Πριν το Χόλιγουντ γεμίσει ψηφιακούς κόσμους, ο Πέτρος Βλάχος είχε ήδη βρει τον τρόπο να μετατρέπει το αδύνατο σε κινηματογραφική εικόνα.
- Ο Ελληνοαμερικανός μηχανικός Πέτρος Βλάχος, μετά τις σπουδές του στο Berkeley και την εργασία του σε αμυντικές βιομηχανίες, ήρθε σε επαφή με το Χόλιγουντ και άρχισε να ασχολείται με τα τεχνικά προβλήματα της κινηματογραφικής βιομηχανίας.
- Ο Βλάχος εξέλιξε την τεχνική της μπλε οθόνης, εξαλείφοντας το αφύσικο περίγραμμα γύρω από τους ηθοποιούς. Η καινοτομία του εφαρμόστηκε για πρώτη φορά στο επικό «Ben-Hur», επιτρέποντας τη δημιουργία σύνθετων σκηνών όπως η ναυμαχία.
- Αργότερα ανέπτυξε τη μέθοδο “sodium vapor” για τη Disney, δημιουργώντας τις εμβληματικές σκηνές της «Mary Poppins». Καθ’ όλη την καριέρα του κατοχύρωσε πάνω από 35 ευρεσιτεχνίες για διάφορες κινηματογραφικές τεχνολογίες, βελτιώνοντας διαρκώς τις μεθόδους του.
- Το 1976 ίδρυσε την εταιρεία Ultimatte, συμβάλλοντας στη μετάβαση στην ψηφιακή εποχή. Η Ακαδημία Κινηματογράφου τον τίμησε με τρία Όσκαρ και ένα Emmy, αναγνωρίζοντας τη θεμελιώδη συμβολή του στα σύγχρονα οπτικά εφέ.
Πολύ πριν οι όροι green screen, CGI και ψηφιακά εφέ μπουν στην καθημερινότητα του κινηματογράφου, ένας μηχανικός ελληνικής καταγωγής είχε ήδη λύσει ένα από τα μεγαλύτερα τεχνικά προβλήματα της μεγάλης οθόνης: πώς ένας ηθοποιός μπορεί να εμφανίζεται πειστικά σε ένα περιβάλλον στο οποίο δεν βρέθηκε ποτέ.
Ο Πέτρος Βλάχος, ή Petro Vlahos όπως έγινε γνωστός στις ΗΠΑ, υπήρξε ένας από τους σημαντικότερους πρωτοπόρους των κινηματογραφικών οπτικών εφέ. Οι τεχνικές που ανέπτυξε και τελειοποίησε από τη δεκαετία του 1950 επέτρεψαν στους δημιουργούς να συνδυάζουν εικόνες που είχαν κινηματογραφηθεί ξεχωριστά και άνοιξαν τον δρόμο για παραγωγές που μέχρι τότε θα ήταν υπερβολικά δύσκολες, επικίνδυνες ή ακριβές.
Από το «Ben-Hur» και τη «Mary Poppins» μέχρι την τεχνολογική εξέλιξη που ακολούθησε σε ταινίες όπως το «Star Wars» και ο «Τιτανικός», η κληρονομιά του βρίσκεται πίσω από αμέτρητες εικόνες που σημάδεψαν την ιστορία του κινηματογράφου.
Ο Ελληνοαμερικανός μηχανικός που βρέθηκε στο Χόλιγουντ
Ο Πέτρος Βλάχος γεννήθηκε στις 20 Αυγούστου 1916 στο Raton του Νέου Μεξικού από Έλληνες μετανάστες και σε ηλικία οκτώ ετών μετακόμισε με την οικογένειά του στο San Pedro της Καλιφόρνιας.
Σπούδασε μηχανικός στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας στο Berkeley, από όπου αποφοίτησε το 1941. Κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου εργάστηκε ως σχεδιαστής στην Douglas Aircraft, ενώ αργότερα απασχολήθηκε ως μηχανικός ραντάρ στα Bell Laboratories.
Μια γνωριμία με στέλεχος ήχου της MGM έμελλε να αλλάξει την πορεία του. Μέσω αυτής ήρθε σε επαφή με τον Motion Picture Research Council και άρχισε να ασχολείται με τα τεχνικά προβλήματα που αντιμετώπιζε τότε η κινηματογραφική βιομηχανία.
Το πρόβλημα της μπλε οθόνης
Η ιδέα της κινηματογράφησης ηθοποιών μπροστά σε ένα μονόχρωμο φόντο δεν γεννήθηκε από τον Βλάχο. Εκείνος, όμως, ήταν ο άνθρωπος που κατάφερε να βελτιώσει θεαματικά τη διαδικασία και να την κάνει πολύ πιο πειστική.
