ, η οποία το 1922 παρατηρούσε στον δικό της οδηγό ότι συχνά καθυστερούμε τόσο να απαντήσουμε σε μια επιστολή, ώστε αναγκαζόμαστε να αρχίσουμε με μια συγγνώμη.

Σήμερα, η τρισέγγονή της, Λίζι Ποστ (Lizzie Post), πρόεδρος του Ινστιτούτου Έμιλι Ποστ, εξηγεί ότι η ευγένεια απαιτεί να απαντάμε εγκαίρως στα μηνύματα, παρότι αυτό εξαρτάται από την περίσταση. Η μεγάλη καθυστέρηση μπορεί να δώσει την εντύπωση ότι δεν θέλουμε να επικοινωνήσουμε, ακόμη κι εάν αυτό δεν ισχύει.

Ένα μήνυμα σημαίνει «σε σκέφτομαι»

Με τα μηνύματα μαθαίνουμε νέα, κανονίζουμε συναντήσεις, μοιραζόμαστε κάτι που μας έκανε να γελάσουμε. Για ανθρώπους που ζουν μακριά, η συνομιλία στο κινητό μπορεί να αποτελεί μεγάλο μέρος της σχέσης τους.

Ήδη από τα τέλη του 2007, οι Αμερικανοί χρήστες κινητών αντάλλασσαν περισσότερα μηνύματα απ’ όσες τηλεφωνικές κλήσεις πραγματοποιούσαν ή δέχονταν. Το 2024 αντάλλαξαν περισσότερα από δύο τρισεκατομμύρια γραπτά μηνύματα, μαζί με διαφημίσεις και αυτοματοποιημένες ειδοποιήσεις. Ήταν περίπου 42 δισεκατομμύρια περισσότερα από το 2023.

Σε έρευνα του 2023 σε 17 χώρες, το 40% δήλωνε ότι επικοινωνεί συχνότερα με φίλους και συγγενείς μέσω μηνυμάτων, ενώ μόλις το 8% μέσω δια ζώσης συζητήσεων. Τα μηνύματα ήταν πιο συνηθισμένα σε όλες τις ηλικίες, ενώ όσοι ήταν 55 ετών και άνω χρησιμοποιούσαν εξίσου τα μηνύματα και τα τηλεφωνήματα από κινητό.

Μπορούμε να στείλουμε ένα μήνυμα χωρίς να αναρωτιόμαστε εάν ο άλλος είναι διαθέσιμος. Μπορούμε επίσης να σκεφτούμε τι θα γράψουμε πριν απαντήσουμε, ενώ το τηλεφώνημα απαιτεί να διακόψουμε ό,τι κάνουμε και να μιλήσουμε εκείνη τη στιγμή. Σε βρετανική έρευνα του 2024, το 23% των νέων ηλικίας 18–34 ετών δήλωνε ότι δεν απαντά ποτέ στις κλήσεις. Έχουμε μάλιστα συνηθίσει τόσο στα μηνύματα, ώστε ένα απρόσμενο τηλεφώνημα μπορεί να μας ανησυχήσει: στην ίδια έρευνα, το 56% της συγκεκριμένης ηλικιακής ομάδας θεωρούσε ότι μια ξαφνική κλήση από φίλους ή συγγενείς σήμαινε άσχημα νέα.

Πότε τα μηνύματα γίνονται βάρος

Όσο ευκολότερα στέλνουμε μηνύματα τόσο περισσότερα λαμβάνουμε. Προσκλήσεις, οικογενειακά νέα, επαγγελματικές απαιτήσεις και υπενθυμίσεις φτάνουν από διαφορετικές εφαρμογές και δεν είναι πάντα εύκολο να τα προλάβουμε όλα. Σε έρευνα στις ΗΠΑ, περισσότεροι από τους μισούς συμμετέχοντες δήλωναν ότι δυσκολεύονται να παρακολουθήσουν τις ομαδικές συνομιλίες.

Την ίδια στιγμή, πρόσφατη έρευνα δείχνει ότι οι Αμερικανοί ελέγχουν το κινητό τους σχεδόν 200 φορές την ημέρα, περίπου μία φορά κάθε πέντε λεπτά όσο είναι ξύπνιοι. Έτσι, όταν στέλνουμε ένα μήνυμα και η απάντηση αργεί, μπορεί να νιώσουμε ότι ο άλλος μάς αποφεύγει. Πολλές φορές καθυστερούμε κι εμείς, επειδή ξεχαστήκαμε ή θέλουμε να βρούμε χρόνο για να απαντήσουμε όπως πρέπει. Όσο το αναβάλλουμε, τόσο πιο δύσκολο μας φαίνεται να απαντήσουμε, αφού νιώθουμε ότι χρειάζεται να εξηγήσουμε και την καθυστέρηση. Χωρίς τόνο φωνής, βλέμμα και κινήσεις, δίνουμε υπερβολικό βάρος στα μηνύματα. Μια τελεία μπορεί να εκληφθεί ως ψυχρότητα, τα κεφαλαία ως θυμός και η σιωπή ως αδιαφορία.

Περισσότερα μηνύματα, καλύτερες σχέσεις;

Μελέτη σε 1.869 ενηλίκους στις ΗΠΑ, με στοιχεία από την περίοδο της πανδημίας, συνέδεσε τη συχνότερη ανταλλαγή μηνυμάτων με μεγαλύτερη μοναξιά. Δεν μπόρεσε όμως να ξεκαθαρίσει εάν τα μηνύματα συνέβαλλαν στη μοναξιά ή εάν όσοι ένιωθαν μόνοι έστελναν περισσότερα μηνύματα. Οι ερευνητές πρότειναν μια πιθανή εξήγηση: προσπαθούμε να κρατήσουμε επαφή μέσω μηνυμάτων, αλλά μπορεί να απογοητευόμαστε όταν αυτή η επικοινωνία δεν μας φέρνει όσο κοντά θα θέλαμε.

Ένα τηλεφώνημα ή μια συζήτηση από κοντά φαίνεται να μας κάνει περισσότερο καλό. Ωστόσο, στις ΗΠΑ αφιερώνεται λιγότερος χρόνος στη δια ζώσης επικοινωνία σε σχέση με πριν από δύο δεκαετίες. Μελέτη διαπίστωσε μάλιστα ότι οι άνθρωποι χρησιμοποιούν λιγότερες λέξεις στον καθημερινό προφορικό τους λόγο.

Το ζητούμενο είναι να επικοινωνούμε με τους ανθρώπους που μας ενδιαφέρουν και να τους δίνουμε χρόνο και προσοχή. Μερικές συνήθειες μπορούν να βοηθήσουν:

• απαντήστε σύντομα, χωρίς να περιμένετε να βρείτε την τέλεια διατύπωση,
• αφιερώστε συγκεκριμένο χρόνο στα μηνύματα,
• για μια σημαντική συζήτηση, προτείνετε τηλεφώνημα ή συνάντηση.

Σχετικό θέμα: Γιατί το γραπτό μήνυμα δεν θα ξεπεράσει ποτέ το τηλεφώνημα

Όσο για το εάν μια καθυστερημένη απάντηση σημαίνει αδιαφορία, ας σκεφτούμε και την υπόλοιπη σχέση μας. Μπορεί κάποιος να αργεί στα μηνύματα, αλλά να βρίσκει χρόνο να μας συναντήσει, να μας ακούει και να μας βοηθήσει. Κι αυτά λένε πολλά για το πόσο νοιάζεται για εμάς.