Μέχρι τότε, όταν οι κινηματογραφισμένες μορφές τοποθετούνταν πάνω σε άλλο φόντο, συχνά φαίνονταν γύρω τους αφύσικα περιγράμματα, σαν ένα λεπτό «φωτοστέφανο», που πρόδιδε το εφέ.
Ο Βλάχος αφιέρωσε μήνες στην ανάπτυξη ενός συστήματος που βασιζόταν στις χρωματικές διαφορές της εικόνας. Το κατοχυρωμένο σύστημά του επέτρεπε πολύ ακριβέστερο διαχωρισμό του προσκηνίου από το φόντο και έκανε τη σύνθεση διαφορετικών πλάνων σημαντικά πιο φυσική.
Η αρχή πάνω στην οποία βασίστηκε η τεχνολογία αυτή αποτέλεσε έναν από τους σημαντικότερους προδρόμους των σύγχρονων blue και green screens.
Η συμβολή του στο «Ben-Hur»
Μία από τις πρώτες μεγάλες εφαρμογές της τεχνολογίας του έγινε στο επικό «Ben-Hur» του 1959.
Για χρόνια αναπαραγόταν η πληροφορία ότι το σύστημα του Βλάχου χρησιμοποιήθηκε στην περίφημη αρματοδρομία της ταινίας. Στην πραγματικότητα, η τεχνική του αξιοποιήθηκε για τη δημιουργία της εντυπωσιακής ναυμαχίας και των σκηνών που ακολουθούν.
Η σημασία της καινοτομίας ήταν τεράστια. Πλάνα που διαφορετικά θα απαιτούσαν επικίνδυνα γυρίσματα ή εξαιρετικά περίπλοκες και ακριβές κατασκευές μπορούσαν πλέον να δημιουργηθούν συνδυάζοντας ξεχωριστά κινηματογραφημένα στοιχεία.
Πώς έκανε τον Ντικ Βαν Ντάικ να χορεύει με πιγκουίνους
Λίγα χρόνια αργότερα ο Βλάχος έβαλε την υπογραφή του σε μία ακόμη τεχνική που έμελλε να γράψει ιστορία.
Ανέπτυξε μια εκδοχή της λεγόμενης sodium vapor composite photography, μιας μεθόδου που χρησιμοποιούσε φωτισμό ατμών νατρίου και ένα ειδικό οπτικό σύστημα για να διαχωρίζει με εξαιρετική ακρίβεια τον ηθοποιό από το φόντο.
Για να δοκιμάσει την ιδέα του, δανείστηκε ακόμη και φωτιστικά δρόμου που λειτουργούσαν με ατμούς νατρίου. Στη συνέχεια εξόπλισε την κάμερα με πρίσμα, ώστε η εικόνα να χωρίζεται σε διαφορετικά στοιχεία και να μπορεί να συνδυαστεί με άλλες λήψεις.
Η τεχνική χρησιμοποιήθηκε στη «Mary Poppins» του 1964 και συνέβαλε στη δημιουργία ορισμένων από τις πιο χαρακτηριστικές σκηνές της ταινίας, όπως εκείνη στην οποία ο Ντικ Βαν Ντάικ εμφανίζεται να χορεύει μαζί με κινούμενους πιγκουίνους.
Το αποτέλεσμα ήταν τόσο πειστικό για την εποχή, ώστε η μέθοδος χρησιμοποιήθηκε και σε άλλες παραγωγές της Disney, μεταξύ των οποίων τα «The Love Bug» και «Bedknobs and Broomsticks».
Ακόμη και ο Άλφρεντ Χίτσκοκ αξιοποίησε τη συγκεκριμένη τεχνολογία για την ταινία «The Birds» του 1963.
Περισσότερες από 35 πατέντες
Η συμβολή του Βλάχου δεν περιορίστηκε σε μία μόνο μέθοδο οπτικών εφέ.
Στη διάρκεια της καριέρας του κατοχύρωσε περισσότερες από 35 ευρεσιτεχνίες, οι οποίες αφορούσαν από τεχνικές σύνθεσης εικόνων μέχρι μετρητές φωτεινότητας οθόνης, συστήματα ελέγχου για γερανούς κινηματογραφικών καμερών και μεθόδους εντοπισμού παραμορφώσεων στον ήχο.
Αυτό που τον χαρακτήριζε δεν ήταν μόνο η ικανότητά του να βρίσκει μια τεχνική λύση, αλλά και η επιμονή του να τη βελτιώνει συνεχώς.
Ο Χάρισον Έλενσο, καλλιτέχνης οπτικών εφέ που εργάστηκε στις ταινίες «Star Wars», είχε επισημάνει ότι αυτή ακριβώς η διαρκής εξέλιξη των ιδεών του ήταν ένα από τα χαρακτηριστικά που τον έκαναν να ξεχωρίζει.
Η Ultimatte και η μετάβαση στη νέα εποχή
Το 1976 ο Πέτρος Βλάχος ίδρυσε την Ultimatte Corporation στην Καλιφόρνια, με στόχο την έρευνα και ανάπτυξη τεχνολογιών ηλεκτρονικής σύνθεσης εικόνας.
Η Ultimatte εξελίχθηκε σε σημαντικό όνομα στον χώρο και οι τεχνολογίες της χρησιμοποιήθηκαν ευρέως στον κινηματογράφο και την τηλεόραση.
Η δουλειά του Βλάχου συνέβαλε στη μετάβαση από τα αναλογικά οπτικά εφέ στις ηλεκτρονικές και, αργότερα, στις ψηφιακές τεχνικές σύνθεσης εικόνας.
Δεν δημιούργησε ο ίδιος το σύγχρονο CGI, ούτε μπορεί να του αποδοθεί η εφεύρεση της πράσινης οθόνης με τη σημερινή έννοια. Οι λύσεις του, όμως, έθεσαν κρίσιμες τεχνολογικές βάσεις πάνω στις οποίες εξελίχθηκε ο τρόπος με τον οποίο κινηματογράφος και τηλεόραση συνδυάζουν πραγματικά και τεχνητά περιβάλλοντα.
Τα Όσκαρ και η αναγνώριση από το Χόλιγουντ
Η κινηματογραφική βιομηχανία αναγνώρισε επανειλημμένα τη συμβολή του Πέτρου Βλάχου, τιμώντας τον με ορισμένες από τις σημαντικότερες τεχνικές διακρίσεις της Αμερικανικής Ακαδημίας Κινηματογράφου.
Το 1965, ο Βλάχος και οι συνεργάτες του έλαβαν Όσκαρ Επιστημονικού και Τεχνικού Επιτεύγματος για την ανάπτυξη των τεχνικών σύνθεσης εικόνας που είχαν εξελίξει για τον κινηματογράφο.
Το 1994 τιμήθηκε με το Gordon E. Sawyer Award, ένα τιμητικό Όσκαρ που απονέμεται σε ανθρώπους των οποίων η τεχνολογική συμβολή έχει αφήσει διαρκές αποτύπωμα στην κινηματογραφική βιομηχανία.
Έναν χρόνο αργότερα, το 1995, ο Πέτρος Βλάχος και ο γιος του, Paul Vlahos, έλαβαν το Academy Award of Merit, την υψηλότερη διάκριση στα Επιστημονικά και Τεχνικά Βραβεία της Ακαδημίας, για την ανάπτυξη της τεχνολογίας Ultimatte και του ηλεκτρονικού blue-screen compositing.
Παράλληλα, ο Βλάχος είχε τιμηθεί και με Emmy για τη συμβολή του στην τεχνολογία της τηλεοπτικής εικόνας, επιβεβαιώνοντας ότι η επιρροή του ξεπερνούσε κατά πολύ τα όρια του κινηματογράφου.
Από τη «Mary Poppins» στα σύγχρονα blockbusters
Η πραγματική κληρονομιά του Πέτρου Βλάχου γίνεται ακόμη πιο εντυπωσιακή αν σκεφτεί κανείς πόσο αυτονόητη θεωρείται σήμερα η τεχνολογία που βοήθησε να εξελιχθεί.
Υπερήρωες πετούν πάνω από πόλεις που δεν υπάρχουν, ηθοποιοί μεταφέρονται σε άλλους πλανήτες, τεράστια πλήθη δημιουργούνται ψηφιακά και ολόκληροι φανταστικοί κόσμοι συνδυάζονται με πραγματικά πρόσωπα μπροστά σε μια πράσινη οθόνη.
Όλα αυτά αποτελούν προϊόν δεκαετιών τεχνολογικής εξέλιξης. Όμως η προσπάθεια να εξαφανιστεί το αφύσικο περίγραμμα γύρω από έναν ηθοποιό και να ενωθούν πειστικά δύο διαφορετικές εικόνες ήταν ένα από τα προβλήματα που ο Πέτρος Βλάχος βοήθησε αποφασιστικά να λυθούν.
Ο πρωτοπόρος των ειδικών εφέ πέθανε στις 10 Φεβρουαρίου 2013, σε ηλικία 96 ετών. Περισσότερο από μισό αιώνα μετά τις πρώτες μεγάλες εφευρέσεις του, η τεχνολογική του κληρονομιά εξακολουθεί να βρίσκεται πίσω από μερικές από τις πιο θεαματικές εικόνες του σύγχρονου κινηματογράφου.
